المصباح فی شرح المفتاح

● المصباح فی شرح المفتاح = شرح مفتاح العلوم / معانی بیان / عربی al-miṣbāḥ fī š.-il miftāḥ = š.-u miftāḥ-il ‘ulūm جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414) وابسته به: مفتاح العلوم سکاکی، یوسف بن ابی بکر (555-626) تاریخ تألیف: 803ق؛ محل تألیف: سمرقند «مفتاح العلوم» سکاکی از کتاب‌های مشهورعلوم ادبی است. بخش‌های اول و دوم کتاب در علم صرف و نحو و بخش سوم کتاب در دو علم معانی و بیان است. بر بخش سوم مفتاح العلوم شروح متعددی نوشته شده و از جمله آن شرح میر سید شریف می‌باشد که شارح پس از بیان مقدمه‌ای در تبیین حد و تعریف و غرض دو علم معانی و بیان، مباحث این دو علم را به تفصیل مورد شرح قرار می‌دهد.شارح در سرآغاز کتاب می‌گوید: در آخر عمر به ماوراءالنهر (سمرقند) رفته و چون در آنجا احتیاج شدید بود به شرحی که مشکلات مفتاح راحل کند، بنابه درخواست علمای آنجا بدین کار پرداختم و این شرح را نوشتم. آغاز: نحمدك اللهم على ما هديتنا اليه من دقایق المعانی ببدائع البیان و اطلعتنا علیه من حقائق المثانی بذرائع البرهان. انجام: كما صرح به فیما مر و حققه هیهنا و هذا آخر ما يسر الله لی بمنه و لطفه من كشف فوائد هذا العلم و نظم فرائده و نسأل الله سبحانه ان ینفع به المسترشدین. چاپ: استانبول، 1241ق [کشف الظنون 1763/2؛ تاریخ الادب العربی، کارل بروکلمان 252/3؛ جامع الشروح و الحواشی 1773/3؛ هدية العارفين 729/1] شروح و حواشی: 1- حاشية شرح مفتاح العلوم؛ خطایی، عثمان بن عبدالله (-901) 2- حاشية شرح مفتاح العلوم؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948) 3- حاشية شرح المفتاح؛ قاضی زاده، احمد بن محمود (-988) 4- حاشية شرح مفتاح العلوم؛ علی بن بالی