نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اصالة الصحة و الفساد فی المعاملات

aṣālat-uṣ ṣiḥḥa wa-l fisād fī-l mu‘āmilāt
85 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/6065
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #6065
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 4، ص 26 تا 31
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
الاصل فی المعاملات الفساد (al-aṣl fī-l mu‘āmilāt-il fisād)
اثر مرتبط / وابسته به: مسالک الافهام الی تنقیح (فی شرح) شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

وحید بهبهانی دو رساله در باب اصاله الصحه در معاملات دارد، یکی با عنوان «کیفیة اثبات صحة البیع» که مفصل‌تر است و این رساله در همان موضوع که مختصرتر می‌باشد. در فهارس این دو رساله با هم خلط شده‌اند و در «دنا» نیز یکی پنداشته شده که چنین نیست. رساله‌ای است کوتاه در این که اصل در معاملات صحت است یا فساد؟ مؤلف با عناوین «ان قلت-قلت» پرسش‌هایی را طرح می‌نماید، سپس به آنها پاسخ می‌دهد و سرانجام قائل می‌شود که اصل در معاملات فساد است مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. این رساله ممکن است در برخی از مجموعه آثار «وحید» در ضمن فواید آمده باشد.
آغاز اثر
« الحمد لله رب العالمین ... اما بعد، فاعلم یا اخی ان المهم و المقصود الاصلی فی المعاملات هو الصحة و الفساد و فی کثیر من المواضع یحکم الفقهاء بالفساد و الغافل عن حقیقة الحال اذا رای دلیلا علی الفساد یقبل »
انجام اثر
« لانا نقول: البیع عبارة عن نقل الملک الی الطرفین بعنوان اللزوم فاذا احل ذلک دل علی الرضا و الامضاء و التقریر و کذا الحال فی الامر بالوفاء بما تضمنه العقل و اقتضاه وقس علیها حال غیرها تمت. »
سوابق و چاپ‌های اثر
ضمن «الرسائل الفقهیة»، توسط مؤسسه وحید بهبهانی؛ تبریز، سنگی، بدون تاریخ، خشتی، 3ص
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 116/2 اعیان الشیعه 182/9 ریحانة الادب 51/1 هدیة العارفین <!-- page: 27 --> 90/9 دنا 1034/1 (97 نسخه): در دنا دو رساله از او در این موضوع با هم خلط شده که باید با توجه به نسخه های موجود معرفی شده در اینجا اصلاح شود

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اصالة الصحة و الفساد فی المعاملات = الاصل فی المعاملات الفساد / اصول فقه / عربی aṣālat-uṣ ṣiḥḥa wa-l fisād fī-l mu‘āmilāt = al-aṣl fī-l mu‘āmilāt-il fisād وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118- 1205 قمری vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707-1791) وابسته به: مسالک الافهام الی تنقیح (فی شرح) شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965) وحید بهبهانی دو رساله در باب اصاله الصحه در معاملات دارد، یکی با عنوان «کیفیة اثبات صحة البیع» که مفصل‌تر است و این رساله در همان موضوع که مختصرتر می‌باشد. در فهارس این دو رساله با هم خلط شده‌اند و در «دنا» نیز یکی پنداشته شده که چنین نیست. رساله‌ای است کوتاه در این که اصل در معاملات صحت است یا فساد؟ مؤلف با عناوین «ان قلت-قلت» پرسش‌هایی را طرح می‌نماید، سپس به آنها پاسخ می‌دهد و سرانجام قائل می‌شود که اصل در معاملات فساد است مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. این رساله ممکن است در برخی از مجموعه آثار «وحید» در ضمن فواید آمده باشد. آغاز: الحمد لله رب العالمین ... اما بعد، فاعلم یا اخی ان المهم و المقصود الاصلی فی المعاملات هو الصحة و الفساد و فی کثیر من المواضع یحکم الفقهاء بالفساد و الغافل عن حقیقة الحال اذا رای دلیلا علی الفساد یقبل انجام: لانا نقول: البیع عبارة عن نقل الملک الی الطرفین بعنوان اللزوم فاذا احل ذلک دل علی الرضا و الامضاء و التقریر و کذا الحال فی الامر بالوفاء بما تضمنه العقل و اقتضاه وقس علیها حال غیرها تمت. چاپ: ضمن «الرسائل الفقهیة»، توسط مؤسسه وحید بهبهانی؛ تبریز، سنگی، بدون تاریخ، خشتی، 3ص [الذریعة 116/2؛ اعیان الشیعه 182/9؛ ریحانة الادب 51/1؛ هدیة العارفین 90/9؛ دنا 1034/1 (97 نسخه): در دنا دو رساله از او در این موضوع با هم خلط شده که باید با توجه به نسخه های موجود معرفی شده در اینجا اصلاح شود]

