مناظرة ابن ابی جمهور (ترجمه)

● مناظرة ابن ابی جمهور (ترجمه) / کلام و اعتقادات / فارسی monāzerat-o ebn-e abī jomhūr (t.) کاشانی، محمد بن محمد، ق11قمری kāšānī, mohammad ebn-e mohammad(- 17c) وابسته به: مناظرة مع الفاضل الهروی = مناظرة ابن ابی جمهور؛ ابن ابی جمهور، محمد بن علی (838-906ق) به دستور: یکی از اخوان الصفا و خلان الوفاء تاریخ تألیف: 19 شعبان 1001ق؛ محل تألیف: هند ترجمه مناظره محمد بن علی ... بن ابی جمهور احسایی از دانشمندان شیعی قرن دهم هجری است با فاضل هروی عامی درمشهد رضوی. ازاین مناظره چند ترجمه سراغ داریم نسخه حاضر گویا ترجمه جلال الدین محمد بن محمد کاشانی از مناظره مذکور است. از سنجش این ترجمه با متن عربی روشن می‌شود که مترجم همه این رساله را ترجمه نکرده است بلکه به ترجمه زبده آن پرداخته است. چند ترجمه فارسی از این رساله می‌شناسیم که عبارت است از ترجمه محمد اشرف بن علی نقی اقدس شریف حسینی مشهدی که به نام شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق) به سال 1090ق انجام شده است. ترجمه‌ای که در نامه دانشوران (379/3-416) آمده که برخلاف تصور برخی از آن جلال الدین محمد کاشانی نیست. ترجمه‌ای که الذریعه از آن نوروز علی بسطامی دانسته که در کتاب خود «فردوس التواریخ» درج کرده است زیرا که با مقایسه و تطبیق با آنچه در نامه دانشوران ناصری چاپ شده معلوم می‌شود که این ترجمه عیناً همان است که در نامه دانشوران ناصری بوده و بسطامی عیناً آن را در کتاب خود گنجانیده است.ترجمه جعفر بن حسین موسوی اصفهانی (1090-1158ق) که نسخه‌ای در مجموعه محدث ارموی دارد یکی هم همین ترجمه جلال الدین کاشانی است که در آغاز آن می‌گوید: «... با وجود قلت بضاعت و عدم استطاعت در ترجمه زبده آن شروع کرده به فاتحه و سه مبحث مرتب نمود». آغاز: ثنا و محمدتی که زبان بحکم انت کما اثنیت علی نفسک بعجز و قصور معترف باشد شایسته ذات مقدس قادری است که به قدرت کامله و حکمت بالغه ذرات ... و تارک مبارک در یتیم سلسله نبوت را یعنی خاتم انبیا و رسل باعث ایجاد جزو و کل ... بدان که اقل الخليقه با لا شيئى في الحقيقه المحتاج الى فيوضات وهاب الامانی محمد بن محمد الشهير به جلال الدین کاشانی در سنه احدی و الف در بعضی بلاد هند ... از بعضی اعزه معتمد الاقوال و مستقیم الاحوال مروی است که در سنه ثمان و سبعین و ثمان مائه در مشهد مقدس امام ثامن ضامن علی بن موسی بن جعفر الملقب بالرضا ... در منزل خلف اولاد نبی و ولی سید محسن بن سید محمد رضوی قمی ... انجام شیخ محمد فرمودند که بعد از این معلوم نیست که مولوی را توانیم که ملازمت کنیم ... بعد از آن حقیقت احوال او معلوم نشده الحمد لله على ظهور الحق و بطلان الباطل و نستغفر الله على الزيادة و النقصان. تمت بالخير في ليلة الجمعة تسعة عشر شهر شعبان من شهور سنة احدى و الف على يد الفقير الى الملک المعين جلال الدين. چاپ در مجموعه رسائل فارسی دفتر ،نهم مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1388ش، به کوشش ابراهیم عرب پور [فهرستواره منزوی 216/9 و 553/9]