کنز اللغات

● کنز اللغات = كنز اللغة / لغت / عربی به فارسی kanz-ul luġāt = kanz-ul luġa ابن معروف، محمد بن عبدالخالق، ق9 قمری ebn-e maʻrūf, mohammad ebn-e ‘abd-ol-xāleq(- 15c) اهدا به: سلطان محمد کیا تاریخ تألیف: 870ق این کتاب فرهنگ عربی به فارسی است و از فرهنگ‌هایی می‌باشد که در هندوستان تألیف شده است. در این فرهنگ لغات قرآن و احادیث به عدد حروف تهجی در 28 «کتاب»، و در هر کتاب نیز به ترتیب الفبایی حروف آخر کلمات در چند باب به فارسی ترجمه شده است.مؤلف در هر باب ابتدا مصادر مجرد و مزید و سپس غیر مصادر را ذکر می‌کند و گاه نیز به آیات قرآن و احادیث استشهاد می‌نماید و در مقدمه کتاب نیز منابع مورد استفاده خود و 17 قاعده دستوری آورده است. مؤلف در مقدمه آن می‌گوید: بهترین کتاب لغت عرب صحاح جوهری است ولی چون استفاده از کتاب برای فارسی‌زبانان دشوار می‌باشد من این فرهنگ را تألیف کردم و برای تألیف آن از کتاب‌های «صحاح» و «مجمل» و «دستور» و «مصادر» و «اختیارات بدیعی» و «لغات القرآن» و «شرح نصاب» استفاده کردم. آغاز: ابتدای هر سخن آن خوبتر درهر مقام ×× کوبود با حمد معبود خدای پاک نام. جواهر کنوز لغات حمد وسپاس نثار بارگاه حضرت متکلمی که زبان اصناف آدمیان را کلید گنج خانه سخن ... انجام: یزنی: نیزه منسوب به ذوالیزن که پادشاه حمیر بوده.یلی: نزدیک می‌شود واو فعل مضارع است مشتق ازولی یالی جمع یؤلوء است چاپ: مشار فارسی، ج4، ص4152؛ ایران، 1283و1322ق؛ طهران، سنگی، 1272ق، رحلی؛ بارها به چاپ رسیده است. [نسخه‌های منزوی 2016/3؛ الذریعة 164/18 و 124/18؛ هدیة العارفین 204/2؛ فرهنگنامه‌های فارسی به عربی ص 168؛ کشف الظنون 1518/2؛ لغت نامه دهخدا 316/40؛ مشترک پاکستان، ج14، ص232-235؛ دنا 832/8-840 (255 نسخه)] شرح و حواشی: 1- کنز اللغة (مختصر)