مطلع الانوار من مشارق الاطهار

● مطلع الانوار من مشارق الاطهار / تاریخ / فارسی matla‘-ol anvār men mašāreq-el athār اهرابی، محمد رضا بن عبدالرحیم، ق13 قمری ehrābī, mohammad rezā ebn-e ‘abd-or-rahīm(- 19c) تاریخ تألیف: 1288ق مؤلف کتابی در پنج جلد هر جلد با عنوانی خاص به نام ناصر الدین شاه قاجار میرزا طهماسب ولیعهد تألیف نموده که اسامی و موضوعات مجلدات آنها، چنانکه خود مؤلف در رساله حاضر بیان نموده عبارتند از: «مجلد اول: متضمن دو باب است، باب اول آن در بیان احوالات جناب پیغمبر(ص) است از خلقت نور مبارکش الی وفاته علی رسم الاختصار و باب دوم دربیان احوالات حضرت فاطمه زهرا و ائمه احمدی عشر (ع) است و این دو باب را به جواهر البحار موسوم ساختم؛ مجلد دوم را سرور الاخیار نام گذاشتم که از خلقت نور مبارک جناب مولی الموالی علی عالی و آیات قرآنیه درشأن او نازل شده و غزوات و معجزات وفضایل عدیده وارده باسایر احوالات آن جناب الی وفاته در سه باب مسطور نمودم؛ مجلد سیم دو باب است که روضة الابرار نام کردیم در بیان اصول عقاید و اعمال مستحبات است؛ مجلد چهارم دو باب است به کاشف الاسرار نام بگذاشتم؛ مجلد پنجم این کتاب مطلع الانوار است و مشتمل بر دو باب است و باب اولش را (لله الحمد) تمام کردم واین اوراق از باب دویم آن است وبه حسب تعداد باب‌ها این باب یازدهم است و مطالب این دو باب فضایل ومراثی و مناقب ومرثیه و روضه است.و خداوند عالم توفیق اتمام و انجام کتب مذکوره و ابواب آینده را کرامت فرماید». مؤلف تألیف این بخش را در سال 1288ق به پایان رسانیده است و آن را در چهل مطلع تنظیم نموده است. این بخش پند و اندرزهایی درموضوعات مختلف خصوصاً در مناقب و مصایب حضرت سید الشهدا(ع) است. در اثنای این بخش مؤلف از ملا علی اکبر اهرابی تبریزی و محمد حسینی ملقب به شیخ آغا فرزند میرزا علی اصغر تبریزی شیخ الاسلام آذربایجان و مهدی حسنی حسینی قاضی آذربایجان وقایعی را نقل می‌کند. همچنین آخر کتاب شرح مفصلی درباره قحطی و وبای ایران و خصوصاً تبریز را در سال 1289ق آورده و در آن اظهار نموده که در این واقعه عده‌ای ازجمله شیخ مهدی بن شیخ علی بن شیخ جعفر نجفی و حاج میرزا علی نقی و آقا عبدالله نواده آقا باقر بهبهانی در کرمانشاه و پدر مؤلف در 20 محرم 1289ق در نود سالگی وفات نموده‌اند. مؤلف در اثنای کتاب وقایعی از مشاهدات خود نقل نموده که در تاریخ تبریز اهمیت دارد. نمونه موضوعات مطالع این مجلد چنین است: مطلع 1. بیان فضیلت و ثواب گریستن و گریانیدن؛ مطلع 5. بیان خوردن روزه ماه برای مشایعت و استقبال زوار و بعد قضا کند؛ مطلع 9. بیان تعزیه‌داری اهل تبریز در سال 1288ق از دهه اول عاشورا تا آخر صفر؛ مطلع 10. بیان تتمه وصایای حضرت ذی القرنین به مادر خود؛ مطلع 15. بیان احوال خدیجه کبری. (صدرائی خوئی)