عملیات و مشق نظام (ترجمه)

● عملیات و مشق نظام (ترجمه) / فنون نظامی / فارسی ‘amalīyāt va mašq-e nezām (t.) مرتضی قلی آقا بن بهاء الدین آقا، ق13قمری morteza qolī āqā ebn-e bahā’-od-dīn āqā (- 19c) شامل شش درس و سه فقره مربوط به عملیات و مشق نظام است. این نسخه در زمان ناصرالدین شاه قاجار و سرپرستی امیر نویان وزیر جنگ میرزا محمدخان قاجار سپهسالار عساکر نظام توسط مرتضی قلی تبریزی کتاب مشق نظام باطالیون فرانسوی از زبان فرانسه به زبان فارسی برگردانده شد. همان‌طور که مترجم نسخه در مقدمه می‌نویسد منظور از ترجمه کتاب مشق نظام فرانسوی آموختن تعلیماتی مربوط به امور توپخانه، جبه‌خانه و قورخانه بوده است که در شش درس و سه فقره مشروح است که فقره اول در صف دور، فقره دوم در صف نزدیک، فقره سوم در مشق تفنگ و پر کردن به اختیار است.