گنج الاسرار

● گنج الاسرار = گنج اسرار / طب / فارسی ganj-ol asrār = ganj-e asrār نظام منشی nezām monšī وابسته به: الایضاح فی اسرار النکاح؛ شیزری، عبدالرحمن بن نصر (قرن 6) به‌دستور: مجیرالدین ابوالمعالی محمد بن المعتز بن طاهر ترجمه ایضاح النکاح عبدالرحمن بن نصر بن عبدالله شیزری (شیرازی) است با بعضی از زیادات اضافات. در مقدمه می‌گوید: «از آنجا که همواره دواعی همت همایون ... خود را ... به بنده و بنده زاده خویش نظام المنشی ... ارزانی داشت که کتابایضاح فی اسرار النکاحرا که استاد کبیر عالم محقق شیخ عبدالرحمن الشیرازی بن عبدالله الشیرازی تالیف کرده است و غایت جهد در تنضیم (کذا) و تتمیم آن مبذول داشته ... از لغت تازی به زبان فارسی نقل کند و از کتب دیگر مثل جوامع اللذات و غیره مسئله‌ای چند که محتاج الیه باشد بدان الحاق کرده شود تا فواید آن عامتر و عواید آن تمامتر گردد امر اعلی را که نسبت به جهانیان فرض عین بلکه عین فرض است امتثال و انقیاد نموده معترفاً بالعجز و القصور در آن معنی خوض پیوست و آن را از لغت تازی به زبان فارسی نقل نموده و در مواضع که احتیاج افتاد اصلاح تقدیم داشت و مسائلی دیگر که هم چند نیمه این کتاب بلکه بیشتر باشد از جزو علمی و نسخ ادویه و اشربه و غیرها به قدر قدرت و احتمال حال بعضی از مواضع دیگر بدان اضافه کرد و ترتیب آنرا برقرار اصل گذاشت و این مجموعه را مناسب حال آن گنج الاسرار نام نهاد». شامل دو جزو و هر جزو در ده باب و بعضی از ابواب در چند فصل. این عناوین را از آن می‌توان استخراج کرد: مقدمه: در قوانین کلی امر باه؛ جزء 1. در اسرار مردان که به امر مجامعت تعلق دارد و در ده «باب» است: باب 1) در مقدمه‌ای که معرفت آن در این علم ناگزیر باشد، 2) معرفت اغذیه مفرده و ادویه مفرده زیاده کننده در باه، در سه فصل، 3) معرفت غذاهای مرکبه زیاد کننده در باه، 4) معرفت غذاهای مرکبه زیاد کننده در باه، 5) معرفت مسوخات و حمولات و ضمادات زیاد کننده در باه، در چهار فصل، 6) معرفت ادویه‌ای که چون استعمال کنند در لذت مجامعت بیفزاید و تقویت کند، 7) معرفت ادویه‌ای که زنان را آبستن کند، 8) معرفت آنچه در باه کند و شهوت جماع بمیراند؛ جزو 2. در اسرار زنان در نوزده «باب». (محمد حسین حکیم) [فهرستواره‌منزوی 3661/5؛ کشف الظنون 1512/2]