شناسنامه کتابشناختی اثر
واجب الاعتقاد علی جمیع العباد
wājib-ul i‘tiqād ‘alā jamī‘-il ‘ibād
54
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/69312
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #69312
پدیدآور / مؤلف:
علامه حلی، حسن بن یوسف
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 34، ص 60
تا 63
زبان و قالب:
عربی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رساله مختصری است در بیان آنچه که اعتقاد و عمل بدان از اصول و فروع بر مکلفین واجب است. گفتاری بسیار مختصر در اصول پنجگانه دین و احکام فقهی تا امر به معروف و نهی از منکر. بحث معاد در این رساله نیامده است. بر این رساله شروح متعددی نگاشتهاند از جمله نجاح العباد، فرائد الانعقاد موجب النجاة فی الحياة والممات وارشاد العباد ... .
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله علی نعمائه، و صلی الله علی سید رسله ... اما بعد فقد بینت فی هذه المقالة واجب الاعتقاد علی جمیع العباد و لخصت فیها ما یجب معرفته من المسایل الاصولية ... فنقول یجب علی المكلف ان يعتقد ان الله تعالی موجود لانه اوجد العالم بعد ان لم یکن ... »
انجام اثر
« و منها الامر بالمعروف و النهی عن المنكر هذان واجبان علی كل من يستطيع اليه بشروط و هی العلم بكون المعروف معروفا و المنكر منكرا و تجویز تاثیر الانكار و الامن من الضرر. و بالله التوفیق و صلی الله علی نبینا محمد و آله اجمعين. »
سوابق و چاپهای اثر
این رساله به همراه شرحش <الاعتماد> ضمن مجموعه به نام «کلمات المحققین» به چاپ رسیده است؛ درمیراث اسلامی ایران، دفتر ششم، به کوشش محمد رضا انصاری قمی، صص 51-57 چاپ شده است؛ تهران، 1372 قمری، به همراه تبصرة المتعلمین به چاپ رسیده است.
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
نهج السداد الی شرح واجب الاعتقاد؛ نعمانی، عبدالواحد بن صفی (-قرن 9)
الاعتماد فی شرح واجب الاعتقاد؛ فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (-826ق)
تحصيل السداد فی شرح واجب الاعتقادات؛ ابن مفلح، ابراهیم بن علی (-قرن 10)
موجب النجاة فی الحیوة و الممات؛ تونی، حسن بن عبدالحق (-قرن 12)
حاشیة واجب الاعتقاد(5عنوان)
شرح واجب الاعتقاد (الف)(2عنوان)
فرائد الانعقاد فی شرح واجب الاعتقاد
نجاح العباد فی شرح واجب الاعتقاد
ارشاد العباد فی کشف واجب الاعتقاد؛ فراء مسیبی، عبدالمطلب بن فخر
شرح شرح واجب الاعتقاد؛ حسن بن محمد بن راشد
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
مکتبة العلامة الحلی ص 217-221 و 263
الذریعه 4/25 رقم 19 (از شرحهای آن یاد شده است)
دنا 926/10-927
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● واجب الاعتقاد علی جمیع العباد / کلام و اعتقادات، فقه / عربی
wājib-ul i‘tiqād ‘alā jamī‘-il ‘ibād
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
رساله مختصری است در بیان آنچه که اعتقاد و عمل بدان از اصول و فروع بر مکلفین واجب است. گفتاری بسیار مختصر در اصول پنجگانه دین و احکام فقهی تا امر به معروف و نهی از منکر. بحث معاد در این رساله نیامده است. بر این رساله شروح متعددی نگاشتهاند از جمله نجاح العباد، فرائد الانعقاد موجب النجاة فی الحياة والممات وارشاد العباد ... .
آغاز: بسمله. الحمدلله علی نعمائه، و صلی الله علی سید رسله ... اما بعد فقد بینت فی هذه المقالة واجب الاعتقاد علی جمیع العباد و لخصت فیها ما یجب معرفته من المسایل الاصولية ... فنقول یجب علی المكلف ان يعتقد ان الله تعالی موجود لانه اوجد العالم بعد ان لم یکن ...
