كشف الريب فی العمل بالجيب

● كشف الريب فی العمل بالجيب / اسطرلاب / عربی kašf-ur rayb fī-l ‘amal-i bi-l-jayb مزی، محمد بن احمد، 690 - 750 قمری mezzī, mohammad ebn-e ahmad (1292 - 1350) مؤلف در دیباجه می‌گوید: از میان آلات فلکی تنها ربع مجیب است که در همه قیاسات فلکی به کار می‌رود و اما کتاب‌ها و رساله‌های که درباره آن نوشته شده ناتمام و پر از اشتباه است مگر رساله‌ای که ابو علی مراکشی در این باب نوشته و آنرا یکی از بخش‌های کتاب جامع المبادی و الغایات خویش قرار داده است. و نیز می‌گوید: «من در این رساله کار را بر پایه قواعد مسلم هندسی نهادم و در پایان رساله بابی به بیان ضرب و تقسیم و استخراج جذر یاجیب اختصاص دادم». مقدمه در تعریفات و حدود است و باب اول در معرفه جیب قوس و تحقیق ماهیت جیب و باب آخر (95) در معرفت ضرب و قسمت و استخراج جذر در چهار بخش. در کشف الظنون از «کشف الريب فی العمل بالجيب»تألیف مزی که دارای 67 باب است یاد شده ولی نسخه‌ای از آن در کتابخانه مجلس است که دارای 95 باب است. عباس عزاوی تعداد ابواب کشف الريب را 22 باب قید می‌کند. آغاز: بسمله، صلى الله علی سيدنا محمد و آله و سلم، الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی اشرف المخلوقین ... و بعد فانه يقول العبد الفقير محمد بن احمد بن عبدالرحیم المزی المالکی عفا الله عنه انه ليس فی الالات الفلكية مما يعمل جميع الاعمال ... [الفلک و التنجيم ص 190-191؛ بروکلمن 126/2و ذیل 156/2؛ قرطای 7037/3؛ طوس 226/8 ترجمه فارسی آن؛ تاریخ علم الفلک عزاوی (در مجله مجمع العلمی دمش) سال 33: 28-434] شرح و حواشی: 1- کشف الريب فی العمل بالجيب (ترجمه)