شناسنامه کتابشناختی اثر
عین الحیات
‘ayn-ol hayāt
پیوند کوتاه:
/w/47206
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47206
پدیدآور / مؤلف:
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی
تاریخ و سده تألیف:
1073 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 169
تا 183
زبان و قالب:
فارسی
عناوین دیگر و همتراز:
شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر
(š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز اثر
« لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده »
انجام اثر
« امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تلخیص عین الحياة
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 370/15 شماره 2334
نسخههای منزوی 1649/2
کتابشناسی مجلسی ص271
فهرستواره منزوی 530/6
فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81
دنا 701/7- 707 (221 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● عین الحیات = شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر / شرح حدیث، اخلاق / فارسی
‘ayn-ol hayāt = š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 1073ق
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز: لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده
انجام: امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند
چاپ: مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
[الذریعة 370/15 شماره 2334؛ نسخههای منزوی 1649/2؛ کتابشناسی مجلسی ص271؛ فهرستواره منزوی 530/6؛ فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81؛ دنا 701/7- 707 (221 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تلخیص عین الحياة
نسخههای خطی این اثر
241 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 61 |
رضوی
مشهد
|
12374 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 276 | شناسنامه ← |
| 62 |
رضوی
مشهد
|
25258 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 253 | شناسنامه ← |
| 63 |
رضوی
مشهد
|
25204 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 333 | شناسنامه ← |
| 64 |
ادبیات
تهران
|
97 - ب | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 316 | شناسنامه ← |
| 65 |
مجلس
تهران
|
11334 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 285 | شناسنامه ← |
| 66 |
مخطوطات و اسناد میبد
میبد
|
6 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 225 | شناسنامه ← |
| 67 |
حججی
نجف آباد
|
121 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، نسخ | 357 | شناسنامه ← |
| 68 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
3250 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 394 | شناسنامه ← |
| 69 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
3251 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، نسخ | 578 | شناسنامه ← |
| 70 |
گوهرشاد
مشهد
|
1225 | محمد وحید بن محمد صبور | دوشنبه 18 ذیحجه 1100ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 71 |
گوهرشاد
مشهد
|
281 | محمد قاسم بن محمد اسمعیل | 9 شعبان 1100ق | نستعلیق | 332 | شناسنامه ← |
| 72 |
معصومیه
قم
|
68/3-6038 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 206 | شناسنامه ← |
| 73 |
دانشگاه
اصفهان
|
555 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 74 |
دانشگاه
تهران
|
8698 | ملا علی محمد خوانساری | قرن 12 | نستعلیق | 137 | شناسنامه ← |
| 75 |
سپهسالار
تهران
|
5437 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 258 | شناسنامه ← |
| 76 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1203 | بیکاتب | رجب 1103ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 77 |
الهیات
مشهد
|
22602 | خواجه محمد حیات | اواخر جمادی الثانی 1104ق | نستعلیق | 470 | شناسنامه ← |
| 78 |
الهیات
مشهد
|
345 | محمدعلی بن محمد | چهارشنبه 13 رجب 1106ق | نستعلیق، نسخ | 432 | شناسنامه ← |
| 79 |
مولوی
مشهد
|
245 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 80 |
اعظم قم
قم
|
3672 | پهلوان محمد هادی شهمرزادی | 1107ق | نسخ | 296 | شناسنامه ← |
| 81 |
گلپایگانی
قم
|
5602-28/22 | بیکاتب | پنجشنبه 28 صفر 1108ق | نسخ | 240 | شناسنامه ← |
| 82 |
حجتیه
قم
|
351 | محمد قاسم بن نریمان ساکن نور مازندران | 1108ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 83 |
وزیری
یزد
|
1544 | بیکاتب | 10 صفر 1111ق | نستعلیق | 345 | شناسنامه ← |
| 84 |
گوهرشاد
مشهد
|
398 | محمد مؤمن ابن ابدالخان توکلی | جمعه 18 شوال 1111ق | نسخ | 134 | شناسنامه ← |
| 85 |
فیضیه
قم
|
803 | محمد علی بن محمد رضا | 1113ق | نسخ | 352 | شناسنامه ← |
| 86 |
کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم
اراک
|
13 | محمد صادق بن علی سعید دینارانی | دوشنبه 26 شعبان 1114ق، حسب فرموده حاج الحرمین الشریفین حاج علی ابن کربلایی سلیمان اوراک؟ | نستعلیق | 287 | شناسنامه ← |
| 87 |
کاظمینی
یزد
|
354 | حسن بن محمد ... کرمانی | 29 ذیحجه 1116ق | نستعلیق | 370 | شناسنامه ← |
| 88 |
ملی
تهران
|
1654 | امیر علی بیک علینقی | ذیقعده 1120ق | نسخ | 331 | شناسنامه ← |
| 89 |
مکتبة الزهراء
اصفهان
|
238 | مرحوم حسین علی بن محمد قمی | 1120ق | نستعلیق | 284 | شناسنامه ← |
| 90 |
اردستانی– آیة الله سید علیرضا
اردستان
|
بدون شماره | محمد علی | 1122ق | - | - | شناسنامه ← |