شناسنامه کتابشناختی اثر
عین الحیات
‘ayn-ol hayāt
پیوند کوتاه:
/w/47206
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47206
پدیدآور / مؤلف:
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی
تاریخ و سده تألیف:
1073 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 169
تا 183
زبان و قالب:
فارسی
عناوین دیگر و همتراز:
شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر
(š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز اثر
« لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده »
انجام اثر
« امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تلخیص عین الحياة
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 370/15 شماره 2334
نسخههای منزوی 1649/2
کتابشناسی مجلسی ص271
فهرستواره منزوی 530/6
فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81
دنا 701/7- 707 (221 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● عین الحیات = شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر / شرح حدیث، اخلاق / فارسی
‘ayn-ol hayāt = š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 1073ق
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز: لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده
انجام: امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند
چاپ: مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
[الذریعة 370/15 شماره 2334؛ نسخههای منزوی 1649/2؛ کتابشناسی مجلسی ص271؛ فهرستواره منزوی 530/6؛ فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81؛ دنا 701/7- 707 (221 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تلخیص عین الحياة
نسخههای خطی این اثر
241 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 91 |
مجلس
تهران
|
7375 | بیکاتب | چهارشنبه 12 جمادی الاول 1236ق | نسخ | 256 | شناسنامه ← |
| 92 |
اعظم قم
قم
|
3118 | محمد میرزا بابا بن علی معلم | 6 ربیع الاول 1236ق | نستعلیق | 347 | شناسنامه ← |
| 93 |
گلپایگانی
قم
|
3235-17/15 | ابوطالب موسوی عسکری | 10 شعبان 1235ق | نستعلیق، شکسته | 243 | شناسنامه ← |
| 94 |
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
|
18ع | آقا میرزا محمد بن محمد صادق اصفهانی | 1235ق | نستعلیق | 675 | شناسنامه ← |
| 95 |
رضوی
مشهد
|
22577 | غلامحسین بن محمد جعفر واعظ یزدی | اوایل ذیقعده 1233ق | نستعلیق | 364 | شناسنامه ← |
| 96 |
چهل ستون
تهران
|
253 | علی بن عابدین خوانساری | 1233ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 97 |
دائرة المعارف
تهران
|
1742 | محمد مهدی خلف مرحوم محمد ابراهیم | 14 محرم 1233ق | نستعلیق | 182 | شناسنامه ← |
| 98 |
ملی
تهران
|
1904 | بیکاتب | 1233ق | شکسته نستعلیق | 282 | شناسنامه ← |
| 99 |
گلپایگانی
قم
|
3242-17/22 | محمد علی بن حسن اردکانی | سه شنبه 14 ربیع الاول 1231ق | نسخ | 220 | شناسنامه ← |
| 100 |
رضوی
مشهد
|
28203 | شیرازی عابد بن آقا بابا | 1231ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 101 |
وزیری
یزد
|
4093 | بیکاتب | 1231ق | - | - | شناسنامه ← |
| 102 |
رضوی
مشهد
|
20129 | محمد علی بن حسن نساخ | دوشنبه 16 جمادی الاول 1231ق | نسخ | 410 | شناسنامه ← |
| 103 |
عمومی
ساری
|
9 | کربلایی سمیعا اسماعیل ساکن کردکلا | چهارشنبه 2 جمادی الثانی 1231ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 104 |
گوهرشاد
مشهد
|
121 | ابوالقاسم بن محمد حسینی اصفهانی | رمضان 1230ق | نسخ | 258 | شناسنامه ← |
| 105 |
امام صادق
قزوین
|
766 | بیکاتب | رجب 1230ق | نسخ | 351 | شناسنامه ← |
| 106 |
مجلس
تهران
|
706 | بیکاتب | پنجشنبه پایان جمادی الثانی 1227ق | نستعلیق | 260 | شناسنامه ← |
| 107 |
همراه، رضا
همدان
|
19 | محمد تقی بن کربلایی محمد | 8 رجب 1227ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 108 |
دارالحدیث
قم
|
28 | بیکاتب | 12 محرم 1226ق | نستعلیق | 208 | شناسنامه ← |
| 109 |
قمر بنی هاشم
دامغان
|
53/1 | بیکاتب | دوشنبه 4 جمادی الاول 1226ق | نستعلیق | 244 | شناسنامه ← |
| 110 |
رضوی
مشهد
|
12876 | محمد حسن بن عبدالجبار بزاز قزوینی | 1 شوال 1226ق | نستعلیق | 360 | شناسنامه ← |
| 111 |
الهیات
تهران
|
102 | حاج محمد بن موسی رضای مؤذن طهرانی | یکشنبه 13 ربیع الاول 1226ق | نستعلیق، نسخ | 426 | شناسنامه ← |
| 112 |
رضوی
مشهد
|
29296 | رنگریز اشرفی، مهدی | 1223ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 113 |
وزیری
یزد
|
3987 | بیکاتب | 1221ق | - | - | شناسنامه ← |
| 114 |
کاظمینی
یزد
|
241 | هاشم بن محمد حسینی | شنبه غره ذیقعده 1208ق | نسخ | 351 | شناسنامه ← |
| 115 |
کاخ گلستان
تهران
|
1921 | بیکاتب | محرم 1207ق | نسخ | 686 | شناسنامه ← |
| 116 |
رضوی
مشهد
|
38397 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، نسخ | 112 | شناسنامه ← |
| 117 |
دائرة المعارف
تهران
|
17135 | بیکاتب | 12 یا 13 | نسخ | 466 | شناسنامه ← |
| 118 |
مجلس
تهران
|
879 | بیکاتب | احتمالاً قرن 13 | نستعلیق | 480 | شناسنامه ← |
| 119 |
امام صادق
قزوین
|
1395 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 320 | شناسنامه ← |
| 120 |
امام صادق
قم
|
52 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 277 | شناسنامه ← |