مرآة الاحوال

● مرآة الاحوال = جهان نما / سفرنامه / فارسی mer'āt-ol ahvāl = jahān-namā بهبهانی، احمد بن محمد علی، 1191 – 1235 ؟ قمری behbahānī, ahmad ebn-e mohammad ‘alī(1777 - 1820) اهدا به: محمد علی میرزا قاجار تاریخ تألیف: ماه سوم 1225ق؛ محل تألیف: عظیم آباد هند مؤلف، سفری در سال 1223به هندوستان رفته و بسیاری از عجائب آن کشور را دیده است، پس از این سفر مشاهدات خود را در چند جزء نگاشته و در آغاز شرح حال ملا محمد تقی مجلسی و ملا محمد باقر مجلسی و ملا محمد صالح مازندرانی و وحید بهبهانی و تاریخ زندگانی خود را افزوده است. دارای پنج «مطلب» و «خاتمه»: فهرست مطالب و مقاصد کتاب مرآة الاحوال با تلخیص از فهرست که مؤلف خود نگاشته: مطلب 1. ذکر احوال و اعداد اولا محمد تقی مجلسی، در پنج «فصل»؛ مطلب 2. ذکر احوال و اولاد ملا محمد باقر مجلسی فرزند کوچک ملا محمد تقی مجلسی، دارای چهار «فصل»؛ مطلب 3. بیان اجمالی از احوال مولانامحمد صالح مازندرانی، شارح اصول کافی و ذکر احوال اولاد او از بطن صبیه مرضیه ملا محمد تقی مجلسی، در هشت «فصل»؛ مطلب 4. ذکر احوال آقا محمد باقر اصفهانی مشهور به بهبهانی و اولاد او مثل: محمد علی، محمد حسین و آقا حسن رضا، درچهارده «فصل»؛ مطلب 5. ذکر احوال نگارنده و اهالی و ممالک هندوستان و شرح احوال ممالک فرنگ، در سه «مقصد»: 1) ذکر احوال نگارنده از بدو ولادت تا ورود به جزیره فمپل از جزایر هندوستان، مشتمل بر نوزده«فصل»، 2) ذکر احوال از بدو ورود به جزیره بمبئی تا زمان ختم تألیف این رساله است و ذکر احوال و عادات و رسوم کشور هند ...، مشتمل بر بیست و شش «فصل»، 3) احوال ممالک انگریز و عادات و صناعات آن قوم دارای «مقدمه» و سه «مقام» است و «خاتمه»؛ خاتمة الکتاب فی النصایح که در آن دو «فصل» است: 1) بیان آنچه بر سلاطین جم نگین مراعات آن لازم است و آن دوازده چیز است و ذکر توسل داشتن هندیان من قدیم العصر به سلاطین ایران و آمدن سفیران شاه طهماسب و نادرشاه نزد محمد شاه بابری و توجه نادر شاه به سمت قندهار و تسخیر و فتح آن و سایر سوانح، 2) در نصایح متعلقه به ارکان دولت از رعایا و وزراء و حکام بلاد و قضات؛ موعظه بلیغه: در حسن سلوک با فقرا و انعام و احسان به ایشان و سعی در خیرات جاریه و قصیده در مدح حضرت شاهزاده بلند اراده ادام الله اجلاله که مشتمل بر تاریخ اختتام جلد اول این نسخه است. آغاز: الحمدلله الذی جعل العلماء ورثة الانبیاء ... بر خاطر خورشید مظاهر اصحاب عقل و بینش ... انجام: دبیر خردمند با عقل و هوش ××بگفت هست مرآت احوال ما [الذریعة 261/20 و 300/5؛ نسخه‌های منزوی 4049؛ فهرستواره منزوی 148/1]