نور الهدایة

● نور الهدایة / کلام و اعتقادات / فارسی nūr-ol hedāya دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503) رساله‌ای است کلامی و مختصر که پس از مقدمه (لزوم تحصیل یقین در عقاید) به بیان شبهاتی که عده‌ای درباب سه مسأله مهم (توحید و حدوث عالم و عصمت انبیاء، اثبات ولایت علی (ع) و دوازده امام) وارد کرده‌اند، پرداخته و با براهین عقلی بدانها پاسخ داده است، سپس به اثبات تشیع ابن عربی پرداخته و از او با عنوان «قطب» نام می‌برد.استاد احمد منزوی این رساله را به قطب الدین نیریزی نسبت داده است، درحالیکه نیریزی ابتدا سنی نبوده که درباره دین و حقیقت آن تحقیق کند و بعد به شرف تشیع نایل شود بلکه از ابتدا شیعه بوده است. قاضی نوراله شوشتری، که دوانی را شیعی دانسته، نامی از این کتاب نبرده است. ولی آقای علی دوانی آن را از همو دانسته و در پایان «شرح زندگی جلال الدین دوانی»(چ تهران 1375ق) آورده است. درباره نگارنده کتاب نام کسان دیگری نیز به میان آمده است. در «نسخه‌های منزوی»(858/2) آمده: شاید از قطب الدین نیریزی عارف شیعی باشد. در الذریعه (386/24) کتابی بدین نام و همین سرآغاز در کلام از ملک یوسف کشمیری یاد شده است. در «ایضاح المکنون»(688/2) بدون نام نگارنده آمده است. آغاز: بسمله حقیقت حمد مختص بجناب واجب الوجودی است عزوجل که وجوب و وحدت و حیات و علم و قدرت و اراده وسایر صفات کمالیه درمرتبه ذات سرمدی الصفات اوست ... اما بعد پای بند زنجیر امتداد زمان مرکز دایره حدثان گرفتار چهار میخ ارکان که اسمش چون مسمای عنقا بر شاخسار نابود در طیران است ... انجام: و حل این شبهه و شبهات دیگر است و لوشئت كنت من المستبصرين فارجع اليه و كن من الشاكرين تمت الرسالة الشريفة و العجالة المنيفة المسماة بنور الهداية للفاضل الكامل ... چاپ: مشار فارسی، ج5، ص5341؛ نسخه ذیل خصائص ابن بطریق در 1311ق چاپ شده است؛ ایران، تهران، دارالطباعه آقا سید اسد الله بن آقا میر باقر، 1311ق، سنگی، وزیری، 19ص(صص149-167)؛ ضمن شرح حال جلال الدین دوانی، توسط استاد علی دوانی؛ ضمن الرسائل المختارة، تحقیق دکتر سید احمد تویسرکانی، اصفهان، سال 136؛ ضمن مجموعه رسائل فارسی، دفتر هفتم، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1385ش، به کوشش عبدالله غفرانی و عفت قمری [نسخه‌های منزوی 858/2؛ الذریعه 385/24شماره 2068؛ ریحانه 232/2-236؛ فهرستواره منزوی 249/6] شروح و حواشی: 1- شرح نورالهدایة؛ سلطان محمد میرزا قاجار (1227-1292ق)