نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

القصيدة الهمزية في المدايح النبوية

al-qaṣīda-tul hamzīya fī-l madāyiḥ-in nabawīyya
13 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/51630
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #51630
پدیدآور / مؤلف: بوصیری، محمد بن سعید
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 25، ص 314 تا 315
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: شعر
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ام القرى فی مدح خير الورى (umm-ul qurā fī madḥ-i xayr-il warā)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

قصیده‌ای است در 162 بیت در مدح پیامبر اسلام حضرت محمد بن عبدالله (ص)، با قافیه همزه و به «الهمزیة» مشهور است و چون بیشتر مدایح حضرت پیامبر (ص) را دربرداشته، «ام القری» نیز نام گرفته است. بدین ترتیب: دوازده بیت در مطلع، شانزده بیت در ذم هوای نفس، سی بیت در مدح پیامبر اکرم (ص)، نوزده بیت در ولادت آن حضرت، ده بیت در تأثیر خواندن خداوند به نام آن حضرت، هفده بیت در مدح قرآن، سیزده بیت در داستان معراج، بیست و دو بیت در جهاد آن حضرت، چهارده بیت در استغفار و نه بیت در مناجات. گفته‌اند که بوصیری مبتلا به مرضی شده و این اشعار را نظم نموده و حضرت رسول (ص) را در خواب دیده و شفا یافت.
آغاز اثر
« كيف ترقى رقیک الانبياء ×× يا سماء ما طاولتها سماء / لم يساووک فی علاک و قد حا ××ل سنامک دونهم و سناء »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار عربی، ص 86؛ مصر، سنگی، 1281ق، رقعی، 21ص (صص38-58)؛ دیوان شعر او در قاهره، مكتبة مصطفى البابي الحلبي، با تحقیق محمد سید کیلانی، 1955م، 244 ص، چاپ شده
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
رفیع الذرى و حميد الذرى فی تخميس ام القرى؛ ابن خطیب، عبداللطیف بن علی (-932) المنح المكية في شرح الهمزية = افضل القرى في شرح ام القرى؛ ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد (909-973) شرح الهمزية في مدح خير البرية؛ مالکی، ابوالفضل (-10) أنفس نفائس الدرر؛ حفنی، محمد بن سالم (1101-1181) شرح القصيدة الهمزية؛ تونسی، علی بن یوسف (-12) تخميس القصيدة الهمزية = تخمیس ام القری؛ شوقی، احمد بن عبدالله (-1224) تخميس القصيدة الهمزية؛ فاروقی، عبدالباقی بن سلیمان (1204-1279) شرح الهمزية في مدح خير البرية؛ صومعی، محمد بن عبدالرحمن جد السرى لأم القرى شرح قصيدة الهمزية

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● القصيدة الهمزية في المدايح النبوية = ام القرى فی مدح خير الورى / شعر / عربی al-qaṣīda-tul hamzīya fī-l madāyiḥ-in nabawīyya = umm-ul qurā fī madḥ-i xayr-il warā بوصیری، محمد بن سعید، 608 - 696 قمری būsīrī, moḥammad ebn-e sa‘īd (1212 - 1297) قصیده‌ای است در 162 بیت در مدح پیامبر اسلام حضرت محمد بن عبدالله (ص)، با قافیه همزه و به «الهمزیة» مشهور است و چون بیشتر مدایح حضرت پیامبر (ص) را دربرداشته، «ام القری» نیز نام گرفته است. بدین ترتیب: دوازده بیت در مطلع، شانزده بیت در ذم هوای نفس، سی بیت در مدح پیامبر اکرم (ص)، نوزده بیت در ولادت آن حضرت، ده بیت در تأثیر خواندن خداوند به نام آن حضرت، هفده بیت در مدح قرآن، سیزده بیت در داستان معراج، بیست و دو بیت در جهاد آن حضرت، چهارده بیت در استغفار و نه بیت در مناجات. گفته‌اند که بوصیری مبتلا به مرضی شده و این اشعار را نظم نموده و حضرت رسول (ص) را در خواب دیده و شفا یافت. آغاز: كيف ترقى رقیک الانبياء ×× يا سماء ما طاولتها سماء / لم يساووک فی علاک و قد حا ××ل سنامک دونهم و سناء چاپ: مشار عربی، ص 86؛ مصر، سنگی، 1281ق، رقعی، 21ص (صص38-58)؛ دیوان شعر او در قاهره، مكتبة مصطفى البابي الحلبي، با تحقیق محمد سید کیلانی، 1955م، 244 ص، چاپ شده شرح و حواشی: 1- رفیع الذرى و حميد الذرى فی تخميس ام القرى؛ ابن خطیب، عبداللطیف بن علی (-932) 2- المنح المكية في شرح الهمزية = افضل القرى في شرح ام القرى؛ ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد (909-973) 3- شرح الهمزية في مدح خير البرية؛ مالکی، ابوالفضل (-10) 4- أنفس نفائس الدرر؛ حفنی، محمد بن سالم (1101-1181) 5- شرح القصيدة الهمزية؛ تونسی، علی بن یوسف (-12) 6- تخميس القصيدة الهمزية = تخمیس ام القری؛ شوقی، احمد بن عبدالله (-1224) 7- تخميس القصيدة الهمزية؛ فاروقی، عبدالباقی بن سلیمان (1204-1279) 8- شرح الهمزية في مدح خير البرية؛ صومعی، محمد بن عبدالرحمن 9- جد السرى لأم القرى 10- شرح قصيدة الهمزية

نسخه‌های خطی این اثر

13 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مهدوی، مصلح الدین
اصفهان
25/2 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 12 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
14307/1 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 28 شناسنامه ←
3
ملی
تهران
929/3 بی‌کاتب 1083ق نستعلیق 29 شناسنامه ←
4
ملی
تهران
2811 بی‌کاتب احتمالاً قرن12 نسخ 74 شناسنامه ←
5
دانشگاه
تهران
8085 بی‌کاتب پنج‌شنبه پایان ربیع الثانی1109ق نسخ 19 شناسنامه ←
6
ملک
تهران
4612/1 احمد بن حافظ یوسف بک زاده 1199ق نسخ - شناسنامه ←
7
سپهسالار
تهران
3329/1 محمد بشروی 1213ق نسخ 24 شناسنامه ←
8
ملک
تهران
1069/1 بی‌کاتب 1262ق نسخ - شناسنامه ←
9
مجلس
تهران
1188/2-طباطبائی سید محمد بن معصوم بن موسوی قطبی قرن 13 نسخ 23 شناسنامه ←
10
مرعشی
قم
1387/1عکسی حسین بن احمد بن احمد سیاعی پنج شنبه 27 ذیحجه 1339ق نسخ 11 شناسنامه ←
11
رضوی
مشهد
23424 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
12
دارالحدیث
قم
32/7 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 11 شناسنامه ←
13
مجلس
تهران
13860/2 محمد معین انصاری بی‌تاریخ - 34 شناسنامه ←