شناسنامه کتابشناختی اثر
منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال
manhaj-ul maqāl fī taḥqīq-i aḥwāl-ir rijāl
پیوند کوتاه:
/w/65606
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65606
پدیدآور / مؤلف:
استرآبادی، محمد بن علی
تاریخ و سده تألیف:
984 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 32، ص 353
تا 360
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
رجال
عناوین دیگر و همتراز:
الرجال الکبیر
(ar-rijāl-ul kabīr)
محل تألیف:
نجف اشرف
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
استرآبادی سه دوره رجال تألیف نموده است که یکی از آنها به «رجال صغیر» و دیگری «وسيط» و سوم «کبیر» معروف است و نام اصلی کتاب رجال صغیر او «توضيح المقال» و نام اصلی رجال وسيط «تلخیص الاقوال في معرفة الرجال» و نام اصلی رجال كبير او «منهج المقال ...» میباشد که همین کتاب است و بهترین و جامعترین کتب رجالیه میباشد و به همین جهت، مؤلف آن به صاحب رجال شهرت یافته است. در این کتاب حدود 6665 نفر از رجال حدیث معرفی شده اند که تعداد 6025 نفر آنها به نام و 505 تن به کنیه و 68 نفر به لقب و 67 تن از زنان راویه حدیث شناسانده شده اند. اسامی راویان به ترتیب حرفی دقیق و همچنین در معروفین به القاب و کنی و زنانی که راوی حدیث بوده اند این ترتیب رعایت شده است. این کتاب شامل مقدمه و متن و خاتمه است. مؤلف در مقدمه مختصر خود، روش تألیف کتاب و مصادر آن را بیان نموده است، همچنین رموز مجعوله برای اسامی مبارکه خاندان عصمت و کتب و مدارک منقول عنها را ذکر کرده است. خاتمه کتاب شامل ده فائده رجالی است از بیان سفراء ممدوحین و مدعیان بابیت و اشخاص موثقی که توقیعات برای آنها صادر میشده، برخی از طرق شیخ طوسی در کتاب تهذیب و استبصار و سلسله روایتی خود و غیرها.
آغاز اثر
« الحمدلله المتعالی فی عز جلاله عن الاشباه و النظائر المنزه بکمال ذاته عن ادراک الابصار النواظر »
انجام اثر
« وعنه علی ما ذکره الى هؤلاء المشایخ رضی الله عنهم و ارضاهم و جزاهم عن الاسلام و اهله خیرالجزاء بمحمد و آله خیر الوری». »
سوابق و چاپهای اثر
تهران، 1302 و 1306ق، رحلی، چاپ سنگی؛ طهران، سنگی، 1306، رحلی، 411ص (ص14-424)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
اکلیل المنهج في تحقيق المطلب؛ خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر (1080- 1175ق)
حاشیة رجال میرزا محمد استرآبادی؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق)
تعليقة منهج المقال = فوائد رجاليه = فوائد بهبهانيه = تعليقة بهبهانية؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق)
شرح تعليقة منهج المقال = رجال الخاقانی؛ خاقانی، علی بن حسین (1255- 1334ق)
حاشية منهج المقال في تحقيق احوال الرجال
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 198/23-199 و 225/6-226 و 141/10، 145و 198/23 و 42/25
مشار عربیص 929
فهرستگان نسخ خطی حدیث و علوم حدیث 410/1 - 416
مأخذشناسی رجال شیعه، ص 91-93
مصفى المقال ص 430
ریحانة الأدب 364/3
مكتبة امیرالمؤمنین 433/4
