شناسنامه کتابشناختی اثر
فروق اللغات فى التمييز بين مفاد الكلمات
furūq-ul luġāt fī-t tamyīz bayn-a mufād-il kalamāt
45
نسخه ثبتشده
از قرن 12 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/48688
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #48688
پدیدآور / مؤلف:
جزائری، نورالدین محمد بن نعمة الله
تاریخ و سده تألیف:
1142 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 884
تا 887
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
لغت
عناوین دیگر و همتراز:
الفروق بين المتقارب
(al-furūq bayn-al mutaqārib)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتابی است در بیان فروق لغات و عموم و خصوص الفاظ مترادف مرتب بر اولاً اوایل حروف دون اواخر و دون ملاحظه و اعتبار مجردات مصادر، ثانیاً در معتلات و صحاح مبتنی بر ماده مشهور آنها مشتمل بر ابواب و خاتمه مفیدی ایضا شامل چند «باب» و «فصل». نویسنده میگوید تا کنون رسم بر آن بوده که به وقت نوشتن کتب لغت مراعاة بين الفاظ را نمیکردند و آنچه مینوشتند بر سبیل ترادف مینوشتند یعنی تمییزی بین عموم و خصوص قائل نمیشدند و سرانجام این عمل موجب اشتباه استفادهکنندگان از لغات میشد پس من بر آن شدم که در این کتاب این رسم کهن را به دور افکنم و فرق بین لغات را از این جهت بگذارم و از لغات کتاب و سنت نیز چون شاهدی یافتم بیاورم و مبنای من در تلفیق نیز به همان نهج معروف در تعریف و ترتیب لغات بر حسب حروف تهجی بود و این ترتیب را به خلاف گذشتگان مراعات در حروف اول کلمات نمودم و در مستعملات نیز بنا بر ماده کلمه گذاشتم گرچه در بعضی از موارد مخالفت با کتاب قاموس و صحاح اللغه می کرد.
آغاز اثر
« الحمد لله الذی من على ذوى الالباب بملاحة البيان و شرفهم بفصاحة اللسان و فرق ... و خاتم الانبياء و على آله الحاملين للوائه ... »
انجام اثر
« فإنك قلت و يضرب الله الأمثال للناس و الله بكل شيء عليم و حان الآن أن نختم الكلام حامدين الله على التوفيق للمرام و مصلين على سيد الانام و آله مصابيح الظلام و مفاتيح دار السلام »
سوابق و چاپهای اثر
این کتاب در تهران ضمن کتاب السامی فی الاسامی چاپ شده است؛ ایران ،تهران کارخانه الله قلی خان، 1273ق، سنگی، خشتی، 45ص، به سعی و اهتمام علی اصغر بن عبدالجبار اصفهانی سمیرمی (صص 116-161)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تعليقات على فروق اللغات؛ آل عصفور، محمد على بن محمد تقی (1350-1289)
فروق اللغات فى التمييز بين مفاد الكلمات (منتخب)
التمييز بين مفاد الكلمات
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 196/16و 186/16
معجم المطبوعات 696
ريحانة الأدب 115/3
دنا 112/7-1013 (30 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● فروق اللغات فى التمييز بين مفاد الكلمات = الفروق بين المتقارب / لغت / عربی
furūq-ul luġāt fī-t tamyīz bayn-a mufād-il kalamāt = al-furūq bayn-al mutaqārib
جزائری، نورالدین محمد بن نعمة الله، 1088 - 1158 قمری
jazā’erī, nūr-od-dīn mohammad ebn-e ne‘mat-ol-lāh (1678 - 1745)
تاریخ تألیف: 20 جمادی الثانی 1142ق
کتابی است در بیان فروق لغات و عموم و خصوص الفاظ مترادف مرتب بر اولاً اوایل حروف دون اواخر و دون ملاحظه و اعتبار مجردات مصادر، ثانیاً در معتلات و صحاح مبتنی بر ماده مشهور آنها مشتمل بر ابواب و خاتمه مفیدی ایضا شامل چند «باب» و «فصل». نویسنده میگوید تا کنون رسم بر آن بوده که به وقت نوشتن کتب لغت مراعاة بين الفاظ را نمیکردند و آنچه مینوشتند بر سبیل ترادف مینوشتند یعنی تمییزی بین عموم و خصوص قائل نمیشدند و سرانجام این عمل موجب اشتباه استفادهکنندگان از لغات میشد پس من بر آن شدم که در این کتاب این رسم کهن را به دور افکنم و فرق بین لغات را از این جهت بگذارم و از لغات کتاب و سنت نیز چون شاهدی یافتم بیاورم و مبنای من در تلفیق نیز به همان نهج معروف در تعریف و ترتیب لغات بر حسب حروف تهجی بود و این ترتیب را به خلاف گذشتگان مراعات در حروف اول کلمات نمودم و در مستعملات نیز بنا بر ماده کلمه گذاشتم گرچه در بعضی از موارد مخالفت با کتاب قاموس و صحاح اللغه می کرد.