نسخه‌های خطی این اثر

85 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مرکز احیاء
قم
1212/9 نامشخص - - - شناسنامه ←
32
ملی
تهران
1868/3 سید محمد مهدی بن ملا علی تبریزی طباطبائی 1222ق - 10 شناسنامه ←
33
علامه طباطبائی
شیراز
642/6 شریف بن ابی طالب قمی 1222ق نستعلیق، شکسته 2 شناسنامه ←
34
فیضیه
قم
1538/4 احمد نجل علی بن کتان نجفی سه‌شنبه 22 جمادی الاول 1229ق نسخ 2 شناسنامه ←
35
ملک
تهران
828/8 بی‌کاتب با تاریخ 1231ق نسخ 3 شناسنامه ←
36
رضوی
مشهد
ض7327 محمد بن محمد مهدی رضوی 1232ق نستعلیق 3 شناسنامه ←
37
رضوی
مشهد
19104 محمد ابراهیم بن احمد علی استرآبادی 1233ق نسخ 3 شناسنامه ←
38
رضوی
مشهد
9775/12 حاجی محمد بن آقا بابای جیلانی 1233ق نستعلیق 2 شناسنامه ←
39
ملک
تهران
1242/5 بی‌کاتب با تاریخ 1233ق نسخ - شناسنامه ←
40
مدرسه غرب
همدان
4817/6 حسین بن قاسم بن محمد بن شیخ حمزه دوشنبه ربیع الثانی 1233ق نسخ - شناسنامه ←
41
مدرسه غرب
همدان
4817/7 حسین بن قاسم بن محمد بن شیخ حمزه 1233ق نسخ - شناسنامه ←
42
فیض مهدوی (کتابخانه)
کرمانشاه
بدون شماره/2 محمد بن میرزا حسن بن آقا رستم بن زین البیک پنج‌شنبه دهه سوم صفر 1233ق - - شناسنامه ←
43
ملی
تهران
3208/10 محمد بن محمد هادی حسینی اصفهانی 1234-1239ق نسخ 1 شناسنامه ←
44
مسجد اعظم
قم
825/9 بی‌کاتب شوال 1234ق نستعلیق 3 شناسنامه ←
45
مرعشی
قم
9682/1 عبدالرحیم بن ابو الحسن 1234ق نستعلیق 5 شناسنامه ←
46
مرعشی
قم
9682/8 محمد رضا بن محمد محسن 1234ق نسخ 3 شناسنامه ←
47
ملی
تهران
2150/6 بی‌کاتب 1237ق نسخ 1 شناسنامه ←
48
علامه طباطبائی
شیراز
37/14 محمد امیر خراسانی 1237ق نسخ - شناسنامه ←
49
مجلس
تهران
1253/5ط سید محمد بن سید حسین موسوی حسینی 1244ق نسخ 5 شناسنامه ←
50
رضوی
مشهد
19633 محمد رضا بن علی کوکدی گلپایگانی یک‌شنبه 16 ربیع الثانی 1244ق نسخ 2 شناسنامه ←
51
نجومی
کرمانشاه
3مجموعه بدون شماره محمد لنکرکنانی محرم 1244ق - - شناسنامه ←
52
مرعشی
قم
458/13 بی‌کاتب 10 ذیقعده 1245ق نسخ 2 شناسنامه ←
53
رضوی
مشهد
19780 بی‌کاتب 1269ق نسخ 2 شناسنامه ←
54
دانشگاه
تهران
2026/4 هداية الله بن محمدرضای گلپایگانی 1277ق نسخ 3 شناسنامه ←
55
مدرسه صدر بازار
اصفهان
253/2 یوسف بن ابی القاسم موسوی جرفادقانی 13 محرم 1285ق نسخ 2 شناسنامه ←
56
گلپایگانی
قم
2525/2-38/145 بی‌کاتب چهارشنبه 3 شوال 1319ق نسخ 4 شناسنامه ←
57
گلپایگانی
قم
2536/3-13/216 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 2 شناسنامه ←
58
وزیری
یزد
1781/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 16 شناسنامه ←
59
مرعشی
قم
9079/4 بی‌کاتب نزدیک عصر مؤلف نستعلیق 1 شناسنامه ←
60
مرعشی
قم
1470/1 محمد تقی بن فتاح موسوی حسینی زنجانی بی‌تاریخ نسخ 2 شناسنامه ←