شناسنامه کتابشناختی اثر
المبسوط فی الفقه
al-mabsūṭ fī-l fiqh
92
نسخه ثبتشده
از قرن 6 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/56564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #56564
پدیدآور / مؤلف:
شیخ طوسی، محمد بن حسن
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 27، ص 794
تا 801
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین مینویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت دادهاند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است میداشتند این ترهات را برقلم جهل نمیراندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا مینمایم و ادعیه و آداب را نقل نمیکنم و فروعی را که مخالفان آوردهاند میآورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان مینمایم و هرگاه مسألهای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا میکنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم)
آغاز اثر
« الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته »
سوابق و چاپهای اثر
مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 54/19 و 55
معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536
ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2
مكتبة امير المومنين 206/4
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● المبسوط فی الفقه / فقه / عربی
al-mabsūṭ fī-l fiqh
شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری
šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)
کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین مینویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت دادهاند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است میداشتند این ترهات را برقلم جهل نمیراندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا مینمایم و ادعیه و آداب را نقل نمیکنم و فروعی را که مخالفان آوردهاند میآورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان مینمایم و هرگاه مسألهای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا میکنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته
چاپ: مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی
[الذريعة 54/19 و 55؛ معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536؛ ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2؛ مكتبة امير المومنين 206/4]
نسخههای خطی این اثر
92 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
گلپایگانی
قم
|
395/2-3/15 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 65 | شناسنامه ← |
| 2 |
مدرسه خیرات خان
مشهد
|
105/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 3 |
فیضیه
قم
|
419 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 37 | شناسنامه ← |
| 4 |
دانشگاه
تهران
|
5213-ف | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 5 |
ملی
تهران
|
3675 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 75 | شناسنامه ← |
| 6 |
رضوی
مشهد
|
142 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 7 |
ملی
تهران
|
25845 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 8 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
106 | محمد حسین بن عبدالله گلپایگانی | بیتاریخ | نسخ | 340 | شناسنامه ← |
| 9 |
مروی
تهران
|
213 | محمد بن محمد تقی | 1269ق | - | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مسجد اعظم
قم
|
60 | بیکاتب | چهارشنبه 14 محرم 1268ق | نسخ | 371 | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
15774 | محمد رضا بن محمد کاظم موسوی | جمعه 15 جمادی الثانی 1267ق | نسخ | 190 | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
64 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 13 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
395 | بیکاتب | چهارشنبه 17 ذیحجه 1266ق | نستعلیق | 299 | شناسنامه ← |
| 14 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
129 | علی اصغر بن زین العابدین نجف آبادی | جمادی الاول 1265ق | نسخ | 164 | شناسنامه ← |
| 15 |
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
|
45 | محمد رضا بن محمد کاظم موسوی | پنجشنبه 16 شوال 1260ق | نسخ | 503 | شناسنامه ← |
| 16 |
دانشگاه
تهران
|
2154-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 17 |
مدرسه صدر خواجو
اصفهان
|
37 | ابراهیم بن احمد اصفهانی | شنبه 21شعبان1254ق | نسخ | 334 | شناسنامه ← |
| 18 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
2842 | محمد زمان بن حسن | 1247ق | نسخ | 502 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
163 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 20 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
2851 | بیکاتب | 7 ذیقعده 1246ق | نسخ | 380 | شناسنامه ← |
| 21 |
ملی
تهران
|
257 | محمد بن محمد شریف نیریزی لنجانی اصفهانی حاجی محمد کاظم | 1245ق | نسخ | 370 | شناسنامه ← |
| 22 |
رضوی
مشهد
|
20389 | حسن بن محمد علی موسوی | 1244ق، حسب الأمر علامه میرزا محمد تقی | نسخ | 246 | شناسنامه ← |
| 23 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
2859 | محمد علی بن محمد قاسم | 22 ربیع الثانی1244ق | نسخ | 394 | شناسنامه ← |
| 24 |
مهدوی، مصلح الدین
اصفهان
|
90/1 | بیکاتب | 1237ق | نسخ | 120 | شناسنامه ← |
| 25 |
مهدوی، مصلح الدین
اصفهان
|
29 | صفر علی بن اسماعيل صباغ نجف آبادی | 1235ق | نسخ | 424 | شناسنامه ← |
| 26 |
رضوی
مشهد
|
116 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 27 |
رضوی
مشهد
|
20149 | احمد بن على مختار جرفادقانی گلپایگانی | پنجشنبه 30 صفر1233ق | نسخ | 137 | شناسنامه ← |
| 28 |
طبسی
قم
|
7 | عيسى بن شيخ سعد | 7 ذیقعده1233ق | نسخ | 237 | شناسنامه ← |
| 29 |
گوهرشاد
مشهد
|
69 | بیکاتب | آخر جمادی الاول1232ق | نسخ | 594 | شناسنامه ← |
| 30 |
رضوی
مشهد
|
1374 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |