مجمع القصاید و الغزلیات

● مجمع القصاید و الغزلیات / شعر / فارسی majma‘-ol qasāyed va-l qazalīyyāt جنگ قصاید و غزلیات همانند فارسی است شامل سیصد و پنج قصیده و غزل که از جمله آنهاست: 1. شرح قصیده ابوالمفخار فاخر رازی «بال مرصع بسوخت مرغ ملمع بدن ×× اشک زلیخا بریخت یوسف گل پیرهن» که در این جنگ در همه جا از امام فخر رازی دانسته شده است، از کنز الغرائب عباسی محمود سجستانی. آغاز شرح قصیده داری از سجستانی: «بسم الله الرحمن الرحیم. بهترین کوهری که جوهریان نظم در سلک تحریر کشند و خوشترین جواهری که صیرفیان سخن بر طبق عرض نهند حمد واجب الوجودی است که نحاس وجود انسانی را از کیمیای حیات مذهب کرده و سایه آفتاب عالم تاب عقولرا بر رئوس نفوس گسترده و سروقدان بنی آدم را در باصهستی علم سان افراخته و طوطی ناطقه جهانی را در گلشن آفرینش از شکر زندگانی گویا ساختی و بعد بر ضمیر منیر عارفان محفل فصاحت کستری و بر خاطر عاطر روشن دلان انجمن بلاغت پروری پوشیده نماناد که روح افرا محبوبی که سروحوران خلدور بیش و سینه صافی ضمیران از خجلت سواد خالش روشن باشد سخن و کتابست سوادش را اگر ملایک بر بیضا دیده نهند رواست»، انجام این یکجا: «چون شرح به همان جا رسید دیگر احتیاج به ایضاح نیست باقی را به این قیاس کنند و الله اعلم نقل من کنز الغرایب عباسی بالصواب»؛ 2. شرح همان قصیده «به طریق اختصار و اقتصار بابیاتی که اشکالی دارد. بسمله. بال مرصع ... پیرهن مصرع اول صفت فلک است و مصرع دوم صفت آفتاب»؛ 3. خود همین قصیده؛ 4. پاسخ آن از مولانا کمال غیاث «صبح چو ز شعشعه شمع ز مرد لکن ××مشعل عالم فروز شد ز افق شعله زن»؛ 5. پاسخ آن از خواجوی کرمانی «قرطه زر چاک زدلعبت سیمین بدن ××اشک ملمع فشاند شمع مرصع لگن»؛ ... 10. پاسخ آن از شوقی نراقی «مشعل گیتی فروز صبح چو شد شعله زن داد جهان را فروغ شمع لکن»؛ ... 20. قصیده شمس الحق تبریزی در کیمیا به ردیف راء «چند نصیحت کنم تا تو شوی شهسوار ××جمل حق بر ترا صدق شود آشکار»؛ ... 30. قصیده نونیه خاقانی «عالم جان خاک تست توبه فرو کوب هین ××گوهر دل خاک تست رد مکن ای نازنین»؛ ... 40. قصیده نونیه نظام «تا گذران دل است نوبت غم داشتن ×× جبهت امال را داغ عدم داشتن»؛ ... 50. قصیده بائیه انوری «دوش چو پنهان شد از مایة شب آفتاب ×× گشت ز خون شفق ماه نو اطلس نقاب»؛ ... 60. قصیده تائیه حسن کاشی «چاکر شاهی شدم کو در خیبر شکست ×× قوت مؤمن فزود لشکر کافر شکست»؛ ... 70. قصیده رائیه عبید «باز به صحرارسید کوکبه نوبهار ×× ساقی گل رخ بیاباده گلگون بیار»؛ ... 80 قصیده الفیه حکیم مشرقی شیرازی «یااحد کارساز یا صمد بی ریا ×× انت كبير النعم انت عظیم العطا»؛ ... 90. قصیده الفیه ذوالفقار «اول دفتر قلم زد رقم کبریا ×× تیغ زبانم گشود جوهر حمد و ثنا»؛ ... 100. غزل تائی خسرو دهلوی«درد سر دوستان آه و فغان منست ×× کاهش جان طبیب درد نهان منست»؛ ... 110. غزل واوی او: «عاشق دیوانه ام سلسله یار کو ×× سینه ز هرجان بسوخت شربت دیدار کو»؛ ... 120. غزل دالی عطار: «بار دگر پیر ما رخت به خمار برد ×× خرقه بر آتش بسوخت دست به زنار برد»؛ ... 