معية الواجب الحق بالموجودات

● معية الواجب الحق بالموجودات = سريان الوجود = المعية (رسالة فی) / فلسفه / عربی ma‘īyyat-ul wājib-il ḥaq bi-l-mawjūdāt = sarayān-ul wujūd = al-ma‘īyya (r.-un fī) ؟ حسینی دشتکی، احمد بن ابراهیم، - 1015 قمری ḥoseynī daštakī, aḥmad ebn-e ebrāhīm(- 1607) برخی بر آنند که این رساله از ملا صدراست و برخی معتقدند که چون این رساله بر اساس اصالت ماهیت نگاشته شده و با مبانی ملاصدرا در تعارض است نمی‌تواند از او باشد (مجموعه رسائل فلسفی صدرالمتالهین، صص پانزده و شانزده)؛ گرچه برخی آن را دلیل نمی‌دانند چون به تصریح خود او، ملا صدرا نخست از طرفداران اصالت ماهیت بوده و از آن به شدت دفاع می‌کرده است مگر این که محرز شود که نثر این رساله با نثر صدرا متفاوت است و یا این‌که روشن شود تألیف آن در دوره گرایش او به اصالت وجود صورت گرفته است. این رساله به نام ملاصدرا چاپ شده و در اغلب فهارس به وی منسوب شده است، لكن مرحوم سید عبدالعزیز طباطبایی و مرحوم دانش‌پژوه، نظام الدین احمد دشتکی را مؤلف رساله دانسته‌اند و برخی آن را از فیض کاشانی دانسته‌اند. ظاهراً مؤلف آن نام مشخصی بر آن ننهاده و در منابع، نام‌های گوناگونی برای آن ثبت شده که اغلب برگرفته از عبارات آغازین این رساله است. او این رساله را به درخواست برخی دوستان خود نگاشته و در آن به چگونگی سریان وجود حق تعالی در موجودات و معیت و احاطه او بر ممکنات می‌پردازد و در بین آن به تحلیل و بررسی دیدگاه فلاسفه و عرفاء پرداخته است. در آن از نقل‌ها و عبارات و اشعار فارسی نیز بهره برده است. آغاز: بسمله، احمدک یا من تجلیت بذاتک فی كل شيء و ظهرت بنورک فی کل ظل و فیء. فانت مع الاشياء لا بمقارنة و اتصال و باين عنها من غير مباعدة و انفصال ... و بعد فانی مجیب لما امرنی به بعض من يجب على فى شريعة الوداد اجابته و يلزمنی فی طريق المحبة و الاتحاد مساعدته ان ابين له كيفية سريان نور وجود الحق في الموجودات ... انجام: و هو ما اردناه و اما معيته و احاطته العلمية و الحكمية فهو اظهر من ان يخفى فاعرف و الحمدلله على اتمامه. چاپ: این رساله در ضمن رسائل ملا صدرا به چاپ رسیده است؛ گنجینه بهارستان، حکمت، تابستان 1376ش، به کوشش خدیجه مقدس زاده با عنوان «كيفية معية الواجب بالموجودات الممكنة و بيان مذهب المحققين من الصوفية» از صص 281 تا 299 چاپ شده است؛ تهران، 1302ق، وزیری، 16ص، (رسائل آخوند ملاصدرا: صص 132-147) [الذريعه 178/12؛ ريحانة الأدب 420/3؛ کتابشناسی جامع ملاصدرا 176-178؛ المحقق الطباطبائى فى ذكراه السنوية الاولى 882/2؛ فهرستواره منزوی 167/6؛ تاریخ فارسنامه ناصری چاپ سنگی 84/2؛ دنا، ج9، ص943-944]