مفاتیح التنزیل فی علم التأویل و الترتیل

● مفاتیح التنزیل فی علم التأویل و الترتیل / تجوید / فارسی و عربی mafātīḥ-ut tanzīl fī ‘ilm-it ta’wīl wa-t tartīl سلطان القراء، محمود بن محمد، ق13قمری soltān-ol-qorrā’, maḥmūd ebn-e moḥammad (- 19c) به دستور: ناصرالدین شاه محل تألیف: تهران و مشهد رضوی کتاب دارای دیباچه‌ایست به عربی و شامل یک «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمه» است: مقدمه در بیان آنکه صحت قرائت به حسب شرع و به روش قراء لازم است؛ باب 1. بیان روایاتیكه در آنها بر تمسک به قرآن و فضیلت آن و شرف قاریان و ترتیل و ... توصیه شده است؛ 2. کیفیت قرائت قرآن و آداب قرائت و تلاوت و ...؛ 3. بیان استعاذه و بسمله؛ 4. بیان افتتاح امور به تسمیه و تحمید و غیره؛ 5. محکم و متشابه و ناسخ و منسوخ و عام و خاص؛ 6. بیان این که تمام قرآن در شان اهل بیت و اولیائشان نازل شده است و علم قرآن نزد آنان است و بیان عدد آیات و قصص و کلمات و حروف قرآن؛ 7. بیان مخارج حروف و صفات حروف و ذکر تنوین و نون و میم ساکن و راء لامات و اماله و ادغام؛ 8 بیان مد و قصر و تخفیف همزه و کیفیت هاء کنایه؛ 9. بیان وقف و ابتداء و اشمام و روم اسکان و وقف به رسم خط؛ 10. بیان قرائت اهل بیت (ع) به روایت عامه و خاصه و فضائل آیة الکرسی و سوره توحید و دو آیه آخر سوره بقره و آیه ملک و تعیین مواضع سجده‌های قرآن؛ 11. بیان قراءت مختلفه؛ 12. بیان آیات کریمه‌ای که مرجع مسائل و منشأ بسیاری احکام است و بیان فضیلت نماز و عقاب تارک الصلوة؛ خاتمه در بیان سند قرائت مؤلف و تفصیل مصنفاتش و تاریخ کتاب. (فاضل) آغاز: الحمدلله الذی أنزل علی عبده الکتاب لکل شی تبیاناً وجعله لتصدیق نبوته و تأیید رسالته معجزاً و برهانا و نزله بحسب المصالح منجما و صیره بالتحمید مفتتحاً و بالاستعاذة مختتماً و قسمه علی قسمین انجام: یعنی مخرج هفتم میان زبان است با آن چه برابر اوست از حنک بالا وآن مخرج جیم و شین معجمتین و یا غیر مدی است و این سه حرف را شجری گویند و شجر محل گشادگی دهان است و مخرج هشتم اول کناره زبان است با آن چه یلی او است از دندانهای اضراس شمالاً و یمینا و آن مخرج ضاد معجمه است [الذریعة 301/21]