130. غزل شینی مولوی: «باز فرود آمدیم بر در سلطان خویش ×× باز گشادیم ما بال و پر جان خویش»؛ ... 140. غزل دالی کشفی مؤلف کتاب مرتضوی «ای شاه دین پرور علی مستان سلامت میکنند ×× ای ساقی کوثر علی مستان سلامت میکنند»؛ ... 150. غزل نونی سعدی «گرمتصور شدی با تو بر آمیختن ×× حیف نبودی وجود در قدمت ریختن»؛ ... 160. غزل دالی محتشم «سرو خرامان من طره پریشان رسید ×× سلسله عشق را سلسله جنبان رسید»؛ ... 170. غزل بائی محمود شبستری «تا نرسد همچو صبح هر نفسم جان به لب ×× فی المثل از خود میست روز نیاید به شب»؛ ... 180. غزل تائی آقا میرعبدالهادی ملهم کاشانی «ای بت شیرین زبان را به وصل از چه روست ×× ای دل و جان جهان راه به وصل از چه روست»؛ ... 190. غزل تائی مولوی «شاه گشاد دست رو دیده شه بین کراست ×× باده گلگون شیخ پر گل و نسرین کراست»؛ ... 200. غزل دالی او «بار دگر آمدیم تا شود اقبال شاد ×× دولت بار دگر بر رخ مادر گشاد»؛ ... 210. غزل دائی او «گفت لبم چون شکر ارزد و گنج و گهر ×× آه ندارم گهر گفت نداری نجر»؛ ... 220. غزل نونی او «خواجه غلط کرده‌ای در روش یار من ×× صد چو تو هم گم شود در من و در کار من»؛ ... 230. غزل تائی شاه سید نعمة الله «صحبت جانان ما مجلس روحانی است ×× مفرش خاکدرش مسند سلطانی است»؛ ... 240. غزل بائی شاه قاسم انوار «ای رخ زیبای تو رشک مه و آفتاب ×× روی تو جام می و گل اندر شراب»؛ ... 250. غزل تائی میرزا محمد محقق «ای که به هستی کسی نیست که همکار تست ×× عشق به خود باختن ای همه تو کار تست»؛ ... 260. غزل تائی سعدی «هر که دلارام دید ازدلش آرام رفت ×× چشم ندارد خلاص هر که درین دام رفت»؛ ... 270. غزل نونی مولوی «یار درآمد ز راه فتنه برانگیز من ×× بارکمر بست سخت یاربه استیزمن»؛ ... 280. غزل هائی او «باده بده ساقیا عشوه به آدم مده ×× وز غم فردای دی هیچ بیادم مده»؛ ... 290. غزل فائی او «باده نمی بایدم فارغم از درد صاف ×× تشنه خود خودم آمد وقت مصاف»؛ ... 300. غزل دالی قاسم انوار «از افق مکرمت صحبت سعادت دمید ×× محو مجازات شد شاه حقیقت رسید»؛ 301. قصیده یائیه «بر فلک چارمین آنکه ازو قرب یافت ×× عیسی گردون نشین کیست به غیر از علی (آغازش افتاده است) گویا دنباله قصیده بازپسین (304)؛ 302. قصیده یائیه شوقی نراقی درباره امیر مؤمنان «نایب خیرالبشر کیست به غیر از علی ×× مبدء اثنا عشر کیست به غیر از علی» سروده 1198؛ 303. قصیده دائیه آقا میرهادی ملهم درباره امیر مؤمنان «نایب پروردگار کار کیست به غیر از علی ×× شیر خداوندگار کیست به غیر از علی»؛ 304. غزل یائی او «شیر خدا بوالحسن کیست به غیر از علی ×× شاه زمین و زمن کیست به غیر از علی»؛ 305. قصیده یائیه ملهم درباره امیر مومنان «شمع شبستان دین کیست به غیر از علی ×× عالی علم الیقین کیست به غیر از علی»؛ حسین نیا سری در پایان دوشنبه 6 ربیع الثانی 1342ق شعری به یادگار در این کاغذ دستک نوشته است. چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر نهم، به کوشش اصغر ارداتی، دو شرح اول این مجموعه با عنوان «دوشرح و سیزده جواب از قصیده بلند ابوالمفاخر رازی» چاپ شده