شناسنامه کتابشناختی اثر
مرآة الحقایق و مجلی الدقایق
mir’āt-ul ḥaqāyiq wa mujalli-d daqāyiq
8
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/58517
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #58517
پدیدآور / مؤلف:
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد
تاریخ و سده تألیف:
895 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 28، ص 922
تا 923
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
رساله مجلی
(r.-ye mujallī)
اهدا / به درخواست:
غیاث الدین ابوالمظفر بهادرخان
اثر مرتبط / وابسته به:
تکملة المجلی دشتکی؛ شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رسالهای است در عرفان مشتمل بر هشت «مجلی»: 1. نور شرقی، 2. انوار قمریه، 3. ظلال غربی، 4. نور قمری، 5. ظل غربی مقولات عشر، 6. لمعه المبداء الاول یزداد، 7. هدایه الشرق، 8 خاتمه هشت مجلی. در ذیل المجلی الخامس تکملهای افزوده و در آن انظار فلسفی خود را که مخالف جمهور فلاسفه است یاد کرده و تعداد آنرا به 30 رسانیده است. دشتکی در این رساله برای آراء فلسفی خود که ابراز داشته دلیل نیاورده و در تکمله مزبور میگوید: «چون این رساله بدون استدلال انتشار یافت و از طرف عدهای اعتراضات فراوان بر مطالب آن وارد میشد این تکمله را افزودم و براهین آراء خاص خود را در آن یاد کردم». از آغاز این تکمله استفاده میشود که آن را به سال نهصد بر رساله افزوده و خود رساله را پنج سال پیش از آن ساخته و از آنجا که رساله معارج را «در هیئت» در هجده سالگی نوشته و در این رساله مرآة الحقایق از معارج یاد کرده بنابراین مرآة و خاصه این تکمله در آغاز شباب و آغاز دوران تألیف او نبوده است. غیاث الدین در این رساله وعده تألیف رسالهای در مسئله قوس و قزح داده است.
آغاز اثر
« یا غیاث المستغیثین، نورنا بأنوارک و کملنا بمعرفة أسرارک و اجعل لنا جناحاً نظیر إلى جوارک ... و بعد، فیقول أقل الخليقة ... هذا ما يحضرنا الآن بالبرهان من المطالب البهية الكشفية و المقاصد العلية الإلهية »
انجام اثر
« و ما ذاک إلا أزاهیر هرضت من أغصان الغیب قسمهن و طيور قصاح تعرفت إجراؤها على جبال القدس، فضمهن «و إذ ابتلى إبراهيم بكلمات فأتمهن». »
سوابق و چاپهای اثر
به کوشش عبدالله نورانی در مصنفات غیاث الدین منصور حسینی دشتکی شیرازی، جلد 1 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن <!-- page: 923 --> آثار و مفاخر فرهنگی، 1386)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تكملة المجلی؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (- 948)
مرآة الحقايق و مجلی الدقایق = رساله مجلی؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (- 948)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
بروکلمان ذیل 593: 2
اعلام 2366/3: منصور الدشتکی
طبقات 354/10
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● مرآة الحقایق و مجلی الدقایق = رساله مجلی / فلسفه، عرفان و تصوف / عربی
mir’āt-ul ḥaqāyiq wa mujalli-d daqāyiq = r.-ye mujallī
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (-1542)
وابسته به: تکملة المجلی دشتکی؛ شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
اهدا به: غیاث الدین ابوالمظفر بهادرخان
تاریخ تألیف: 895ق
رسالهای است در عرفان مشتمل بر هشت «مجلی»: 1. نور شرقی، 2. انوار قمریه، 3. ظلال غربی، 4. نور قمری، 5. ظل غربی مقولات عشر، 6. لمعه المبداء الاول یزداد، 7. هدایه الشرق، 8 خاتمه هشت مجلی. در ذیل المجلی الخامس تکملهای افزوده و در آن انظار فلسفی خود را که مخالف جمهور فلاسفه است یاد کرده و تعداد آنرا به 30 رسانیده است. دشتکی در این رساله برای آراء فلسفی خود که ابراز داشته دلیل نیاورده و در تکمله مزبور میگوید: «چون این رساله بدون استدلال انتشار یافت و از طرف عدهای اعتراضات فراوان بر مطالب آن وارد میشد این تکمله را افزودم و براهین آراء خاص خود را در آن یاد کردم». از آغاز این تکمله استفاده میشود که آن را به سال نهصد بر رساله افزوده و خود رساله را پنج سال پیش از آن ساخته و از آنجا که رساله معارج را «در هیئت» در هجده سالگی نوشته و در این رساله مرآة الحقایق از معارج یاد کرده بنابراین مرآة و خاصه این تکمله در آغاز شباب و آغاز دوران تألیف او نبوده است. غیاث الدین در این رساله وعده تألیف رسالهای در مسئله قوس و قزح داده است.
آغاز: یا غیاث المستغیثین، نورنا بأنوارک و کملنا بمعرفة أسرارک و اجعل لنا جناحاً نظیر إلى جوارک ... و بعد، فیقول أقل الخليقة ... هذا ما يحضرنا الآن بالبرهان من المطالب البهية الكشفية و المقاصد العلية الإلهية
انجام: و ما ذاک إلا أزاهیر هرضت من أغصان الغیب قسمهن و طيور قصاح تعرفت إجراؤها على جبال القدس، فضمهن «و إذ ابتلى إبراهيم بكلمات فأتمهن».
چاپ: به کوشش عبدالله نورانی در مصنفات غیاث الدین منصور حسینی دشتکی شیرازی، جلد 1 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1386)
[بروکلمان ذیل 593: 2؛ اعلام 2366/3: منصور الدشتکی؛ طبقات 354/10]
شرح و حواشی:
1- تكملة المجلی؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (- 948)
2- مرآة الحقايق و مجلی الدقایق = رساله مجلی؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (- 948)
نسخههای خطی این اثر
8 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
الهیات
تهران
|
758/5 | بافقی، نجم الدین محمود بن قاسم علی | 909ق | نسخ | 33 | شناسنامه ← |
| 2 |
مسجد اعظم
قم
|
1329/2 | بیکاتب | شوال 1022ق | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 3 |
دانشگاه
تهران
|
6998/1 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 29 | شناسنامه ← |
| 4 |
دانشگاه
تهران
|
926/9 | بیکاتب | قرن 11 | تعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 5 |
مجلس
تهران
|
1837/5 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 39 | شناسنامه ← |
| 6 |
دائرة المعارف
تهران
|
1925/6-عکسی | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 23 | شناسنامه ← |
| 7 |
ملی
تهران
|
3936/2 | مهدی بن احمد لاهجی موسوی | 1294ق | نسخ | 26 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
4150/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 28 | شناسنامه ← |