الفلاحة

● الفلاحة / کشاورزی / عربی al-falāḥa یونیوس بن اباطیولیوس بیروثی، ق5 قمری yūnīūs ebn-e abātīyūlīyūs-e beyrūsī (- 11c) برگرفته از: فلوریطنوس (Florentius)، افریقاوس (Afrivanus)، نیقاوس، قنطرلیا، و والنس و دمکریتوس و پافیلیوس و آپولیوس در چهارده «مقاله» هر یک چند «باب»: مقاله 1. در هفده باب؛ 2. در بیست و هفت باب؛ 3. در دوازده باب؛ 4. در پانزده باب؛ 5. در هجده باب؛ 6. در بیست و چهار باب؛ 7. در شصت باب؛ 8. در پنجاه و یک باب؛ 9. در بیست و یک باب؛ 10. در بیست و پنج باب؛ 11. در بیست و سه باب؛ 12. در چهل و چهار باب؛ 13. در چهل و چهار باب؛ 14. در چهل و یک باب. گذشته از این، دو متن دیگر هم داریم: 1. الفلاحة الرومیة از کاسیانوس باسوس سکولاستیکوس از قرن ششم مسیحی که یک بار از یونانی و بار دیگر از پهلوی به عربی درآمده است که ترجمه فارسی آن را هم در دست داریم (حقوق ص 171، نشریه 756/7)، ابن ربن طبری در فردوس الحکمة (518-521) از ترجمه پهلوی و ابن قتیبه در عیون الاخبار (250-269) از نگارش یونانی آن بهره برده‌اند؛ 2. الفلاحة النبطية یا افلاح الارض و اصلاح الزرع و الشجر و الثمار و دفع الافهات عنها ترجمه ابوبکر احمد بن علی بن قیس ابن وحشیة کلدانی قشی در 291ق، املاء ابوطالب احمد بن الحسین بن علی بن محمد بن عبدالملک الزیات در 318ق که بروکلمان (242/1 و ذیل 430/1) و سزگین (318/4) از آن گفتگو داشته و نسخه‌های آن را برشمرده‌اند. (دانش پژوه) تفصیل مقالات و فصول آن را در فهرست آستان قدس (662/19) ببینید. آغاز: بسمله کتاب یونیوس بن اباطیولیوس الذى كان من مدينة بيروث في الفلاحة ابوابا جمعها من فلورنطوس الخ انجام: و من السمك الذى يسمى اطلالانو اذا طبخ ... السمك مع ماء مالح و میفتحج و شراب، تم الكتاب. [سزگین 314/4؛ بروکلمن ذیل 364/1]