القواعد

● القواعد / اصول فقه / عربی al-qawāʻid کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871) تاریخ تألیف: دهه آخر رجب 1264ق کتابی است با عناوین «قاعده، قاعده» در اصول فقه به روش اخباری. بعد از خطبه کتاب چنین بیان شده: «ان هذه درة یتیمة و فوائد عظیمة و قواعد مضبوطة و اصول متأصلة [استنبطتها] من الکتاب و السنة و آثار العترة ...». این کتاب شامل چهل و هفت قاعده در کلیات علم اصول فقه است که بنا به گفته کرمانی «به‌گونه‌ای که در آنها اشکالی وارد نمی‌آید چون به روشی نگاشته شده جز روش دانشمندان فن که بر آنها اشکال بسیار وارد می‌آید و رد و ایراد فراوان می‌شود». این کتاب بر پایه افکار خاص مؤلف نوشته شده و تدوینی از یادداشت‌های وی است که در طول زمان در دفاتر خود یادداشت کرده و بیشتر آنها در مسائل اصول فقه است و در موضوع عدم اعتبار علم رجال، توضیحات مفصل داده است. این کتاب ــ طبق مقدمه ــ به «الدرة الیتیمة» نیز موسوم است اما در فهارس کتابی با عنوان «الدرة الیتیمة» در اخلاق به کرمانی نیز منسوب است. آغاز: الحمدلله رب العالمین ... ان هذه درر یتیمة و فوائد عظیمة و قواعد مضبوطة و اصول متأصلة استنبطتها من الکتاب و آثار العترة الطاهرة انجام: و انما اردنا جمع قواعد كانت فى دفاترنا متشتتة من غير ملاحظة ترتيب فلذلك اقتصرنا على جمع ... [الذریعة 175/17شماره 926؛ فهرست کتب احسائی 213/2]