انجام: و منها الامر بالمعروف و النهی عن المنكر هذان واجبان علی كل من يستطيع اليه بشروط و هی العلم بكون المعروف معروفا و المنكر منكرا و تجویز تاثیر الانكار و الامن من الضرر. و بالله التوفیق و صلی الله علی نبینا محمد و آله اجمعين.
چاپ: این رساله به همراه شرحش <الاعتماد> ضمن مجموعه به نام «کلمات المحققین» به چاپ رسیده است؛ درمیراث اسلامی ایران، دفتر ششم، به کوشش محمد رضا انصاری قمی، صص 51-57 چاپ شده است؛ تهران، 1372 قمری، به همراه تبصرة المتعلمین به چاپ رسیده است.
[مکتبة العلامة الحلی ص 217-221 و 263؛ الذریعه 4/25 رقم 19 (از شرحهای آن یاد شده است)؛ دنا 926/10-927]
شروح و حواشی:
1- نهج السداد الی شرح واجب الاعتقاد؛ نعمانی، عبدالواحد بن صفی (-قرن 9)
2- الاعتماد فی شرح واجب الاعتقاد؛ فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (-826ق)
3- تحصيل السداد فی شرح واجب الاعتقادات؛ ابن مفلح، ابراهیم بن علی (-قرن 10)
4- موجب النجاة فی الحیوة و الممات؛ تونی، حسن بن عبدالحق (-قرن 12)
5- حاشیة واجب الاعتقاد(5عنوان)
6- شرح واجب الاعتقاد (الف)(2عنوان)
7- فرائد الانعقاد فی شرح واجب الاعتقاد
8- نجاح العباد فی شرح واجب الاعتقاد
9- ارشاد العباد فی کشف واجب الاعتقاد؛ فراء مسیبی، عبدالمطلب بن فخر
10- شرح شرح واجب الاعتقاد؛ حسن بن محمد بن راشد
نسخههای خطی این اثر
54 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
رضوی
مشهد
|
6123/30 | بیکاتب | 1094ق | - | - | شناسنامه ← |
| 32 |
گوهرشاد
مشهد
|
983/2 | زمان بن صالح قزوینی | 1099ق | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 33 |
دانشگاه
اصفهان
|
182/7 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 34 |
ملی
تهران
|
4043/7 | طالقانی، محسن بن حسن | قرن 12 | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 35 |
مرعشی
قم
|
15000/4 | بیکاتب | حدودقرن12 | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 36 |
رضوی
مشهد
|
23917 | عبدالله مالک | 1112ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 37 |
رضوی
مشهد
|
11481/17 | بیکاتب | 1123ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 38 |
دانشگاه
تهران
|
10106/2 | محمد صادق بن ابوتراب معروف به جعفر | دوشنبه 7 رمضان1216ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 39 |
رضوی
مشهد
|
20920 | بیکاتب | 1328ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 40 |
مجلس
تهران
|
34/7 معزی | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 41 |
رضوی
مشهد
|
25878 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 42 |
رضوی
مشهد
|
8468 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 22 | شناسنامه ← |
| 43 |
الهیات
مشهد
|
506/6 | عبدالفتاح بن آقا بدیع خوانساری | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 44 |
گوهرشاد
مشهد
|
983/2 | بیکاتب | بیتاریخ | شکسته نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 45 |
ملک
تهران
|
5712/9 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 46 |
فیضیه
قم
|
1835/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 47 |
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
|
117/3 | ناصر بن محمد بن حسین بن ناصر بن یحیی قطیفی | بیتاریخ | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 48 |
ملی
تهران
|
4572/7 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 49 |
دانشگاه
اصفهان
|
126/4 | علی بن احمد نحوی | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 50 |
علامه فانی (ضیاء الدین)
اصفهان
|
30/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 51 |
ادبیات
اصفهان
|
31/4 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 52 |
مدرسه جعفریه زهان
زهان
|
84/5 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 53 |
دانشگاه
تهران
|
7693/7 | کلاری استرآبادی، حسام الدین بن حسین | بیتاریخ | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 54 |
ادبیات
اصفهان
|
41/3 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |