العمل مع السلطان

● العمل مع السلطان / فقه / عربی al-‘amal ma‘a-s sulṭān علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری ‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045) تاریخ تألیف: جمادی الثانی 415ق رساله استدلالی در بیان حکم همکاری با حاکم ظالم در جامعه اسلامی و ذکر حسن و قبح این عمل است. وی در ابتدا سلطان و حاکم در یک جامعه را به عادل و محق و ظالم و فاسق تقسیم نموده و می‌فرماید بدون شک گرفتن حکومت و همکاری با حاکم عادل جایز بلکه در مواقعی واجب می‌باشد، انما الکلام در حاکم جائر و فاسق است که به وجوه چهارگانه تقسیم نموده (واجب، مباح، قبیح و محظور)، آنگاه شرائط اقسام یادشده را بیان نموده است. اصل این مسئله در سال 415ق در مجلس وزیر حسن بن علی مغربی به صورت مباحثه بین سید و دیگران جریان یافته و بعدها تحریر و تدوین شده است. آغاز: الحمدلله و سلامه علی عباده ... جری فی مجلس الوزیر السيد الأجل ابی القاسم الحسن بن علی المغربى ادام الله سلطانه فی جمیدی الآخرة سنة خمس عشرة و اربع ماية كلام فی الولاية من قبل الظلمة و كيفية القول فی حسنها و قبحها ... اعلم ان السلطان على ضربين محق عادل و مبطل ظالم متغلب فالولاية من قبل السلطان المحق العادل لامسألة عنها لأنها جايزة بل ربما كانت واجبة اذا حتمها السلطان و اوجب الاجابة اليها ... انجام: بان يفعل طاعة قصدها و يكون تلك الطاعة هی قضاء حاجات اخوان المؤمنين و هذا واضح. و الحمد لله رب العالمين و الصلاة علی محمد و آله الطاهرين. چاپ: ضمن الرسائل الشريف المرتضى، قم، دار القرآن الكريم، 1405ق، تحقیق سید مهدی رجائی، الجزء الثانية؛ ص 89- 97 [دنا 636/7 (7 نسخه)؛ الذریعة 398/20]