المفصل فی صنعة الاعراب

● المفصل فی صنعة الاعراب / نحو / عربی al-mufaṣṣal fī ṣan‘at-il a‘rāb زمخشری، محمود بن عمر، 467 - 538 قمری zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar (1075 - 1144) تاریخ تألیف: 1 محرم 514ق المفصل ازکتب معروف علم نحو می‌باشد که در چهار «قسم»تنظیم شده: 1. اسماء؛ 2. افعال؛ 3. حروف؛ 4. مشترکات میان اسم و فعل و حرف (در این قسم از اماله، وقف، قسم، تخفیف همزه، التقاء دو ساکن و نظائر اینها که مشترک میان هرسه یا دو تای از اقسام کلمه می‌باشد ذکر گردیده است).زمخشری بعداً این کتاب را خلاصه کرد و«الانموذج» نامید که جزو کتب درس حوزه به شمار می‌آید. آغاز: بسمله، الله احمد علی ان جعلنی من علماء العربية و جبلنی على الغضب للعرب و العصبية و ابى لى ان انفرد عن صمیم انصارهم ... فانشأت هذا الكتاب المترجم بكتاب المفصل ... انجام: فصل و قد عدلوا فى بعض ملاقى المثلين و المتقاربين لا عواز الادغام ... و اذا كانوا ممن يحذفون مع امكان الادغام فى يتسع و يتقى فهم مع عدم امكانه احذف تم. چاپ: مکرر در مصر (سال 1291 و 1323)، اروپا، هندوستان (سال 1891)، چاپ گردیده است. [کشف الظنون 1774/2و 488/2؛ معجم المطبوعات 973؛ ریحانة الأدب 381/2؛ هدية العارفين 402/3؛ مكتبة امیرالمؤمنین 362/4؛ دنا 9: 1092-1095 (86 نسخه)] شرح و حواشی: 1- سفر السعادة و سفير الافادة؛ سخاوی، علی بن محمد (558-643) 2- شرح المفصل فى صنعة الاعراب؛ ابن صائغ، یعیش بن علی (556-643) 3- الایضاح فی شرح المفصل فى صنعة الاعراب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646) 4- المحصل؛ اندلسی، قاسم بن احمد (575-661) 5- المكمل فی شرح المفصل؛ زیدانی، حسن بن محمود (-662) 6- الموصل فی شرح المفصل؛ ابن ایاز، حسین بن بدر (-681) 7- شرح المفصل فى صنعة الاعراب = الاقلید؛ خجندی، احمد بن محمود (-700) 8- المحصل فی کشف اسرار المفصل؛ مؤید، یحیی بن حمزه (669-749) 9- شرح المفصل فی صنعة الاعراب؛ کاشی، عبدالعزیز بن ابی الغنائم (-8) 10- شرح ابیات المفصل (5عنوان) 11- شرح المفصل فی صنعة الاعراب (10عنوان) 12- شرح شواهد المفصل (2عنوان) 13- شواهد المفصل 14- مثال کلمات المفصل