نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

کشف الاسرار و عدة الابرار

kašf-ol asrār va ‘eddat-ol abrār
38 نسخه ثبت‌شده از قرن 7 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/53352
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #53352
پدیدآور / مؤلف: میبدی، احمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف: 520 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 26، ص 249 تا 252
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: تفسیر

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

تفسیری عرفانی است. در چاپ نخست با توجه به نوشته حاجی خلیفه، این تفسیر اشتباهاً به سعدالدین مسعود بن عمر تفتازانی منسوب شده ولی در مقدمه آقای علی اصغر حکمت بر جلد اول نسخه چاپی (1331 ش)، چنین نگاشته شده است: «... بر این جانب معلوم شد که کتاب مزبور موسوم است به «کشف الاسرار و عدة الابرار» تألیف دانشمندی موسوم به «امام السعید رشید الدین ابی الفضل بن ابی سعید احمد بن محمد بن محمود المیبدی» که آن را در سنه 520 هجری تألیف نموده است». این تفسیر به نام «تفسیر خواجه عبدالله انصاری» نیز مشهور می‌باشد. زیرا مؤلف، تفسیر شیخ الاسلام ابی اسماعیل عبدالله بن محمد انصاری را مطالعه نموده و چون آن را در نهایت ایجاز و غایت اختصار دیده به بسط و تفصیل آن همت بسته است. روش مؤلف در تألیف این تفسیر بدین نحو است که خود می‌گوید: «شرط ما در این کتاب آن است که مجلس‌ها سازیم در آیات قرآن بر ولا و در هر مجلسی سه نوبت سخن گوییم. اول پارسی ظاهر بر وجهی که هم اشارت به معنی دارد و هم در عبارت غایت ایجاز بود. دیگر نوبت: تفسیر گوییم و وجوه معانی و قراآت مشهوره و سبب نزول و بیان احکام و ذکر اخبار و آثار و نوادر که تعلق به آیات دارد و وجوه و نظایر و مایجری مجراه. سه دیگر: نوبت رموز عارفان و اشارت صوفیان و لطایف مذکران».
آغاز اثر
« خیر کلمات الشکر ما افتتح به القرآن من الحمد فالحمدلله رب العالمین ... شرط ما در این کتاب آنست که مجلسها سازیم. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، بین سال‌های 1331 - 1339ش، در ده جلد، به کوشش علی اصغر حکمت؛ چاپ ششم، تهران، انتشارات امیر کبیر، 1376ش
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 19/18 دنا 615/8-616 (34 نسخه) کشف الظنون 1487/2 نسخه‌های منزوی 55/1 مقدمه حکمت بر جلد 1و2 و دیگر مجلدات کتاب و مقاله سید محمد علی روضاتی در مجله دانش سال 517/2 و بر مجله یغما 57/11 و 519/12 آریانا ج 7 و 8 شماره 1 ص 10

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● کشف الاسرار و عدة الابرار / تفسیر / فارسی kašf-ol asrār va ‘eddat-ol abrār میبدی، احمد بن محمد، ق6 قمری meybodī, ahmad ebn-e mohammad(- 12c) تاریخ تألیف: 520ق تفسیری عرفانی است. در چاپ نخست با توجه به نوشته حاجی خلیفه، این تفسیر اشتباهاً به سعدالدین مسعود بن عمر تفتازانی منسوب شده ولی در مقدمه آقای علی اصغر حکمت بر جلد اول نسخه چاپی (1331 ش)، چنین نگاشته شده است: «... بر این جانب معلوم شد که کتاب مزبور موسوم است به «کشف الاسرار و عدة الابرار» تألیف دانشمندی موسوم به «امام السعید رشید الدین ابی الفضل بن ابی سعید احمد بن محمد بن محمود المیبدی» که آن را در سنه 520 هجری تألیف نموده است». این تفسیر به نام «تفسیر خواجه عبدالله انصاری» نیز مشهور می‌باشد. زیرا مؤلف، تفسیر شیخ الاسلام ابی اسماعیل عبدالله بن محمد انصاری را مطالعه نموده و چون آن را در نهایت ایجاز و غایت اختصار دیده به بسط و تفصیل آن همت بسته است. روش مؤلف در تألیف این تفسیر بدین نحو است که خود می‌گوید: «شرط ما در این کتاب آن است که مجلس‌ها سازیم در آیات قرآن بر ولا و در هر مجلسی سه نوبت سخن گوییم. اول پارسی ظاهر بر وجهی که هم اشارت به معنی دارد و هم در عبارت غایت ایجاز بود. دیگر نوبت: تفسیر گوییم و وجوه معانی و قراآت مشهوره و سبب نزول و بیان احکام و ذکر اخبار و آثار و نوادر که تعلق به آیات دارد و وجوه و نظایر و مایجری مجراه. سه دیگر: نوبت رموز عارفان و اشارت صوفیان و لطایف مذکران». آغاز: خیر کلمات الشکر ما افتتح به القرآن من الحمد فالحمدلله رب العالمین ... شرط ما در این کتاب آنست که مجلسها سازیم. چاپ: تهران، بین سال‌های 1331 - 1339ش، در ده جلد، به کوشش علی اصغر حکمت؛ چاپ ششم، تهران، انتشارات امیر کبیر، 1376ش [الذریعة 19/18؛ دنا 615/8-616 (34 نسخه)؛ کشف الظنون 1487/2؛ نسخه‌های منزوی 55/1؛ مقدمه حکمت بر جلد 1و2 و دیگر مجلدات کتاب و مقاله سید محمد علی روضاتی در مجله دانش سال 517/2 و بر مجله یغما 57/11 و 519/12 آریانا ج 7 و 8 شماره 1 ص 10]

