نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

استقصاء النظر فی البحث عن القضاء و القدر

istiqṣā’-un naẓar fī-l baḥṯ ‘an-il qaḍā’ wa-l qadar
45 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/5131
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #5131
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 3، ص 360 تا 363
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و هم‌تراز:
استقصاء البحث و النظر فی مسائل القضاء و القدر (istiqṣā’-ul baḥṯ wa-n naẓar fy masā’il-il qaḍā’ wa-l qadar)
اهدا / به درخواست: اولجایتو خدابنده مغولی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله جامعی است در خصوص مسئله جبر و اختیار که مورد اختلاف عدلیه و اشاعره می‌باشد و حضرت علامه 17 دلیل عقلی و 18 برهان نقلی از آیات قرآن کریم بر اثبات نظریه شیعه امامیه در این باب آورده و پس از آن به ذکر ادله جبریون پرداخته و یک یک آنها را رد نموده است. یکی از علماء اهل سنت هند رساله‌ای بر رد این رساله نوشته و قاضی نورالله شوشتری کتاب «النور الانور فی مسئلة القضاء و القدر» را در دفع اشکالات و رد آن و تایید این رساله نگاشته است. نام کتاب «استقصاء البحث و النظر» نیز آمده است.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله الحکیم الغفار القدیم القهار العظیم الستار ... اما بعد فانه لما کان السلطان ... او لجا یتوخدا بنده محمد مالک وجه الارض ... سألنی بنظر الادلة الدالة ان للعبد اختیار فی افعاله و انه غیر مجبور علیها »
انجام اثر
« و الفرق بین الصورتین ثابت. و لتکن هذا آخر ما نورده فی هذا الکتاب و الله الموفق للصواب، و الیه المرجع و المآب. و الحمدلله »
سوابق و چاپ‌های اثر
بارها چاپ شده از جمله: مشهد، دار انباء الغیب، 1418 [الذریعة 31/2 و 32؛ مکتبه العلامة الحلی، سید عبدالعزیز طباطبائی ص 49؛ کشف الحجب 24و44؛ هدیة العارفین 284/1؛ مشار عربی 49]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
اجالة الفکر فی فضاء القضاء و القدر؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 31/2 و 32 مکتبه العلامة الحلی، سید عبدالعزیز طباطبائی ص 49 کشف الحجب 24و44 هدیة العارفین 284/1 مشار عربی 49

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● استقصاء النظر فی البحث عن القضاء و القدر = استقصاء البحث و النظر فی مسائل القضاء و القدر / کلام و اعتقادات / عربی istiqṣā’-un naẓar fī-l baḥṯ ‘an-il qaḍā’ wa-l qadar = istiqṣā’-ul baḥṯ wa-n naẓar fy masā’il-il qaḍā’ wa-l qadar علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 – 726 قمری ‘allāme-ye hellī, ḥasan ebn-e yūsof (1251 - 1326) اهدا به: اولجایتو خدابنده مغولی رساله جامعی است در خصوص مسئله جبر و اختیار که مورد اختلاف عدلیه و اشاعره می‌باشد و حضرت علامه 17 دلیل عقلی و 18 برهان نقلی از آیات قرآن کریم بر اثبات نظریه شیعه امامیه در این باب آورده و پس از آن به ذکر ادله جبریون پرداخته و یک یک آنها را رد نموده است. یکی از علماء اهل سنت هند رساله‌ای بر رد این رساله نوشته و قاضی نورالله شوشتری کتاب «النور الانور فی مسئلة القضاء و القدر» را در دفع اشکالات و رد آن و تایید این رساله نگاشته است. نام کتاب «استقصاء البحث و النظر» نیز آمده است. آغاز: بسمله. الحمدلله الحکیم الغفار القدیم القهار العظیم الستار ... اما بعد فانه لما کان السلطان ... او لجا یتوخدا بنده محمد مالک وجه الارض ... سألنی بنظر الادلة الدالة ان للعبد اختیار فی افعاله و انه غیر مجبور علیها انجام: و الفرق بین الصورتین ثابت. و لتکن هذا آخر ما نورده فی هذا الکتاب و الله الموفق للصواب، و الیه المرجع و المآب. و الحمدلله چاپ: بارها چاپ شده از جمله: مشهد، دار انباء الغیب، 1418 [الذریعة 31/2 و 32؛ مکتبه العلامة الحلی، سید عبدالعزیز طباطبائی ص 49؛ کشف الحجب 24و44؛ هدیة العارفین 284/1؛ مشار عربی 49] شرح و حواشی: 1- اجالة الفکر فی فضاء القضاء و القدر؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137)

نسخه‌های خطی این اثر

45 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
رضوی
مشهد
19960 حسینی، محمد تقی بن حسین 1031ق شکسته، نسخ - شناسنامه ←
32
گوهرشاد
مشهد
927/2 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 21 شناسنامه ←
33
مجلس
تهران
8508/1 عبدالله حسینی نجفی دهه دوم ذیحجه 1000ق نستعلیق، نسخ 30 شناسنامه ←
34
دانشگاه
تهران
7243/6 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق - شناسنامه ←
35
مرعشی
قم
13732/3 محمد بن ابراهیم اوالی بحرانی 959ق نسخ 7 شناسنامه ←
36
مرعشی
قم
919/2عکسی محمد بن زید مشهور بلومان (؟) زبیدی با تاریخ 923ق نسخ 7 شناسنامه ←
37
الهیات
مشهد
14786/1 بی‌کاتب 18 ذیقعده 956ق نسخ - شناسنامه ←
38
مدرسه باقریه
مشهد
279/1 عبدالجواد من ربیع الاول 921ق نسخ - شناسنامه ←
39
رضوی
مشهد
17552 جنابادی، عبدالجواد بن الزین 921ق نسخ - شناسنامه ←
40
دانشگاه
تهران
2314/2-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
41
مجلس
تهران
10115/35 تاج الدین حسین مشهور به صاعد قرن 10 نستعلیق 16 شناسنامه ←
42
مجلس
تهران
644/2 بی‌کاتب 886ق نسخ - شناسنامه ←
43
رضوی
مشهد
45/1 بی‌کاتب قرن 9 نسخ - شناسنامه ←
44
دانشگاه
تهران
2992/1-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
45
مجلس
تهران
4953/1 حیدر بن علی بن حیدر آملی عاملی قرن 8 شکسته نستعلیق 8 شناسنامه ←