شناسنامه کتابشناختی اثر
عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد
‘aqīlat-u atrāb-il qaṣā’d fī asna-l maqāṣid
38
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/46179
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #46179
پدیدآور / مؤلف:
شاطبی، قاسم بن فیره
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 22، ص 793
تا 796
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
تجوید
عناوین دیگر و همتراز:
شاطبیه رائیة
(šāṭibīyyat-u rā’īya)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
منظومهای است رائیه در 298 بیت در کیفیت نوشتن بعضی از کلمات قرآن کریم و خواندن آنها و در کجا باید وصل، یا قطع در کلام نمود. در اصل نظم کتاب «المقنع فی رسم المصحف» ابو عمرو دانی (- 444ق) میباشد، که به جهت شهرت و اقبال قاریان، شروح بسیاری به فارسی و عربی بر آن نگاشتهاند. ابواب مندرج در منظومه عبارت است از: باب الحذف و الاثبات و غیرهما مرتبا علی السور من سوره البقره الى سوره الناس، باب الحذف فی کلمات تحمل علیها اشباهها، باب من ازیاده، باب حذف الیاء و ثبوتها، باب ما زیدت فیه الیاء، باب حرف الواو و زیادتها، باب حروف من الهمزء وقعت فی الرسم على غیر القیاس، باب رسم الالف و الواو، باب رسم ثبات الیاء و الواو، باب حذف احدى اللامین، باب المقطوع و الموصول، باب ان لا و انما، باب ام من، باب قطع عن من و وصل الن، باب قطع من ما و نحو من مال و وصل ممن و هم، باب عن ما وفا لم و اما، باب فی ما و ان ما، باب ان ما و لیس ما و بئس ما، باب کل ما، باب قطع حيث ما و وصل اثیما، باب لکیلا، باب یوم هم و یکان، باب مال، باب و لات، باب هاء التانيث التي يكتب ياء، باب المضافات الى الاسماء الظاهر و المفرد، باب المفردات و المضافات المختلف فی جمعها.
آغاز اثر
« الحمدلله موصولا كما امرا ×× مباركا طيبا يستنزل الدرا »
انجام اثر
« تضاحک الزهر المسرورا اسرتها ×× معرفا عرفها الاصال و البكرا »
سوابق و چاپهای اثر
مصر، سنگی، بدون تاریخ، خشتی، 17ص (صص 82-98)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
الوسیلة فی کشف العقیلة سخاوی، علی بن محمد (558-643)
شرح عقیلة أتراب القصائد فی أسنى المقاصد فی القرائة؛ ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل (599-665)
الدرة الصقيلة فی شرح ابیات العقیلة؛ لبیب مغربی، ابوبکر ابویحیی (7-)
جميلة ارباب المراصد؛ جعبرى، ابراهیم بن عمر ( 640-732)
تلخیص الفوائد و تقریب المباعد فی شرح عقیلة اتراب القصائد؛ ابن قاصح، علی بن عثمان (716-801)
عقد الفوائد فی شرح عقیلة اتراب القصائد؛ مقری، حسین بن عثمان (9-)
کشف العقیلة = شرح قصيدة عقيلة اتراب
شرح عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد
عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد (ترجمه و شرح)
شرح عقیلة اتراب القصائد فی اسنى المقاصد
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
تلخيص الفوائد و تقريب المتباعد: چاپ مصر سال 1368ق
کشف الظنون 1159/2
معجم مصنفات القرآن الكريم 107/4
هدية العارفين 828/1
معجم المطبوعات 1092/1
الاوقاف العامة بغداد 32/1 و 157/3
دنا 559/7-561 <!-- page: 794 --> [38 نسخه
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد = شاطبیه رائیة / تجوید / عربی
‘aqīlat-u atrāb-il qaṣā’d fī asna-l maqāṣid = šāṭibīyyat-u rā’īya
شاطبی، قاسم بن فیره، 538 - 590 قمری
šātebī, qāsem ebn-e fīre (1144 - 1195)
منظومهای است رائیه در 298 بیت در کیفیت نوشتن بعضی از کلمات قرآن کریم و خواندن آنها و در کجا باید وصل، یا قطع در کلام نمود. در اصل نظم کتاب «المقنع فی رسم المصحف» ابو عمرو دانی (- 444ق) میباشد، که به جهت شهرت و اقبال قاریان، شروح بسیاری به فارسی و عربی بر آن نگاشتهاند. ابواب مندرج در منظومه عبارت است از: باب الحذف و الاثبات و غیرهما مرتبا علی السور من سوره البقره الى سوره الناس، باب الحذف فی کلمات تحمل علیها اشباهها، باب من ازیاده، باب حذف الیاء و ثبوتها، باب ما زیدت فیه الیاء، باب حرف الواو و زیادتها، باب حروف من الهمزء وقعت فی الرسم على غیر القیاس، باب رسم الالف و الواو، باب رسم ثبات الیاء و الواو، باب حذف احدى اللامین، باب المقطوع و الموصول، باب ان لا و انما، باب ام من، باب قطع عن من و وصل الن، باب قطع من ما و نحو من مال و وصل ممن و هم، باب عن ما وفا لم و اما، باب فی ما و ان ما، باب ان ما و لیس ما و بئس ما، باب کل ما، باب قطع حيث ما و وصل اثیما، باب لکیلا، باب یوم هم و یکان، باب مال، باب و لات، باب هاء التانيث التي يكتب ياء، باب المضافات الى الاسماء الظاهر و المفرد، باب المفردات و المضافات المختلف فی جمعها.
