المكتسب فی زراعة الذهب

● المكتسب فی زراعة الذهب / كيميا / عربی al-muktasab fī zirā‘at-iḏḏahab عراقی، محمد بن احمد، - 580؟ قمری ‘erāqī, mohammad ebn-e ahmad(- 1185) رساله مختصری در کیمیاست، در پنج «جمله» ونوزده «فصل»: جمله 1. درباره موضوع صناعت کیمیا، در پنج فصل؛ جمله 2. در چهار فصل: 1) کمیت، 2) کیفیت، 3) القسم الاول من العمل الاول، 4) القسم الثانى من العمل الاول؛ جمله 3. در دو فصل: 1) كيفية القسم الاول من العمل الثانى، 2) كيفية القسم الثاني من عمل الثانى وهو اكسير الحمرة؛ جمله 4. در پنج فصل: 1) استشهاد برتوحید مهیت، 2) استشهاد برکمیت اولی، 3) استشهاد برکیفیت ابتداء، 4) استشهاد برکیفیت قسم ثانی از عمل اول؛ جمله 5. در سه فصل: 1) استشهاد برقسم اول از عمل دوم، 2) معرفت ماهیت رموز، 3) خاتمه کتاب. در آخر هر فصل تأییدی برگفته‌های خود از فلاسفه نقل می‌کند، در آخر کتاب فصلی در ماهیت رموز این فن دارد. نام مؤلف به درستی مشخص نیست. بعضی کتاب را به ابوالقاسم محمد بن احمد سیماوی عراقی و بعضی به جابر بن حیان صوفی نسبت داده‌اند. آغاز: بسمله. الحمدلله الاول الذى لا اول قبله، الاخر الذى لا آخر ... و بعد، فانی صنفت هذا الكتاب و ذكرت فيه علم صناعة الكيميا و عملها من الهيولى التى لا يمتنع العمل ... انجام: و لا يختلجك الشك فيما اقوله فما بينا في كل ما قلته خلف كمل الفصل الثانى فى تعريف ماهية الرموز و تمامه. و الحمدلله فضلنا على كثير من عباده بالنعمة ... و ما يذكر الا الوا الالباب، وقع الفراغ ... چاپ: فرانکفورت، معهد تاریخ العلوم العربية والاسلامية، مطبعة شتراوس، 1422ق. [الذریعه 156/22؛ حاجی خلیفه 1811/2: از سیماوی؛ کحاله 244/5: عبدالعزیز عراقی، 292/8، سماوی عراقی؛ هدية العارفین 723/1]