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال = الرجال الکبیر / رجال / عربی
manhaj-ul maqāl fī taḥqīq-i aḥwāl-ir rijāl = ar-rijāl-ul kabīr
استرآبادی، محمد بن علی، - 1028 قمری
Estarābādī, mohammad ebn-e ‘alī(- 1619)
تاریخ تألیف: 984- 987ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
استرآبادی سه دوره رجال تألیف نموده است که یکی از آنها به «رجال صغیر» و دیگری «وسيط» و سوم «کبیر» معروف است و نام اصلی کتاب رجال صغیر او «توضيح المقال» و نام اصلی رجال وسيط «تلخیص الاقوال في معرفة الرجال» و نام اصلی رجال كبير او «منهج المقال ...» میباشد که همین کتاب است و بهترین و جامعترین کتب رجالیه میباشد و به همین جهت، مؤلف آن به صاحب رجال شهرت یافته است. در این کتاب حدود 6665 نفر از رجال حدیث معرفی شده اند که تعداد 6025 نفر آنها به نام و 505 تن به کنیه و 68 نفر به لقب و 67 تن از زنان راویه حدیث شناسانده شده اند. اسامی راویان به ترتیب حرفی دقیق و همچنین در معروفین به القاب و کنی و زنانی که راوی حدیث بوده اند این ترتیب رعایت شده است. این کتاب شامل مقدمه و متن و خاتمه است. مؤلف در مقدمه مختصر خود، روش تألیف کتاب و مصادر آن را بیان نموده است، همچنین رموز مجعوله برای اسامی مبارکه خاندان عصمت و کتب و مدارک منقول عنها را ذکر کرده است. خاتمه کتاب شامل ده فائده رجالی است از بیان سفراء ممدوحین و مدعیان بابیت و اشخاص موثقی که توقیعات برای آنها صادر میشده، برخی از طرق شیخ طوسی در کتاب تهذیب و استبصار و سلسله روایتی خود و غیرها.
آغاز: الحمدلله المتعالی فی عز جلاله عن الاشباه و النظائر المنزه بکمال ذاته عن ادراک الابصار النواظر
انجام: وعنه علی ما ذکره الى هؤلاء المشایخ رضی الله عنهم و ارضاهم و جزاهم عن الاسلام و اهله خیرالجزاء بمحمد و آله خیر الوری».
چاپ: تهران، 1302 و 1306ق، رحلی، چاپ سنگی؛ طهران، سنگی، 1306، رحلی، 411ص (ص14-424)
[الذريعة 198/23-199 و 225/6-226 و 141/10، 145و 198/23 و 42/25؛ مشار عربیص 929؛ فهرستگان نسخ خطی حدیث و علوم حدیث 410/1 - 416؛ مأخذشناسی رجال شیعه، ص 91-93؛ مصفى المقال ص 430؛ ریحانة الأدب 364/3؛ مكتبة امیرالمؤمنین 433/4]
شرح و حواشی:
1- اکلیل المنهج في تحقيق المطلب؛ خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر (1080- 1175ق)
2- حاشیة رجال میرزا محمد استرآبادی؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق)
3- تعليقة منهج المقال = فوائد رجاليه = فوائد بهبهانيه = تعليقة بهبهانية؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق)
4- شرح تعليقة منهج المقال = رجال الخاقانی؛ خاقانی، علی بن حسین (1255- 1334ق)
5- حاشية منهج المقال في تحقيق احوال الرجال
نسخههای خطی این اثر
86 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
دانشگاه
تهران
|
1788 | بیکاتب | 5 ذیحجه 1062ق | نسخ | 541 | شناسنامه ← |
| 32 |
مرعشی
قم
|
1343 | علی بن محمد بن سلیمان بن یحیی بن ابی شبانه حسینی بحرانی | 4 ذیقعده 1062ق، به جهت کتابخانه علم الهدی سید محمد بن عبدالحسین بن ابراهیم بن علی بن ابی شبانه حسینی عریضی | نسخ | 378 | شناسنامه ← |