آغاز: الحمد لله الذی من على ذوى الالباب بملاحة البيان و شرفهم بفصاحة اللسان و فرق ... و خاتم الانبياء و على آله الحاملين للوائه ...
انجام: فإنك قلت و يضرب الله الأمثال للناس و الله بكل شيء عليم و حان الآن أن نختم الكلام حامدين الله على التوفيق للمرام و مصلين على سيد الانام و آله مصابيح الظلام و مفاتيح دار السلام
چاپ: این کتاب در تهران ضمن کتاب السامی فی الاسامی چاپ شده است؛ ایران ،تهران کارخانه الله قلی خان، 1273ق، سنگی، خشتی، 45ص، به سعی و اهتمام علی اصغر بن عبدالجبار اصفهانی سمیرمی (صص 116-161)
[الذريعة 196/16و 186/16؛ معجم المطبوعات 696؛ ريحانة الأدب 115/3؛ دنا 112/7-1013 (30 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تعليقات على فروق اللغات؛ آل عصفور، محمد على بن محمد تقی (1350-1289)
2- فروق اللغات فى التمييز بين مفاد الكلمات (منتخب)
3- التمييز بين مفاد الكلمات
نسخههای خطی این اثر
45 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
11598/2 | بیکاتب | 14 جمادی الاول 1129ق | نسخ | 74 | شناسنامه ← |
| 2 |
رضوی
مشهد
|
14318 | نامشخص | 20 جمادی الثانی 1142ق | نسخ | 98 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
15790 | رضی الدین بن نور الدین حسینی تا 25 محرم 1143ق | - | نستعلیق، نسخ | 92 | شناسنامه ← |
| 4 |
جلیلی
کرمانشاه
|
156 | علیرضا بن محمد سمیع | 20 جمادی الثانی 1163ق | نسخ | 74 | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
4232/1 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 63 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملی
تهران
|
922 | محمد حسین | محتملاً قرن 12 | نستعلیق، نسخ | 49 | شناسنامه ← |
| 7 |
گلپایگانی
قم
|
3356-17/136 | بیکاتب | قرن 12 | تحریری، بیکا | 56 | شناسنامه ← |
| 8 |
جلیلی
کرمانشاه
|
350 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 122 | شناسنامه ← |
| 9 |
دیانی، شیخ محمد علی
بیرجند
|
121 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 55 | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
14994/3 | بیکاتب | اواخر قرن 13 | نسخ | 32 | شناسنامه ← |
| 11 |
فرهاد معتمد
تهران
|
135/1 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 12 |
طبسی
قم
|
615 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 65 | شناسنامه ← |
| 13 |
گلپایگانی
قم
|
647-4/117 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 92 | شناسنامه ← |
| 14 |
گلپایگانی
قم
|
4181/5-21/101 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 57 | شناسنامه ← |
| 15 |
مرعشی
قم
|
11850 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 75 | شناسنامه ← |
| 16 |
ملک
تهران
|
582 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 48 | شناسنامه ← |
| 17 |
شاهچراغ
شیراز
|
454 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 85 | شناسنامه ← |
| 18 |
امامزاده محمد هلال
آران کاشان
|
145/1 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 37 | شناسنامه ← |
| 19 |
مرکز احیاء
قم
|
376 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 20 |
مرعشی
قم
|
15147/1 | سید زین العابدین بن ابی القاسم موسوی خوانساری | قرن13 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 21 |
مرعشی
قم
|
2092/1 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
18553 | ابوالحسن بن محمد محسن بن مرحوم ابوالحسن بن عبدالله بن نورالدین محمد بن نعمت الله موسوی حسینی جزائری (نوه مؤلف) | رجب 1220ق | نسخ | 150 | شناسنامه ← |
| 23 |
کاظمینی
یزد
|
444/2 | محمد صادق بن عبدالله | 1230ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 24 |
سادات ناصری، حسن
تهران
|
248 | لطف الله بن بهاء الدین بن عبدالله بن نور الدین موسوی جزایری | شنبه 24 ذیحجه 1233ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 25 |
وزیری
یزد
|
1778/1 | ابراهیم موسوی | 1236ق | نسخ | 94 | شناسنامه ← |
| 26 |
مجلس
تهران
|
8925/1 | بیکاتب | حدود 1238ق | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 27 |
فاضل خوانساری
خوانسار
|
229/1 | حسین بن علی نقی | ربیع الاول 1243ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 28 |
مجلس
تهران
|
10181/1 | محمد علی بن محمد موسوی لاریجانی مازندرانی | 1244ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 29 |
عبدالعظیم
تهران
|
664/1 | محمد تقی بن آقا کپ تستری | شوال 1247ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 30 |
رضوی
مشهد
|
3737 | احمد شیرازی | 1253ق، واقف: رضا نایینی | نسخ | 68 | شناسنامه ← |