مسالک الافهام الی تنقیح شرایع الاسلام

● مسالک الافهام الی تنقیح شرایع الاسلام / فقه / عربی masālik-ul afhām ilā tanqīḥ-i šarāyi‘-ul islām شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī(1506 - 1558) وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676) تاریخ تألیف: 1 ذیحجه 963ق شرح مزجی مفصل و مهمی است بر کتاب «شرایع الاسلام» محقق حلی، شامل مباحث عبادات ومعاملات که بخش معاملات آن بیش از عبادات به استدلال پرداخته و بخش عبادات آن در روز چهارشنبه سوم رمضان سال 951 و کل کتاب در اول ذیحجة سال 963 به نهایت رسیده است. در الذریعه (378/20) از شیخ علی نباطی از پدرش نقل می‌نماید که شهید این کتاب را در مدت نه ماه تألیف کرده است. مؤلف این کتاب را در آغاز، به‌طور حاشیه تألیف نموده و در ابواب عبادات بر سبیل اختصار رفته و در بقیه ابواب، به تفصیل پرداخته و می‌خواسته تکمله‌ای بر آنچه که به اختصار نگاشته تألیف نماید؛ عمر شریفش وفا نکرده، دخترزاده‌اش کتاب «مدارک الاحکام» را در استدراک و تتمیم ابواب این کتاب تألیف فرموده است. فرزندش «شیخ حسن صاحب معالم» در توصیف این کتاب فرموده است: (لولا کتاب مسالک الافهام ×× ما بان نهج شرائع الاسلام / کلا و لا کشف الحجاب مؤلف ×× عن مشکلات غوامض الاحکام / قد زینته حقائق و دقائق ×× خضعت لهن نواصب الافهام / وحوت صحائفه نفیس فرائد ×× قد نظمت بنهایة الاحکام / تزهو بهن کمثل احسن روضة ×× ازهارها خرجت من الاکمام / ان اللسان لعاجز عن نعته ×× و کذاک تعجز السن الاقلام / فجزی مؤلفه الرحیم بجوده ×× خیر الجزا و حباه بالاکرام). در هفت جلد: 1. طهارت تا جهاد؛ 2. تجارت تا وکالت؛ 3. وقف تا نکاح؛ 4. نکاح تمتع تا طلاق؛ 5. طلاق خلع تا نذر؛ 6. صید و ذباحه تا ارث؛ 7. قضاء تا دیات. آغاز: بسمله، الحمدلله الذی اوضح مسالک الافهام الى تنقیح شرایع الاسلام ... انجام: والاصح مراعاة الابتداء والخاتمة كمامر وهو يرجع هنا الى اعتبار الخاتمة ... و عما يبعد عن مرضاته مصروفاً، إنه هو الجواد الكريم والحمدلله حمدالشاكرين والصلوة على سيد المرسلين محمدوعلى آله و صحبه اجمعين ... تقبل الله تعالى عمله وغفر زلله حامدا مصليا مسلما مستغفراً چاپ: تهران، چاپ سنگی، بدون تاریخ؛ با تحقیق مؤسسه المعارف الاسلامیه، قم، 1419ق [دنا 9: 509-533 (700 نسخه)]