مفتتح الشهور

● مفتتح الشهور = معرفت اول ماهها = كبيسه = حدیث ها در سال کبیسه = حساب اهله موافق عدد / هیئت / فارسی moftateh-oš šohūr = ma‘refat-e avval-e māh-hā = kabīse = hadīs-hā dar sāl-e kabīse = hesāb-e ahelle movāfeq-e ‘adad مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699) اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135ق) تاریخ تألیف: 11 شوال 1109ق رساله مختصری است در علم به مفتتح شهور و چگونگی به دست آوردن اول ماه و کیفیت انتخاب ماههای شمسی یا قمری در چند «مقصد» نگاشته: 1. بیان معنی ماه و سال شمسی و قمری؛ 2. بیان حساب عدد کبیسه؛ 3. تحقیق احادیث خمسه؛ 4. مخالفت حساب کبیسه در حدیث با حساب منجمان؛ 5. شرح حدیثی در این باب؛ 6. شرح حدیثی دیگر؛ 7. در توضیح حدیث مشکل دیگر. همان است که در «فهرستواره» به نام «حساب اهله موافق عدد» آمده است.این رساله در سال آخر عمر علامه تألیف شده و در آن از کتاب بحار الانوار خویش یاد کرده است. آغاز: بسمله. الحمدالله الذی جعل الشمس ضیاء و القمر نورا ... اما بعد چون بعضی از اخبار در باب علم بمفتتح شهور از اهل بیت عصمت و طهارت منقول گردیده که مخالف مشهور بین الاصحاب است و مضامین آنها خالی از غموض و اشکالی نیست لهذا اعلی حضرت ... السلطان حسین ... داعی را مامور ساختند که توضیح مضامین و احکام آنها نموده به عرض اقدس رساند انجام: بی آن که حکم شرعی بر آن مترتب شود اگرچه بسیار بعید است و قد فرغت من تسویده فی حادی عشر شهر شوال ... سنة 1109 و الحمد الله اولا و آخرا ... و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین. چاپ: ضمن مجموعه رؤیت هلال، جلد اول، به کوشش رضا مختاری و محسن صادقی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، 1388ش، ص 197-210؛ ایران، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، 1412 قمری، سید مهدی رجائی، 1، ضمن بیست و پنج رساله فارسی از علامه محمد باقر مجلسی [کتابشناسی مجلسی ص 294؛ ریحانة الادب 196/5؛ الذریعه 8/7 و 124/11؛ فهرستواره منزوی 2909/4 با عنوان «حساب اهله موافق عدد» و 3017/4 با عنوان «کبیسه»]