قاطعة اللجاج فى تحقیق حل الخراج

● قاطعة اللجاج فى تحقیق حل الخراج = الخراجية / فقه / عربی qāṭi‘at-ul lijāj fī taḥqīq-i ḥall-il xarāj = al-xarājīya محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534) تاریخ تألیف: دوشنبه 11 ربیع الثانی 916ق رساله‌ای است استدلالی در مسأله «خراج و مقاسمه». سبب تألیف این است که مؤلف، مورد توجه و عنایت مخصوص شاه طهماسب صفوی بود و حضرتش را بر تمام اعلام عصر، مقدم داشت و فرمان معروفی را صادر کرد که وظائف و املاک بسیاری در عراق به وی تفویض شد؛ و به این جهت، موجب طعن و سخن برخی قرار گرفت؛ به این سبب این رساله را تألیف کرد. معاصر جلیلش، شیخ ابراهیم قطیفی، این رساله را به جمله «مثيرة العجاج كثيرة الاعوجاج» نکوهید و رساله‌ای در رد آن به نام «سراج الوهاج» نگاشت. در پنج «مقدمه» و «مقاله» و «خاتمه»: المقدمة: فی انواع الارضين؛ مقاله 1. حكم الاراضي المفتوحة عنوة؛ 2. اراضی الانفال؛ 3. تعیین الاراضی المفتوحة عنوة؛ 4. معنی الخراج؛ 5. حلية الخراج؛ الخاتمة: فی التوابع و اللواحق. آغاز: بسمله، الحمدلله الذى اید کلمه الحق بالبراهين القاطعة و اعلى كلمة الصدق بالحجج اللامعة ... و بعد فانی لما توالی علی سمعی تصدی جماعة من المتسمين بسمة الصلاح و لمة من غوغاء المهج الرعاع اتباع کل ناعق الذين اخذوا من الجهالة بحظ وافر و استولى عليهم الشيطان فحل منهم فی سويداء الخاطر لتعريض العرض و تمزيق الاديم و القدح بمخالفة الشرع الكريم و الخروج عن سواء المنهج القويم حيث انا لزمنا الاقامة ببلاد العراق و تعذر علينا الانتشار فی الآفاق لاسباب ليس هذا محل ذكرها لم نجد بدا من التعلق بالقرية لدفع الامور الضرورية من لوازم متممات المعيشة ... و فى زماننا حيث استولی الجهل علی اكثر اهل العصر ... و كثرت جراتهم علی اهل الدین استخرت الله تعالی و كتبت فی تحقیق هذه المسئلة رسالة ... و لم اودع هذه الرسالة من الفتوى الا ما اعتقدت صحته ... و وسمتها بقاطعة اللجاج فى تحقیق حل الخراج و رتبتها علی مقدمات خمس و مقالة و خاتمة انجام: و لاشيئا منه لأن ذلك حق عليهم و الله أعلم بحقايق الامور ... من سنة ست عشرة و تسعمائة حامدا و مصليا. چاپ: مشار، عربی 693: نشانی 2 چاپ؛ در مجموعه چاپ تهران در 1313ق، ص 15-44 [الذريعة 7/17 و 144/7؛ دنا 8: 9-707 (70 نسخه)] شرح و حواشی: 1- السراج الوهاج لدفع عجاج قاطعة اللجاج؛ قطیفی بحرانی، ابراهیم بن سلیمان (- 950)