نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

المبسوط فی الفقه

al-mabsūṭ fī-l fiqh
92 نسخه ثبت‌شده از قرن 6 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/56564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #56564
پدیدآور / مؤلف: شیخ طوسی، محمد بن حسن
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 27، ص 794 تا 801
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین می‌نویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت داده‌اند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است می‌داشتند این ترهات را برقلم جهل نمی‌راندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا می‌نمایم و ادعیه و آداب را نقل نمی‌کنم و فروعی را که مخالفان آورده‌اند می‌آورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان می‌نمایم و هرگاه مسأله‌ای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا می‌کنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم)
آغاز اثر
« الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته »
سوابق و چاپ‌های اثر
مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 54/19 و 55 معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536 ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2 مكتبة امير المومنين 206/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● المبسوط فی الفقه / فقه / عربی al-mabsūṭ fī-l fiqh شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069) کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین می‌نویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت داده‌اند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است می‌داشتند این ترهات را برقلم جهل نمی‌راندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا می‌نمایم و ادعیه و آداب را نقل نمی‌کنم و فروعی را که مخالفان آورده‌اند می‌آورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان می‌نمایم و هرگاه مسأله‌ای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا می‌کنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم) آغاز: الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته چاپ: مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی [الذريعة 54/19 و 55؛ معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536؛ ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2؛ مكتبة امير المومنين 206/4]

نسخه‌های خطی این اثر

92 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
گلپایگانی
قم
551-4/21 زین العابدین خوانساری 1229ق نسخ 390 شناسنامه ←
62
رضوی
مشهد
21180 نادعلی بن ابراهیم اشتهاردی شنبه 24ربیع الثانی1231ق نسخ 294 شناسنامه ←
63
رضوی
مشهد
1374 نامشخص - - - شناسنامه ←
64
گوهرشاد
مشهد
69 بی‌کاتب آخر جمادی الاول1232ق نسخ 594 شناسنامه ←
65
طبسی
قم
7 عيسى بن شيخ سعد 7 ذیقعده1233ق نسخ 237 شناسنامه ←
66
رضوی
مشهد
20149 احمد بن على مختار جرفادقانی گلپایگانی پنج‌شنبه 30 صفر1233ق نسخ 137 شناسنامه ←
67
رضوی
مشهد
116 نامشخص - - - شناسنامه ←
68
مهدوی، مصلح الدین
اصفهان
29 صفر علی بن اسماعيل صباغ نجف آبادی 1235ق نسخ 424 شناسنامه ←
69
مهدوی، مصلح الدین
اصفهان
90/1 بی‌کاتب 1237ق نسخ 120 شناسنامه ←
70
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
2859 محمد علی بن محمد قاسم 22 ربیع الثانی1244ق نسخ 394 شناسنامه ←
71
رضوی
مشهد
20389 حسن بن محمد علی موسوی 1244ق، حسب الأمر علامه میرزا محمد تقی نسخ 246 شناسنامه ←
72
ملی
تهران
257 محمد بن محمد شریف نیریزی لنجانی اصفهانی حاجی محمد کاظم 1245ق نسخ 370 شناسنامه ←
73
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
2851 بی‌کاتب 7 ذیقعده 1246ق نسخ 380 شناسنامه ←
74
رضوی
مشهد
163 نامشخص - - - شناسنامه ←
75
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
2842 محمد زمان بن حسن 1247ق نسخ 502 شناسنامه ←
76
مدرسه صدر خواجو
اصفهان
37 ابراهیم بن احمد اصفهانی شنبه 21شعبان1254ق نسخ 334 شناسنامه ←
77
دانشگاه
تهران
2154-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
78
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
45 محمد رضا بن محمد کاظم موسوی پنج‌شنبه 16 شوال 1260ق نسخ 503 شناسنامه ←
79
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
129 علی اصغر بن زین العابدین نجف آبادی جمادی الاول 1265ق نسخ 164 شناسنامه ←
80
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
395 بی‌کاتب چهارشنبه 17 ذیحجه 1266ق نستعلیق 299 شناسنامه ←
81
رضوی
مشهد
64 نامشخص - - - شناسنامه ←
82
رضوی
مشهد
15774 محمد رضا بن محمد کاظم موسوی جمعه 15 جمادی الثانی 1267ق نسخ 190 شناسنامه ←
83
مسجد اعظم
قم
60 بی‌کاتب چهارشنبه 14 محرم 1268ق نسخ 371 شناسنامه ←
84
مروی
تهران
213 محمد بن محمد تقی 1269ق - - شناسنامه ←
85
شیخ علی حیدر
مشهد
106 محمد حسین بن عبدالله گلپایگانی بی‌تاریخ نسخ 340 شناسنامه ←
86
ملی
تهران
25845 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
87
رضوی
مشهد
142 نامشخص - - - شناسنامه ←
88
ملی
تهران
3675 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 75 شناسنامه ←
89
دانشگاه
تهران
5213-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
90
فیضیه
قم
419 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 37 شناسنامه ←