مبين

● مبين = المعين / تفسیر / فارسی mobīn = al-mo‘īyn کاشانی، محمد بن مرتضی، - 1115؟ قمری kāšānī, mohammad ebn-e morteza ( - 1704) کتاب المبین تفسیر فارسی مختصری است بر قرآن کریم در حدود ترجمه تحت اللفظی. مؤلف در مقدمه به وجود تفسیرهای عربی و فارسی اشاره نموده و می گوید: «مقصود اصلی از جمله آنها اظهار معانی کلام الهی است و بهترین اوقات فهمیدن، هنگام قرائت قرآن است و تفاسیری که نوشته شده به جهت ایجاز الفاظ یا اطناب، ملاحظه معانی متعلقه در حالت تلاوت از آنها متعذر است و ترجمه‌های تحت اللفظی نیز به جهت انجماد بر ترجمه ظاهر الفاظ قاصرند؛ لهذا به خاطر فاتر این خادم علوم دین مبین محمد بن مرتضی المدعو بنورالدین رسید که تفسیر بسیار مختصری در نهایت وضوح به زبان فارسی بر وفق اخبار ائمه معصومین سلام الله علیهم اجمعین که تفسیر آیات به نظر رسیده یا بر طبق اقوال مفسرین آنچه به فهم ها اقربست در موضعی که از خبر اثری نرسیده بنویسد تا عامه مردمان در اثنای تلاوت قرآن از آن منتفع توانند و مأخذ اخبار و اقوالی که ایراد می‌نمایم در تفسیر صافی منسوب به عم استاد عالم ربانی و عقلانی محمد محسن بن مرتضی الکاشانی افاض الله علیه فیضه الوافی ... و این تحفه گرامی را به کتاب مبین نامیدم». در مقدمه تحقیق تفسیر المعین ادعا شده که تألیف تفسیر مبین در 1074ق انجام گرفته است، اما در نسخه‌ای که ظاهراً به خط مؤلف است، تاریخ 1120ق درج شده است. (ابوالفضل حافظیان) آغاز: بعد از ادای شکر نعمای بی منتهای الهی و اهداء درود نامتناهی به روح و روان حضرت رسالت پناهی و ارواح مطهره عترت او ... سورة الفاتحة اعوذ بالله السمیع العلیم پناه می گیریم به معبود به حق و خداوند مطلق که شنوای هر شنیدنی و دانا به همه چیز است [نسخه‌های منزوی 58/1؛ الذریعه 260/1 و 228، 797/4 و 119/8؛ فوائد الرضویه 634؛ مقدمه تحقیق تفسیر المعین: 7/1-17]