نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منية اللبيب في شرح التهذيب

munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb
234 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65637
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65637
تاریخ و سده تألیف: 740 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 373 تا 388
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح تهذيب الوصول (š.-u tahḏīb-il wuṣūl) غنية اللبيب في شرح التهذيب (ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb) تنبيه اللبيب في شرح التهذيب (tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb) شرح عمیدی (š.-u ‘amīdī)
اثر مرتبط / وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی)
آغاز اثر
« بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... »
انجام اثر
« وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده »
سوابق و چاپ‌های اثر
دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 168/13و207/23

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● منية اللبيب في شرح التهذيب = شرح تهذيب الوصول = غنية اللبيب في شرح التهذيب = تنبيه اللبيب في شرح التهذيب = شرح عمیدی / اصول فقه / عربی munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u tahḏīb-il wuṣūl = ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u ‘amīdī ؟اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681-745 قمری a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345) وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق) تاریخ تألیف: 740ق کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی) آغاز: بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... انجام: وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین [الذريعة 168/13و207/23]

نسخه‌های خطی این اثر

234 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
91
فحول قزوینی
قزوین
بدون شماره بی‌کاتب جمعه 26 ذیقعده 1218ق - - شناسنامه ←
92
سپهسالار
تهران
966 عبدالحمید بن محمدحسین کرهرودی 1218ق نستعلیق 159 شناسنامه ←
93
مدرسه غرب
همدان
4666 میرزا بن محمد علی کزازی 1216ق نسخ - شناسنامه ←
94
خادم حسینی
تبریز
46 عبدالرحمن بن عبدالحی حسینی شنبه 29 ربیع الاول 1203ق نسخ 132 شناسنامه ←
95
رضوی
مشهد
16469 بی‌کاتب حدود قرن 12 و 13 نستعلیق، نسخ 151 شناسنامه ←
96
مجلس
تهران
182-فیروز بی‌کاتب قرن 12-13 نستعلیق 275 شناسنامه ←
97
مدرسه صدر بازار
اصفهان
344 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، نسخ 191 شناسنامه ←
98
وزیری
یزد
38 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
99
رضوی
مشهد
13136 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 66 شناسنامه ←
100
رضوی
مشهد
17382 محمد جعفر مازندرانی قرن 13 نستعلیق 191 شناسنامه ←
101
گوهرشاد
مشهد
1393 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
102
گوهرشاد
مشهد
1538/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
103
طبسی
قم
112 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 409 شناسنامه ←
104
قمر بنی هاشم
دامغان
78/2 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 124 شناسنامه ←
105
خادم حسینی
تبریز
75/2 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 41 شناسنامه ←
106
مفتی الشیعه
قم
15 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 209 شناسنامه ←
107
گلپایگانی
قم
5790-29/130 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 65 شناسنامه ←
108
ملک
تهران
2980 بی‌کاتب قرن 13 شکسته 262 شناسنامه ←
109
گلپایگانی
قم
2022-11/122 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 174 شناسنامه ←
110
رضوی
مشهد
26999 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، شکسته - شناسنامه ←
111
گلپایگانی
قم
8119/2-55/89 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 211 شناسنامه ←
112
گلپایگانی
قم
2895-15/135 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 188 شناسنامه ←
113
الهیات
تهران
40 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
114
مجلس
تهران
2757 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 354 شناسنامه ←
115
مدرسه غرب
همدان
418 بی‌کاتب دوشنبه دهه دوم جمادی الاول 1190ق شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
116
رضوی
مشهد
7402 محمد علی بن حاج محمد حسن اردکانی 1132ق نسخ 176 شناسنامه ←
117
دانشگاه
تهران
6748/1 بهبهانی، شمسا بن عبدالله ذیقعده1128ق نسخ - شناسنامه ←
118
رضوی
مشهد
31528 بی‌کاتب دوشنبه 11 ذیحجه1108ق نستعلیق 226 شناسنامه ←
119
الهیات
تهران
219 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 371 شناسنامه ←
120
الهیات
تهران
265 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 144 شناسنامه ←