عمدة الطالب في انساب آل ابی طالب

● عمدة الطالب في انساب آل ابی طالب / انساب / عربی ‘umdat-uṭ ṭālib fī ansāb-i āl-i abi-ṭālib ابن عنبه، احمد بن علی، 748 - 828؟ قمری ebn-e ‘enaba, ahmad ebn-e ‘alī (1348 - 1425) کتابی است در انساب سادات به صورت شجره‌های متعدد. آورده‌اند که این کتاب را سه تحریر است: نخست نسخه مفصل است که به نام امیر تیمور گورکان معنون داشته و مشوش و نامرتب است و تا کنون به چاپ نرسیده است و نسخه دیگر که ملخص از نسخه مفصل است و چاپ شده و به خواهش سید جلال الدین حسن بن علی بن حسین آل ابوالفضل در حله و نجف تألیف نموده و نسخه رایج این کتاب است، که بزرگ (تیموری) و کوچک (جلالی) نامیده شده است. تحریر سوم که آن را «عمدة الطالب مشعشعی» یا «عمدة الطالب صغری» می‌خوانند برای سلطان شریف محمد بن فلاح مشعشعی (- 866ق). جد سادات حاکم حویزه در 827ق نگاشته شده است. این تحریر را کتابخانه آیت الله مرعشی قم در سال 1387ش با تصحیح سید مهدی رجایی در 239ص به چاپ رساند. نسخه رایج یا کوچک در یک «مقدمه» و سه «اصل» است: مقدمه: در اسم ابوطالب و نسب او؛ اصل 1. عقب عقیل بن ابیطالب؛ اصل 2. عقب جعفر بن ابیطالب؛ اصل 3. عقب امیر المؤمنین ابی الحسن علی بن ابیطالب در پنج «فصل»: 1) عقب سبط شهید ابی محمد حسن در دو مقصد، 2) عقب حسین علیه السلام، 3) عقب ابوالقاسم محمد بن امیر المؤمنین، 4) عقب عباس بن امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب، 5) ذکر عمر اطرف بن امیرالمؤمنین علی علیه السلام. ناگفته نماند که این کتاب در موضوع خود بی‌سابقه بوده و پیش از آن کتابی که جامع و کامل باشد نوشته نشده، تنها دو رساله مختصر در دست مؤلف بوده که اطلاعات خود را به ضمیمه خلاصه آن دو رساله در این کتاب جمع‌آوری کرده است؛ یکی از آن دو رساله تألیف ابو الحسن علی بن محمد صوفی نسابه و دیگری از ابی نصر سهل بن عبدالله بخاری است که هر دو از اساتید مؤلف بوده‌اند. آغاز: (تحریر جلالی) الحمدلله الذی خلق من الماء بشراً فجعله نسباً و صهراً و رفع بعض الانام علی بعض فصیره افخم قدراً ... انجام: قال العمری و لاخوته محمد و عبدالله و سلیمان بقية بمصر و الشام و لیکن هذا آخر ما اردنا ... چاپ: مشار عربی، ص637؛ بیروت، مکتبة الحياة، تحقیق نزار رضا، 1962م، 302ص؛ نجف، المکتبة الحیدریة، 1961م؛ در بمبئی و قاهره و قم نیز چاپ شده؛ لکهنو، سنگی، بدون تاریخ (چاپ اول)، وزیری، 8+366ص (1-366)؛ بمبئی، سنگی، 1318 (چاپ دوم)، رقعی، 353ص (1-337) [التاریخ و التراجم ص285-287؛ الذریعة 337/15و338؛ کشف الظنون 1167/2 و 1168 و 133/2؛ معجم المؤلفین 6/2؛ معجم المطبوعات 194/1؛ لباب الانساب 90: 1؛ فهرست اوقاف بغداد 229؛ موسوعة مؤلفی الامامیة 213/4] شرح و حواشی: 1- التحفة الجلالیة فی انساب الطالبیة؛ ابن عنبه، احمد بن علی (748-828)