| 33 |
مرکز احیاء
قم
|
2526 | محمد رضا بن محمد مقیم تبریزی | سلخ ربیع الاول 1064ق | نستعلیق | 341 | شناسنامه ← |
| 34 |
مرکز احیاء
قم
|
802 | (ظاهرا)محمد رضا بن ایوب کاظمی | 1068ق | نسخ | 845 | شناسنامه ← |
| 35 |
گوهرشاد
مشهد
|
248 | حاجی غلام حسین بن سلطانمحمد قاینی | نیمه شوال 1069ق | نسخ | 473 | شناسنامه ← |
| 36 |
ملک
تهران
|
3579 | محسن بن حیدرعلی رکن آبادی | 1 رجب 1070ق | نسخ | 467 | شناسنامه ← |
| 37 |
مرعشی
قم
|
15915 | حسین بن قاسمعلی مازندرانی | 24 محرم 1070ق | نسخ | 495 | شناسنامه ← |
| 38 |
مرعشی
قم
|
11226 | بیکاتب | جمعه 2 ذیحجه 1071ق | نسخ | 599 | شناسنامه ← |
| 39 |
مرعشی
قم
|
1341 | محمد بن عبد علی نجفی محاویلی | چهارشنبه 26 محرم 1082ق | نسخ | 382 | شناسنامه ← |
| 40 |
وزیری
یزد
|
362 | صالح بن سلیمان | جمادی الثانی 1083ق | نسخ | 431 | شناسنامه ← |
| 41 |
رضوی
مشهد
|
15389 | مؤمن بن حسن علی طبسی | دوشنبه 22 صفر 1085ق | نسخ | 436 | شناسنامه ← |
| 42 |
رضوی
مشهد
|
15389 | مؤمن بن حسنعلی طبسی | 1085ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 43 |
مجلس
تهران
|
229 خوئی | عبدالحسن البارمانی | 1089ق | نسخ | 808 | شناسنامه ← |
| 44 |
مرعشی
قم
|
8153 | محمد هادی بن ابوتراب کنکازی از قرای اصفهان | جمعه 20 ذیحجه1089ق | نسخ | 456 | شناسنامه ← |
| 45 |
الهیات
تهران
|
71 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 46 |
الهیات
تهران
|
81 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 262 | شناسنامه ← |
| 47 |
مجلس
تهران
|
18052 | بیکاتب | قرن 12 | - | - | شناسنامه ← |
| 48 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
405 | بیکاتب | قرن 12 | - | - | شناسنامه ← |
| 49 |
مرعشی
قم
|
14803 | بیکاتب | حدود قرن12 | نسخ | 115 | شناسنامه ← |
| 50 |
خاتم الانبیاء
بابل
|
102 | افندی، عبدالله بن عیسی بیگ | قرن 12 | نسخ | 808 | شناسنامه ← |
| 51 |
مرکز احیاء
قم
|
2250 | محمد مؤمن بن محمد قاسم | جمادی الثانی 1110ق | نستعلیق | 574 | شناسنامه ← |
| 52 |
مرکز احیاء
قم
|
1727 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 53 |
مرعشی
قم
|
7495 | محمد کاظم بن محمد هاشم قائنی | سلخ جمادی الاول 1111ق | نسخ | 378 | شناسنامه ← |
| 54 |
مرعشی
قم
|
1274عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 55 |
ملی
تهران
|
1107 | محمد هادی بن قنبر علی طیبی گیلکی | 1113ق | نسخ | 352 | شناسنامه ← |
| 56 |
ملک
تهران
|
3634 | عبدالعلی بن محمد علی حماد مظاهری | سهشنبه 8 رجب1125ق | نسخ | 386 | شناسنامه ← |
| 57 |
رضوی
مشهد
|
3643 | ابراهیم بن محمد حسین | رجب1127ق | نسخ | 531 | شناسنامه ← |
| 58 |
امام عصر
شیراز
|
ض 351 | سید علی بن سید عبد اللطیف حسینی | 27 صفر1195ق | نسخ | 414 | شناسنامه ← |
| 59 |
امام عصر
شیراز
|
359 | سید علی بن سید عبد اللطیف حسینی | 27 صفر1195ق | نسخ | 328 | شناسنامه ← |
| 60 |
دانشگاه
تهران
|
6635 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 320 | شناسنامه ← |