صور الكواكب الثمانية و الاربعين

● صور الكواكب الثمانية و الاربعين / هیئت / عربی ṣuwar-ul kawākib-iṯ ṯamānīya wa-l arba‘īn صوفی، عبدالرحمن بن عمر، 291 - 376 قمری ṣūfī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘omar (905 - 987) اهدا به: عضدالدوله دیلمی صوفی در آن از سال 335ق که در دینور نزد استاد رئیس ابی الفضل محمد بن الحسین گویا ابن عمید معروف به ابن الادمی بوده است و همچنین از سال 337ق که در سپاهان نزد او بوده و ابن رواحه سپاهانی ستاره‌شناس را دیده است یاد نموده و می‌نویسد که این ستاره شناس در 339ق به دربار عضدالدوله رفته بود. لطف الله بن احمد النادر المعمار المهندس لاهوری مترجم خلاصة الحساب در 1092ق در زمان اکبر شاه هندی (1565-1605ق) آن را به فارسی درآورده و نسخه آن به شماره 332 در کتابخانه برلین هست. حسن بن سعد قاینی ترجمه دیگری به فارسی از آن به سال 1040ق کرده به نام ابوالفتح منوچهر خان (فهرست بلوشه 773 مورخ 1041). خواجه طوسی نیز آن را به فارسی درآورده است. گزیده فارسی آن هم در کتابخانه ملی پاریس (بلوشه 773/2) هست. سپس همین صوفی ابی علی الحسین ابن الصوفی آن را برای ابی المعالی شاهنشاه فخرالملک به نظم درآورده است. ابوالحسن علی بن احمد نسوی (قرن 5) کتاب صور الکواکب صوفی را تلخیص کرده و این ملخص را به نام شریف مرتضی علم الهدی «مرتضوی» نام نهاده و شهمردان رازی صور الکواکب را ترجمه و تلخیص کرده و آن را مقاله پانزدهم کتاب «روضة المنجمین» خود ساخته است. کتاب صور الکواکب دارای مقدمه‌ای مبسوط است که صوفی در آن مقدمه از دینوری و ابوالفتح بن العمید و نظرات او در ستاره‌شناسی یاد می‌کند. این مقدمه که در ترجمه خواجه نصیر و در چاپ حیدر آباد نیز وجود دارد، در بسیاری از نسخ خطی این کتاب دیده نمی‌شود. این کتاب به فرانسه و لاتینی ترجمه شده و شرحی به اسپانیایی بر آن نوشته‌اند. (عبدالحسین حائری) آغاز: بسمله. قال الحکیم الفيلسوف عبدالرحمان بن عمر المعروف بابی الحسین الصوفی بعدان حمدلله و اثنی علیه ... و بعد انی رایت کثیراً من الناس يخوضون فی طلب معرفة الكواكب الثانية. چاپ: در پطرزبورگ، 1874م؛ بیروت، دارالآفاق الجديدة، 394ص، 1401ق؛ این کتاب را Schjellerup از روی نسخه‌های کپنهاک و پترزبورگ به فرانسه ترجمه لفظی کرده و آن را در مسکو به سال 1874 به چاپ رسانیده (فهرست چاپی کتابخانه پاریس 34/1 و 683/165) [دیباچه تاریخ علم سارتن 665/1؛ علم الفلک نالینوص 42؛ گاهنامه سال 1307 ص 119؛ تاریخ ریاضی مصاحب ص 145؛ بروکلمان 223/1 و ذیل آن 398/1 و 932/54؛ الذریعه 15: 97؛ دنا 200/7 (22 نسخه)] شرح و حواشی: 1- نظم صور الکواکب = ارجوزة في الصور الفلكية؛ صوفی، علی بن عبدالرحمن (-399) 2- صور الکواکب (ترجمه) = الكواكب الثابتة = الكواكب و الصور = صور البروج = کتاب الکواکب؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (672-597) 3- صور الکواکب (ترجمه)؛ قاینی، حسن بن سعد (-11) 4- صور الکواکب (ترجمه)؛ لاهوری، لطف الله بن احمد (-11) 5- الدرة المكنونة؛ ورنوسفادرانی، محمد محسن بن عين على (-12) 6- خلاصه صور الکواکب 7- صور الکواکب (ترجمه مختصر) 8- صور الکواکب (ترجمه)