المناهل فی الفقه

● المناهل فی الفقه = مصابیح الفقه / فقه / عربی al-manāhil fī-l fiqh = maṣābīḥ-ul fiqh طباطبائی، محمد بن علی، 1180؟ - 1242 قمری ṭabāṭabā’ī, mohammad ebn-e ‘alī (1767 - 1827) کتاب مناهل یکی از کتب مفصل درفقه امامیه و تقریباً استدلالی است. مؤلف، در این دفتر با عنوان‌های «منهل» از مسأله‌های فقهی تا اندازه‌ای با استدلال گفتگو نمود و توانست بیشتر کتاب‌های فقه را به نگارش درآورد. او در زمان پدر خود سید علی طباطبائی (- 1231ق) بدان می‌پرداخته است و تا سال 1238ق به تألیف آن مشغول بوده است. مؤلف نام کتابش را ابتدا «المصابیح فی الفقه» و عنوان فصول آن را «مصباح» انتخاب نمود ولی بعداً نام کتاب را به «مناهل» و ابواب را به «منهل» تغییر داد. لذا نسخه‌هایی از کتاب با همان اسم و عنوان ابتدایی وجود دارد. ابن یوسف شیرازی در فهرست سپهسالار می‌نویسد، مؤلف سه بار کتاب طهارت مناهل را تألیف نموده و در شماره 653 جلد اول فهرستمزبور توضیحات زیادی در این باره داده است و اظهار می‌نماید که جلد طهارت آنرا در جای دیگر سراغ ندارم. این نسخ با وجود این‌که با عنوان «مصباح، مصباح» تحریر یافته از قرائن موجود معلوم می‌گردد که کتاب همان مناهل و تألیف سید محمد مجاهد می‌باشد زیرا همان‌گونه که در نسخ چاپی مشاهده می‌شود و ابن یوسف نیز تصریح کرده: مؤلف کتب فقهی مناهل را به «بسمله و الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد. آله الطاهرین» آغاز می‌نماید. آغاز: الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین کتاب الطهاره مقدمة الطهارة لغة النزاهة و النظافة كما صرح به فی المعتبر و نهاية الاحكام ... چاپ: مشار عربی، ص912؛ طهران، سنگی، 1274ق، رحلی، مشتمل بر کتب ذیل است: قرض ودین، مفلس، حجر، ضمان وحواله وکفاله، شركة، قسمت، مضاربه مزارعه ومساقاة، ودیعه، احکام متفرقه، وجوب اتباع قرائت قرآن وحرمت غناء [الذريعة 22/80/21 و 352 و 353؛ کشف الحجب 558؛ مكتبة اميرالمؤمنين 406/4]