شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
نغمه داود
naqme-ye dāvūd
پیوند کوتاه:
/w/68296
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #68296
پدیدآور / مؤلف:
حسینی تهرانی، علی بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
1330 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 33، ص 556
تا 557
زبان و قالب:
فارسی
محل تألیف:
شیراز
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
از علی تهرانی فرزند محمد حسین ناظم دفتر وزارت خارجه (دیباچه). این رساله در واقع بخشی از مجلد اول از شش جلد کتاب تحت عنوان «نغمه داود» است که در حدود سال 1330ق در شیراز به رشته تحریر درآمده است. موضوع رساله حاضر تاریخ انتقادی دوره مشروطه است اما با سبکی کم‌سابقه در تاریخ‌نویسی ایران. نویسنده که فردی گوشه‌گیر در شیراز بوده به همراه پیری هفتاد ساله (جناب میرزا) که میهمان اوست و پس از سال‌ها سفر در اروپا، قصد نوشتن تاریخ ایران مشروطه به همراه ریشه‌یابی آن را دارد به صورت نمادین، مجالس احضار ارواحی ترتیب داده، ارواح سیاستمداران و مورخان و شاهان دوره مشروطه و حدود آن را احضار کرده، از آنها می‌خواهد که به شرح اوضاع گذشته بپردازند و با این روش متنی جالب پدید آورده که خواندن را دلنشین می‌کند. مؤلف چنان که از مقدمه برمی‌آید در نظر داشته که کتاب خود در شش جلد و چهل و دو فصل (هر جلد در هفت فصل) ترتیب دهد. اینک نمونه‌هایی از مطالب کتاب: «چیزی که هست مدت مدیدی باید که مشغول این کار بود زیرا که ارواح کسانیکه شرکت در امور سیاسی ایران داشته‌اند از قبیل مورخین خارجه و داخله و نگارندگان جراید مؤلفین و متنفذین روحانی و جسمانی و حکام ولایات و طبقه وزراء و پادشاهان و شاهزادگان و سفرای خارجه و داخله که هر طبقه از آنها را بایستی در شب مخصوص استنطاق نمود اقلا چند ماه عمر ما را مشغول خواهد داشت فردا شب نوبت مورخین و مؤلفین و سیاسیون است ... پس از لمحه‌ای روی خود را به طرف یسار کرده فرمودند پرنس ملکم خان شما مأمورید سرگذشت اقدامات خودتان را در هنگام حیات عاریتی در مسئله سیاست ایران بیان نمایید. شخص ضعیف اندامی از روی کرسی خود برخاسته ... بیان نمود. این بنده ملکم ایام حیاتم صحیحا به سه دوره تقسیم می‌شود روی هم رفته در امور سیاسی ایران متفکر و دخالت داشته‌ام ... این مطلب ممکن نبود مگر به‌واسطه نفوذ در خیالات شخص پادشاه این بود که با چند نفر از دوستان صمیمی شب و روز مشغول این خیال بودیم ... چیزی نگذشت که مقدرات ایران با مساعی جمیله ما موافق آمد خاطر همایون شاهنشاهی به طرف میرزا حسین خان سپهسالار معطوف و چون شهباز سفید از سفارت استانبول پرواز و مستقیماً در تهران سپاه اعلیحضرت شاه را نشیمن گاه خود قرار داد ...» (نقل از فصل اول - جلد اول).
