مجموعه سلطانی

● مجموعه سلطانی = مجموع سلطانی / فقه / فارسی majmū‘e-ye soltānī = majmū‘-e soltānī کتابی است فتوایی درفقه عامه که با عناوین «سؤال- جواب» برگزار شده است. درمقدمه کتاب آمده که سلطان محمود غزنوی (388-421ق) درامور مهمی که پیش می آمد علمای ولایت خود را می طلبید و این برای عالمان مشکل پیش آورده بود و آنان برای دفع این قانون مسائل مهم فقهی را از کتاب‌ها انتخاب نمودند وآن را به پادشاه دادند تا مشکلات خود را با آن حل کند. درمقدمه آمده که این کتاب دارای 25 باب است ولی کتاب دارای 42 باب درطهارت وصلوة وزكوة وصوم وحج وطلاق ونكاح است (باب اول: دربیان وضو وباب چهل ودویم: النكاح). فتاوای این کتاب از کتب مختلف اهل سنت از جمله مجمع البحرین، کافی، خلاصه، مضمرات، كنز، شرح طحاوی، هداية و ... نقل شده است. البته بعید به نظر می‌رسد که این کتاب به جهت سلطان محمود غزنوی تألیف شده باشد زیرا در جای جای کتاب از منابع متأخر نقل شده، از جمله: مجمع البحرين که بایستی مجمع البحرین و ملتقى النهرين ابن ساعاتی (- 694ق) باشد (كشف الظنون 1599/2)، التجنيس و المزيد برهان الدین علی بن ابی بکر مرغینانی (در گذشته 593ق)(کشف الظنون 352/1)، وقاية الراوية برهان الشريعة محمود بن عبیدالله محبوبی حنفی (درگذشته حدود 673ق)(کشف الظنون: 2/2020؛ هدية العارفين 406/2)، المصفى که بایستی همان المصفى في شرح منظومة النسفى از عبدالله بن احمد نسفی (- حدود 710ق)(کشف الظنون 1867/2) باشد، المضمرات یا جامع المضمرات از یوسف بن عمر صوفی کادوری (- 832ق)(کشف الظنون 1632/2، معجم المؤلفین 320/13) و دیگر منابع. آغاز: بسمله. حمدله. و العاقبة للمتقين و الصلوة على محمد رسوله و آله اجمعین بدانکه این کتب معظم و مکرم در بیان مسایل فقه عبادات و نام این کتب «مجموع سلطانی» نهاده شده است بعون الله الهادى التوفیق، که چون بندگی حضرت سلطان المشايخ و الاولیاء سلطان محمود غزنوی را مهم پیش آمد و هر عالم را که در ولایت او بود طلب فرمود که در برابر ما در مهم بیایند و عالمان ملک او را مشکل پیش آمد که اگر هر سالی این پادشاه را مهم پیش خواهد آمد همه عالم را با خود خواهد برد، پس باید که این قانون را رفع کنیم و جمیع عالمان و فقیهان مسایل ها را از کتابها جستند و این نسخه سند راست کردند و تصنیف جمیع عالمان است و یکی از ایشان علماء ظریف بود و لطیف نحیف الحس. این پیش پادشاه مذکور داد و گفت هر مشکل و دشواری پیش ازین کتب مذکور مسئله دیده حل بکنید. جمله چهل باب است: باب اول در بیان وضو. سؤال متوضی اگر ترتیب متوضی منصوص ترک دهد یعنی شستن بر دست مقدم دارد هر عضوی که مقدم است مؤخر دارد وضو جایز باشد یا نی؟ جواب باشد اما مخالف سنت است و موافقت رفض شود. كذا في مجمع البحرين انجام: سؤال در صورتی که بر خمر غیر معین و خوک غیر معین مناکح کردند حکم چیست؟جواب: خمر و مهر مثل در خوک. كذا في الكافي ... چاپ: هند، 1263ق؛ لاهور، در سال 1878و 1909 م [مشترک پاکستان 718/14؛ فهرستواره فقه هزار و چهارصد ساله اسلامی در زبان فارسی 44] شروح و حواشی: 1- شرح مجموعه سلطانی؛ قادری محمد عنایت الله