آغاز: الحمدلله موصولا كما امرا ×× مباركا طيبا يستنزل الدرا
انجام: تضاحک الزهر المسرورا اسرتها ×× معرفا عرفها الاصال و البكرا
چاپ: مصر، سنگی، بدون تاریخ، خشتی، 17ص (صص 82-98)
[تلخيص الفوائد و تقريب المتباعد: چاپ مصر سال 1368ق؛ کشف الظنون 1159/2؛ معجم مصنفات القرآن الكريم 107/4؛ هدية العارفين 828/1؛ معجم المطبوعات 1092/1؛ الاوقاف العامة بغداد 32/1 و 157/3؛ دنا 559/7-561 [38 نسخه]
شرح و حواشی:
1- الوسیلة فی کشف العقیلة سخاوی، علی بن محمد (558-643)
2- شرح عقیلة أتراب القصائد فی أسنى المقاصد فی القرائة؛ ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل (599-665)
3- الدرة الصقيلة فی شرح ابیات العقیلة؛ لبیب مغربی، ابوبکر ابویحیی (7-)
4- جميلة ارباب المراصد؛ جعبرى، ابراهیم بن عمر ( 640-732)
5- تلخیص الفوائد و تقریب المباعد فی شرح عقیلة اتراب القصائد؛ ابن قاصح، علی بن عثمان (716-801)
6- عقد الفوائد فی شرح عقیلة اتراب القصائد؛ مقری، حسین بن عثمان (9-)
7- کشف العقیلة = شرح قصيدة عقيلة اتراب
8- شرح عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد
9- عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد (ترجمه و شرح)
10- شرح عقیلة اتراب القصائد فی اسنى المقاصد
نسخههای خطی این اثر
38 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه
تهران
|
6209/4 | شمس الدین محمد بن محمد بن ابی بکر بن ابراهیم بن یعقوب | رمضان 708ق | نسخ | 18 | شناسنامه ← |
| 2 |
فاضل خوانساری
خوانسار
|
207/2 | محمد بن ابراهیم بن علی معروف به ابن الباری | 9 رمضان 741ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرکز احیاء
قم
|
717/2 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
3938/3 | بیکاتب | جمادی الثانی 756ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 5 |
ملک
تهران
|
303/5 | محمد بن محمود نصیر طوسی | یکشنبه 14 ربیع الثانی 772ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 6 |
مرعشی
قم
|
12690/1 | بیکاتب | دوشنبه 26 ربیع الاول 776ق | نسخ | 18 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرکز احیاء
قم
|
290/2 | بیکاتب | با تاریخ 779ق | نسخ | 22 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
13881/1 | محمد بن احمد المالکی مذهبا الرشیقی نسا | پنجشنبه 12 رجب 792ق | نسخ | 17 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
4054/4 | بیکاتب | محتملاً قرن 9 | نسخ | 9 | شناسنامه ← |
| 10 |
رضوی
مشهد
|
10873 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | 16 | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
22223 | احمد بن جلال بن ابراهیم بن علا بن عمر | 6 شوال 891ق | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
3056 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 34 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
18672/2 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 254 | شناسنامه ← |
| 14 |
مرعشی
قم
|
4463/2 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 23 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
3055 | صالح انحمیدایی | یکشنبه 13 صفر 914ق | نسخ | 17 | شناسنامه ← |
| 16 |
مجلس
تهران
|
1058/1-طباطبائی | بیکاتب | 996ق | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 17 |
ملک
تهران
|
410/3 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 18 |
نوربخش
تهران
|
751/2 | حافظ سید امان الله پسر سید فتح الدین | 1019ق | نسخ | 20 | شناسنامه ← |
| 19 |
حقوق
تهران
|
204/1 - ج | بیکاتب | 1058ق | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 20 |
سید کشفی
اصفهان
|
بدون شماره | بیکاتب | دوشنبه 20 محرم 1081ق | - | - | شناسنامه ← |
| 21 |
گوهرشاد
مشهد
|
1630/2 | میرزا محمد بن محمد صالح کاشانی | 1086ق | نسخ | 21 | شناسنامه ← |
| 22 |
دانشگاه
اصفهان
|
483/1 | بیکاتب | پنجشنبه 27 ربیع الاول 1092ق | نسخ | 41 | شناسنامه ← |
| 23 |
الهیات
تهران
|
400/2 | بیکاتب | 1097ق | نسخ | 34 | شناسنامه ← |
| 24 |
سپهسالار
تهران
|
5243/2 | محمد بن ابی الوفاء شنوانی | پنجشنبه 28 ربیع الثانی 1106ق | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 25 |
امام صادق
چالوس
|
556/1 | بیکاتب | 1110ق | نسخ | 18 | شناسنامه ← |
| 26 |
مدرسه معمارباشی
تهران
|
72/2 | بیکاتب | جمعه ربیع الاول 1119ق | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 27 |
رضوی
مشهد
|
24681 | عبدالنبی کشمیری | 22 ربیع الثانی 1175ق | نستعلیق | 23 | شناسنامه ← |
| 28 |
دائرة المعارف
تهران
|
1972/2-عکسی | حیدر بن حسین موسوی | پنجشنبه جمادی الاول 1202ق | ثلث | 19 | شناسنامه ← |
| 29 |
اعظم قم
قم
|
1880/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 30 |
دانشگاه بوعلی
همدان
|
294 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 42 | شناسنامه ← |