القضاء و القدر

● القضاء و القدر = المختصر فی القضاء و القدر = الجبر و الاختيار / فلسفه / عربی al-qazā’ wa-l qadar = al-muxtaṣar fī-l qazā’ wa-l qadar = al-jabr wa-l ixtīyār عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736؟ قمری ‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e aḥmad (- 1336) ده فصل مختصر فلسفی است در قضا و قدر با این عناوین: 1. معنی القضا و القدر؛ 2. بیان محل القضا؛ 3. محل القدر؛ 4. تفضيل ما ذكر اجمالا؛ 5. ايراد مثال مناسب لهذا المعنى؛ 6. بيان افعال الاختياريه؛ 7. تفضيل ما اجمل و تلخيص ما أورد؛ 8 فائده التكليف بالطاعات؛ 9. الاستعداد و تعددها و تنوعها؛ 10. السعادة والشقاوة. مقایسه این رساله با رساله قضاء و قدر ملاصدرا نشان می‌دهد که ملاصدرا از این رساله فایده بسیار برده و حتی عنوان بسیاری از فصل‌های رساله خود را از این رساله گرفته است. به نوشته الذریعه این رساله به زبان فرانسوی ترجمه و با متن عربی یکجا در حدود 1875م در فرانسه چاپ شده است.(عبدالحسین حائری) در فهارس این رساله به افراد متعددی نسبت داده شده همچون ابن سینا، خواجه نصیر طوسی و ملا صدرا؛ و در بسیاری هم ناشناس آمده است. آغاز: الحمد لله الذی احاط علمه بالاشياء جملة و تفضيلاً عينها في قضائه السابق تعييناً ثم نزلها بقدره المعلوم تنزيلاً ... و بعد فقد سألنی عزت جل مسألته و لزمنی من طریق الاخوة اجابته. انجام: فلا ينافي كونه باختيار و فيما ذكرناه كفاية لمن تيسر له لا ... اكثر من ذلك لمن تعسر عليه و بالله العياذ من التقصير فان بيده تيسر كل عسير و هو المستعان و عليه التكلان انه حسبنا و نعم الوكيل. چاپ: در مجموعه رسائل و مصنفات کاشانی (تهران، میراث مکتوب) [الذریعه 148/17رقم 772؛ بروکلمان ذیل 11-281]