نسخه‌های خطی این اثر

38 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
2361-ف بی‌کاتب با تاریخ 661ق - 175 شناسنامه ←
2
دائرة المعارف
تهران
132-عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
243-ف بی‌کاتب قرن 7 و 8 نسخ 333 شناسنامه ←
4
مینوی
تهران
100بخش3 نامشخص - - - شناسنامه ←
5
مینوی
تهران
86(72)بخش2 بی‌کاتب نوشته پیش از 700 کابلی - 3 شناسنامه ←
6
ادبیات
تهران
347/3 حکمت بی‌کاتب قرن 8 و 9ق نسخ - شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
12259 بی‌کاتب قرن 8 نسخ 210 شناسنامه ←
8
ملک
تهران
203 بی‌کاتب قرن 8 نسخ 168 شناسنامه ←
9
ادبیات
تهران
264 حکمت ابوابراهیم اسمعیل بن ابی بکر بن احمد بن محمد ... (خوانده نمی‌شود) 25 محرم 732ق نسخ - شناسنامه ←
10
دائرة المعارف
تهران
169-عکسی ابو ابراهیم اسماعیل بن محمد بن ابوبکر بن محمد انسی جوهرسنانی 732ق نسخ 488 شناسنامه ←
11
مرعشی
قم
558 بی‌کاتب جمعه 15 ذیحجه733ق نسخ 350 شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
8868 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 359 شناسنامه ←
13
ملک
تهران
432 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 218 شناسنامه ←
14
ادبیات
تهران
351 حکمت بی‌کاتب قرن 8 و 9 نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
15
ملک
تهران
204 بی‌کاتب 22 ذیقعده 823ق نستعلیق، نسخ 183 شناسنامه ←
16
نمازی
خوی
704 بی‌کاتب اواخر رمضان 829ق نسخ 391 شناسنامه ←
17
مجلس
تهران
3227 بی‌کاتب 844ق نسخ - شناسنامه ←
18
مرعشی
قم
1230 مبارک بن عبدالله هندی 848ق نسخ 261 شناسنامه ←
19
مرکز احیاء
قم
698 نامشخص - - - شناسنامه ←
20
رضوی
مشهد
1378 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 367 شناسنامه ←
21
مرعشی
قم
657عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
22
الهیات
تهران
18/1 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
23
الهیات
تهران
18/2 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
24
رضوی
مشهد
35249 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق، نسخ 181 شناسنامه ←
25
دانشگاه
تهران
10182 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 133 شناسنامه ←
26
مسجد اعظم
قم
1584 بی‌کاتب 6 جمادی الاول 1097ق نستعلیق، نسخ 284 شناسنامه ←
27
ملی
تهران
1260 محمد مهدی خراسانی 1303ق نسخ 241 شناسنامه ←
28
سپهسالار
تهران
2004 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
29
گلپایگانی
قم
1144/1-7/44 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 270 شناسنامه ←
30
دانشگاه
تهران
4761/1-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←