شناسنامه کتابشناختی اثر
مصفاة الاشباح و مجلاة الارواح
miṣfāt-ul ašbāh wa mijlāt-ul arwāḥ
پیوند کوتاه:
/w/60370
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #60370
پدیدآور / مؤلف:
کاشانی، محمد بن مرتضی
تاریخ و سده تألیف:
1110 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 29، ص 844
تا 845
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
اخلاق
عناوین دیگر و همتراز:
التفکر
(at-tafakkur)
محل تألیف:
رشت
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
این کتاب در چگونگی تفکر و تدبر در آفاق و انفس است و در آن به آیات قرآنی و اخبار ائمه علیهم السلام و گفتههای بزرگان حکما و اهل باطن و عرفان،استشهادمیشود؛ در چهار «فن» و هر فن در چند «باب» و هر باب در چند «وصل»: فن 1. مجاری التفکر فی اسرار العبادات، چند «باب»: باب 1) معنی الشرع و الغرض من التکالیف الشرعیة؛ فن 2. مواقع التفکر فی اسرار الصفات المهلكات و المنجیات، در «مقدمه» و چند «باب»: باب 1) البطن و الفرج و اللسان؛ فن 3. مسارح التفکر فی انوار العلوم الحقیقیه و المعارف العقلیة، در «مقدمه» و «باب»هایی: باب 1) العلم بالله؛ فن 4. مطارح التفکر فی انوار العجائب المخلوقات، چند «باب»: باب 1) بیان احوال العوالم و بابهایی در ملکوت، قلم و لوح، عرشی و کرسی، حجب، آفرینش، عوالم و خلایق، عمر جهان، آسمانها، عناصر، کوهها و دریاها، کائنات جو، گیاهان، جانوران، انسان، تشریح اندامها، جنیان و شیطانها، و داستانهایی از یأجوج و مأجوج، ذوالقرنین، حدیث بساط، جمجمه، ایوان بیستون. همه مباحث برای واداشتن مردمان به تفکر است، از این رو، این کتاب به «التفکر» نیز نامیده شده است.
آغاز اثر
« الحمد لله الذی شرح صدورنا بأنوار معرفته و نور قلوبنا بأسرار طاعته و دعانا الى التفکر فی آیات عظمته ... اما بعد یقول خادم علوم الدین المبین محمد بن مرتضى المدعو بنور الدین حشره الله مع الصدیقین ان اعظم السعادات و ارفع القربات معرفة الله و طاعته ... »
انجام اثر
« و ما أحقر ذلك فیما غاب عنا من سلطانك و ما أسبغ نعمك فی الدنیا و ما أصغرها فی نعم الاخرة، هذا آخر الکلام فی الفن الاخیر »
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
آیینه جهان نما = آیینه حق نما = آیینه حقایق نما = مرآت حقایق نما؛ کاشانی، محمد بن مرتضی (-1115)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
ریحانة الادب، ج 4، ص 379
طبقات اعلام الشیعه (قرن 12)، ص 792
الذریعة، ج 21، ص 125
فوائد الرضویه ج 2-633
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● مصفاة الاشباح و مجلاة الارواح = التفکر / اخلاق / عربی
miṣfāt-ul ašbāh wa mijlāt-ul arwāḥ = at-tafakkur
کاشانی، محمد بن مرتضی، - 1115 ؟ قمری
kāšānī, mohammad ebn-e morteza (- 1704)
تاریخ تألیف: 1110ق؛ محل تألیف: رشت
این کتاب در چگونگی تفکر و تدبر در آفاق و انفس است و در آن به آیات قرآنی و اخبار ائمه علیهم السلام و گفتههای بزرگان حکما و اهل باطن و عرفان،استشهادمیشود؛ در چهار «فن» و هر فن در چند «باب» و هر باب در چند «وصل»: فن 1. مجاری التفکر فی اسرار العبادات، چند «باب»: باب 1) معنی الشرع و الغرض من التکالیف الشرعیة؛ فن 2. مواقع التفکر فی اسرار الصفات المهلكات و المنجیات، در «مقدمه» و چند «باب»: باب 1) البطن و الفرج و اللسان؛ فن 3. مسارح التفکر فی انوار العلوم الحقیقیه و المعارف العقلیة، در «مقدمه» و «باب»هایی: باب 1) العلم بالله؛ فن 4. مطارح التفکر فی انوار العجائب المخلوقات، چند «باب»: باب 1) بیان احوال العوالم و بابهایی در ملکوت، قلم و لوح، عرشی و کرسی، حجب، آفرینش، عوالم و خلایق، عمر جهان، آسمانها، عناصر، کوهها و دریاها، کائنات جو، گیاهان، جانوران، انسان، تشریح اندامها، جنیان و شیطانها، و داستانهایی از یأجوج و مأجوج، ذوالقرنین، حدیث بساط، جمجمه، ایوان بیستون. همه مباحث برای واداشتن مردمان به تفکر است، از این رو، این کتاب به «التفکر» نیز نامیده شده است.
آغاز: الحمد لله الذی شرح صدورنا بأنوار معرفته و نور قلوبنا بأسرار طاعته و دعانا الى التفکر فی آیات عظمته ... اما بعد یقول خادم علوم الدین المبین محمد بن مرتضى المدعو بنور الدین حشره الله مع الصدیقین ان اعظم السعادات و ارفع القربات معرفة الله و طاعته ...
انجام: و ما أحقر ذلك فیما غاب عنا من سلطانك و ما أسبغ نعمك فی الدنیا و ما أصغرها فی نعم الاخرة، هذا آخر الکلام فی الفن الاخیر
[ریحانة الادب، ج 4، ص 379؛ طبقات اعلام الشیعه (قرن 12)، ص 792؛ الذریعة، ج 21، ص 125؛ فوائد الرضویه ج 2-633]
شروح و حواشی:
1- آیینه جهان نما = آیینه حق نما = آیینه حقایق نما = مرآت حقایق نما؛ کاشانی، محمد بن مرتضی (-1115)
نسخههای خطی این اثر
11 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
سپهسالار
تهران
|
3879 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 344 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرعشی
قم
|
14797/1 | بیکاتب | اواخر قرن12 | نسخ | 150 | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
10260 | اسحاق بن محمد علم الهدی ابن محمد محسن بن مرتضی | 1110ق | نسخ | 181 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
11601 | کاشانی، محمد بن مرتضی (مؤلف) | محرم1111ق | نسخ | 252 | شناسنامه ← |
| 5 |
مرعشی
قم
|
13588 | زین العابدین بن حاجی ابی الحسن | جمعه 12 صفر1117ق | نسخ | 157 | شناسنامه ← |
| 6 |
مرعشی
قم
|
11003/13 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
11803/2 | بیکاتب | قرن 13 | - | - | شناسنامه ← |
| 8 |
دائرة المعارف
تهران
|
1045/2 | بیکاتب | 9 رجب 1261ق | نستعلیق | 197 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
204 خوئی | بیکاتب | بیتاریخ | شکسته | 451 | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
580 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 264 | شناسنامه ← |
| 11 |
دانشگاه
تهران
|
252/3 | کاشانی، محمد بن مرتضی | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |