شناسنامه کتابشناختی اثر
مرآة الأنوار و مشكاة الأسرار فى تفسير القرآن
mir'āt-ul anwār wa miškāt-ul asrār fī tafsīr-il qur'ān
پیوند کوتاه:
/w/58489
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #58489
پدیدآور / مؤلف:
فتونی اصفهانی، ابوالحسن بن محمد طاهر
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 28، ص 907
تا 909
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
تفسیر
عناوین دیگر و همتراز:
مشكاة الانوار
(miškāt-ul anwār)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
مبنای این تفسیر بیان بطون و تأویل و تفسیر آیات به احادیث خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام مأخوذ و منقول از کتب معتبره امامیه با حذف اسناد است. مؤلف موفق به اتمام کتاب نشده است و تنها موفق به نوشتن دو جلد از آن شده است. جلد اول بخش مقدمه است که کتابی است مفصل و ممتع حاوی سه «مقدمه» هر مقدمه شامل عناوین مقالات و فصول: مقدمه1) بیان ما يوضح حقيقة ورود بطن القرآن فيما يتعلق بدعوة الولاية و الامامة؛ مقدمه2) بیان ما يوضح بعض تغيير فى القرآن و انه السرفى جعل الارشاد الى امر الولاية و الامامة و الاشارة الى فضایل اهل البيت؛ مقدمة 3) بيان ما يوضح نبذا من التأويلات المأثورة عن الأئمة السادات ... . فصل آخر این بخش که فرهنگ نامه قرآن مجید است در بیان معنی مفردات قرآن است به آنچه که از خاندان وحی روایت شده است. این جلد نزدیک به بیست هزار بیت به روش اخباریان شیعی و روش تأویل باطنی آنهاست که دارای فرهنگی است از لغات قرآن و معانی باطنی آنها درست مانند تأویل باطنیان اسماعیلی و گویا روی همین اصل است که زرقانی در مناهل العرفان (ص 545ق) از این تفسیر به بدی یاد کرده و پنداشته که همه تفاسیر شیعی چنین است. این جلد روش اخیر دانشمندان شیعی را بهخوبی نشانمیدهد و پر است از اخباریکه از پیشینیان روایت شده است. جلد دوم: سوره حمد تا آیه 203 سوره بقره است.
آغاز اثر
« بسملة، الحمدلله الذی کشف لنا استار اسرار النبوة و الرسالة بمعجزات القرآن و لو كره المشركون »
سوابق و چاپهای اثر
[جلد اول] این تفسیر با انتساب به عبداللطیف کازرونی و موسوم به «مقدمه تفسیر برهان» در تهران (1295 و 1303ق.) به چاپ رسیده و نیز در سال 1374 به اسم فتونی در تهران نیز چاپ شده است؛ [تهران]، سنگی، 1303، رحلی، 239+1صص
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعه 264/20 و 265
معجم مطبوعات العربية 1538/2
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● مرآة الأنوار و مشكاة الأسرار فى تفسير القرآن = مشكاة الانوار / تفسیر / عربی
mir'āt-ul anwār wa miškāt-ul asrār fī tafsīr-il qur'ān = miškāt-ul anwār
فتونی اصفهانی، ابوالحسن بن محمد طاهر، - 1138 قمری
fotūnī esfahānī,ab-ol-hasan ebn-e mohammad tāher(- 1726)
مبنای این تفسیر بیان بطون و تأویل و تفسیر آیات به احادیث خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام مأخوذ و منقول از کتب معتبره امامیه با حذف اسناد است. مؤلف موفق به اتمام کتاب نشده است و تنها موفق به نوشتن دو جلد از آن شده است. جلد اول بخش مقدمه است که کتابی است مفصل و ممتع حاوی سه «مقدمه» هر مقدمه شامل عناوین مقالات و فصول: مقدمه1) بیان ما يوضح حقيقة ورود بطن القرآن فيما يتعلق بدعوة الولاية و الامامة؛ مقدمه2) بیان ما يوضح بعض تغيير فى القرآن و انه السرفى جعل الارشاد الى امر الولاية و الامامة و الاشارة الى فضایل اهل البيت؛ مقدمة 3) بيان ما يوضح نبذا من التأويلات المأثورة عن الأئمة السادات ... . فصل آخر این بخش که فرهنگ نامه قرآن مجید است در بیان معنی مفردات قرآن است به آنچه که از خاندان وحی روایت شده است. این جلد نزدیک به بیست هزار بیت به روش اخباریان شیعی و روش تأویل باطنی آنهاست که دارای فرهنگی است از لغات قرآن و معانی باطنی آنها درست مانند تأویل باطنیان اسماعیلی و گویا روی همین اصل است که زرقانی در مناهل العرفان (ص 545ق) از این تفسیر به بدی یاد کرده و پنداشته که همه تفاسیر شیعی چنین است. این جلد روش اخیر دانشمندان شیعی را بهخوبی نشانمیدهد و پر است از اخباریکه از پیشینیان روایت شده است. جلد دوم: سوره حمد تا آیه 203 سوره بقره است.
آغاز: بسملة، الحمدلله الذی کشف لنا استار اسرار النبوة و الرسالة بمعجزات القرآن و لو كره المشركون
چاپ: [جلد اول] این تفسیر با انتساب به عبداللطیف کازرونی و موسوم به «مقدمه تفسیر برهان» در تهران (1295 و 1303ق.) به چاپ رسیده و نیز در سال 1374 به اسم فتونی در تهران نیز چاپ شده است؛ [تهران]، سنگی، 1303، رحلی، 239+1صص
[الذریعه 264/20 و 265؛ معجم مطبوعات العربية 1538/2]
نسخههای خطی این اثر
18 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
604 | فتونی اصفهانی، ابوالحسن بن محمد طاهر (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 213 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرعشی
قم
|
3609 | فتونی اصفهانی، ابوالحسن بن محمد طاهر (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 144 | شناسنامه ← |
| 3 |
رضوی
مشهد
|
20494 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 258 | شناسنامه ← |
| 4 |
رضوی
مشهد
|
881 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 5 |
رضوی
مشهد
|
24968 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 119 | شناسنامه ← |
| 6 |
رضوی
مشهد
|
7932 | احمد بن حسن بن على بن نجم بن عبدالحسين سعدى قفطانی | جمعه 6 شعبان 1275ق، به دستور حاج میرزا حسین نوری | نسخ | 328 | شناسنامه ← |
| 7 |
فیضیه
قم
|
1571 | حاج میرزا حسین نوری صاحب مستدرک | 1275ق | - | 183 | شناسنامه ← |
| 8 |
فیضیه
قم
|
1599 | حاج میرزا حسین نوری | 1275ق، متمم نسخه شماره 1571 مدرسه فیضیه | - | 201 | شناسنامه ← |
| 9 |
ملی
تهران
|
2589 | بیکاتب | 1277ق | نسخ | 331 | شناسنامه ← |
| 10 |
ادبیات
تهران
|
229 حکمت | بیکاتب | 22صفر 1282ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 11 |
دانشگاه
تهران
|
6683 | سعدی نجفی، احمد بن حسن | دوشنبه 26 جمادی الثانی 1283ق | نسخ | 328 | شناسنامه ← |
| 12 |
دائرة المعارف
تهران
|
1455-عکسی | بیکاتب | 1284ق | نسخ | 369 | شناسنامه ← |
| 13 |
مرکز احیاء
قم
|
3254 | محمد حسین بن محمدعلی خراسانی کاخکی | یکشنبه 21 جمادی الثانی 1284ق | نسخ | 269 | شناسنامه ← |
| 14 |
دانشگاه
تهران
|
1267 | ارومی، محمد شفیع بن محمود | پنجشنبه 12 جمادی الثانی 1300ق | نسخ | 300 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
21434 | احمد بن محمدرضا حسینی خوانساری | قرن 14 | نستعلیق | 16 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
1555 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 381 | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
1215 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 456 | شناسنامه ← |
| 18 |
فیضیه
قم
|
377/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |