نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منية اللبيب في شرح التهذيب

munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb
234 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65637
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65637
تاریخ و سده تألیف: 740 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 373 تا 388
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح تهذيب الوصول (š.-u tahḏīb-il wuṣūl) غنية اللبيب في شرح التهذيب (ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb) تنبيه اللبيب في شرح التهذيب (tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb) شرح عمیدی (š.-u ‘amīdī)
اثر مرتبط / وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی)
آغاز اثر
« بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... »
انجام اثر
« وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده »
سوابق و چاپ‌های اثر
دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 168/13و207/23

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● منية اللبيب في شرح التهذيب = شرح تهذيب الوصول = غنية اللبيب في شرح التهذيب = تنبيه اللبيب في شرح التهذيب = شرح عمیدی / اصول فقه / عربی munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u tahḏīb-il wuṣūl = ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u ‘amīdī ؟اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681-745 قمری a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345) وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق) تاریخ تألیف: 740ق کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی) آغاز: بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... انجام: وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین [الذريعة 168/13و207/23]

نسخه‌های خطی این اثر

234 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
گلپایگانی
قم
4991-25/81 بی‌کاتب پنج‌شنبه 13ربیع الثانی1279ق نسخ 216 شناسنامه ←
32
امام صادق
قزوین
663/2 محمد بن رمضان طالقانی الاصل قزوینی المسکن 1272ق نستعلیق 159 شناسنامه ←
33
ملی
تهران
2886 بی‌کاتب احتمالاً 1266ق نسخ 246 شناسنامه ←
34
امام صادق
چالوس
215 شیخعلی بن اسماعیل ناطری کلارستاقی 25 ذیحجه1257ق نستعلیق 186 شناسنامه ←
35
مرعشی
قم
9789 بی‌کاتب شنبه 20 رجب1255ق نستعلیق 217 شناسنامه ←
36
رضوی
مشهد
25786 جبر بن حسین حمیدی ربیعی 1255ق نسخ - شناسنامه ←
37
مجلس
تهران
231 خوئی محمد نصیر بن علی 1252ق نسخ 406 شناسنامه ←
38
مجلس
تهران
230 خوئی محمد نصیر ابن علی 1252ق نسخ 484 شناسنامه ←
39
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
32 موسی بن راش بن حاجی احمود حسیناوی جزائری نجفی یک‌شنبه6 جمادی الثانی1249ق(پایان جزء اول)، محسن نجل شیخ علی منصوری جزائری، جمعه 24ذیحجه 1255 (پایان کتاب) نسخ 261 شناسنامه ←
40
مؤسسه مطالعات اسلامی
تهران
148 بی‌کاتب پنج‌شنبه18 ربیع الاول1248ق، حسب فرمایش صاحبی آقا میرزا احمد نستعلیق 242 شناسنامه ←
41
فیضیه
قم
272/1 ملک محمد بن محمد حسن اصفهانی یک‌شنبه 15 شعبان1248ق نستعلیق - شناسنامه ←
42
مدرسه غرب
همدان
407 بی‌کاتب سه‌شنبه 12 رجب1246ق نسخ - شناسنامه ←
43
مرکز احیاء
قم
2187 بی‌کاتب 1246ق نستعلیق 284 شناسنامه ←
44
فیاض
تهران
11 محمد رضا 1245ق نستعلیق - شناسنامه ←
45
مسجد اعظم
قم
2102 فتحعلی بن اسمعیل بن فتح الله بنعبدالله (پنجمین نسخه منية اللبیب که کتابت کرده) 28 صفر1245ق نستعلیق، نسخ 275 شناسنامه ←
46
ادبیات
مشهد
36 فیاض محمدرضا صفر1245ق نستعلیق - شناسنامه ←
47
فیضیه
قم
1603 محمد بن عبدالصمد بن محمد جعفر اردبیلی 1244ق نستعلیق 220 شناسنامه ←
48
دانشگاه
تهران
9861 حسینی دهکردی، محمد جعفر بن محمد مهدی جمعه 20شعبان 1240ق نسخ 178 شناسنامه ←
49
مرکز احیاء
قم
393 محمد رضا بن محمد رضا تبریزی 2 رجب 1240ق نسخ 203 شناسنامه ←
50
مرکز احیاء
قم
560 محمد بن حسن خراسانی ساکن زنجان سه‌شنبه 13 محرم 1240ق نسخ 235 شناسنامه ←
51
گلپایگانی
قم
6277-30/157 باقر بن محمد ابراهیم 5 ذیقعده 1240ق نستعلیق، نسخ 210 شناسنامه ←
52
نمازی
خوی
174 علی محمد بروجردی 1239ق نسخ - شناسنامه ←
53
مرکز احیاء
قم
1651 بی‌کاتب سلخ رمضان1238ق نسخ 230 شناسنامه ←
54
مروی
تهران
743 محمد شریف بن محمد علی 1237ق - - شناسنامه ←
55
مهدوی (کتابخانه)
قم
بدون شماره بی‌کاتب سلخ رمضان 1237ق - - شناسنامه ←
56
رضوی
مشهد
1050 نامشخص - - - شناسنامه ←
57
گلپایگانی
قم
2840-15/80 محمد ابراهیم قهپائی پنج‌شنبه 10 جمادی الاول1236ق نستعلیق 168 شناسنامه ←
58
رضوی
مشهد
14387 شریف بن محمد صادق 1236ق نسخ 94 شناسنامه ←
59
کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم
اراک
79 محمد مشهور بجان محمد پنج‌شنبه 7 جمادی الاول 1234ق نسخ 181 شناسنامه ←
60
رضوی
مشهد
11532 محمد رضا بن محمد تقی بروجردی 1234ق نسخ 252 شناسنامه ←