آغاز اثر
« به نام خداوند بخشنده مهربان. چندی قبل از این یعنی مورخه 22 شهر ربیع المولود سنه یک هزار و سیصد وسی 1330 هجری نبوی ص یکی از فحول دانشمندان ایران که سالهای دراز در ممالک اروپا مشغول سیاحت بوده در تحصیل علوم متداوله امروزه سعیها کرده و رنجها کشیده ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
گنجینه بهارستان، تاریخ 2(قاجار)، مسلسل 12، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1384ش، با تصحیح دکتر میترا مهرآبادی
متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))
● نغمه داود / حکومت و سیاست، تاریخ / فارسی
naqme-ye dāvūd
حسینی تهرانی، علی بن حسین، 1238 - 1335 قمری
hoseynī tehrānī, ‘alī ebn-e hoseyn (1823 - 1917)
تاریخ تألیف: 1330ق؛ محل تألیف: شیراز
از علی تهرانی فرزند محمد حسین ناظم دفتر وزارت خارجه (دیباچه). این رساله در واقع بخشی از مجلد اول از شش جلد کتاب تحت عنوان «نغمه داود» است که در حدود سال 1330ق در شیراز به رشته تحریر درآمده است. موضوع رساله حاضر تاریخ انتقادی دوره مشروطه است اما با سبکی کم‌سابقه در تاریخ‌نویسی ایران. نویسنده که فردی گوشه‌گیر در شیراز بوده به همراه پیری هفتاد ساله (جناب میرزا) که میهمان اوست و پس از سال‌ها سفر در اروپا، قصد نوشتن تاریخ ایران مشروطه به همراه ریشه‌یابی آن را دارد به صورت نمادین، مجالس احضار ارواحی ترتیب داده، ارواح سیاستمداران و مورخان و شاهان دوره مشروطه و حدود آن را احضار کرده، از آنها می‌خواهد که به شرح اوضاع گذشته بپردازند و با این روش متنی جالب پدید آورده که خواندن را دلنشین می‌کند. مؤلف چنان که از مقدمه برمی‌آید در نظر داشته که کتاب خود در شش جلد و چهل و دو فصل (هر جلد در هفت فصل) ترتیب دهد. اینک نمونه‌هایی از مطالب کتاب: «چیزی که هست مدت مدیدی باید که مشغول این کار بود زیرا که ارواح کسانیکه شرکت در امور سیاسی ایران داشته‌اند از قبیل مورخین خارجه و داخله و نگارندگان جراید مؤلفین و متنفذین روحانی و جسمانی و حکام ولایات و طبقه وزراء و پادشاهان و شاهزادگان و سفرای خارجه و داخله که هر طبقه از آنها را بایستی در شب مخصوص استنطاق نمود اقلا چند ماه عمر ما را مشغول خواهد داشت فردا شب نوبت مورخین و مؤلفین و سیاسیون است ... پس از لمحه‌ای روی خود را به طرف یسار کرده فرمودند پرنس ملکم خان شما مأمورید سرگذشت اقدامات خودتان را در هنگام حیات عاریتی در مسئله سیاست ایران بیان نمایید. شخص ضعیف اندامی از روی کرسی خود برخاسته ... بیان نمود. این بنده ملکم ایام حیاتم صحیحا به سه دوره تقسیم می‌شود روی هم رفته در امور سیاسی ایران متفکر و دخالت داشته‌ام ... این مطلب ممکن نبود مگر به‌واسطه نفوذ در خیالات شخص پادشاه این بود که با چند نفر از دوستان صمیمی شب و روز مشغول این خیال بودیم ... چیزی نگذشت که مقدرات ایران با مساعی جمیله ما موافق آمد خاطر همایون شاهنشاهی به طرف میرزا حسین خان سپهسالار معطوف و چون شهباز سفید از سفارت استانبول پرواز و مستقیماً در تهران سپاه اعلیحضرت شاه را نشیمن گاه خود قرار داد ...» (نقل از فصل اول - جلد اول).
آغاز: به نام خداوند بخشنده مهربان. چندی قبل از این یعنی مورخه 22 شهر ربیع المولود سنه یک هزار و سیصد وسی 1330 هجری نبوی ص یکی از فحول دانشمندان ایران که سالهای دراز در ممالک اروپا مشغول سیاحت بوده در تحصیل علوم متداوله امروزه سعیها کرده و رنجها کشیده ...
چاپ: گنجینه بهارستان، تاریخ 2(قاجار)، مسلسل 12، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1384ش، با تصحیح دکتر میترا مهرآبادی
نسخه‌های خطی این اثر
3 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
204-فیروز | حسینی تهرانی، علی بن حسین (مؤلف) | قرن 14 | نستعلیق | 41 | شناسنامه ← |
| 2 |
خاکپور، اسدالله (خاندان)
تهران
|
بدون شماره | داود پسر مؤلف | 1333ق | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
ملی
تهران
|
18119 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | - | - | شناسنامه ← |