نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح هداية الحكمة

š.-u hidāyat-il-ḥikma
157 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/41962
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41962
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 970 تا 980
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فلسفه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح الهداية الاثيرية (š.-ul-hidāyat-il-aṯīrīyya)
اثر مرتبط / وابسته به: هداية الحكمة = الهداية الأثيرية؛ اثیرالدین ابهری، مفضل بن عمر (-660)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شرح مزجی است بر کتاب «هداية الحكمة» اثیرالدین ابهری. شارح، با بیان اشارات و تنبیهات و تلویحات پراکنده دیگر فلاسفه همراه با استنباطات و الهامات خود در شرح حاضر، سعی نموده تا مطالب و معانی «هداية الحكمة» را کشف و مقاصد و مبانی آن را توضیح دهد، در دو قسم طبیعیات و الهیات آن. شگفت آن است که ملاصدرا در این کتاب که پس از اسفار پرداخته، حرکت جوهریه را منکر است و بر استحاله آن اقامت دلیل می‌کند و هیچ گونه اشارتی به اینکه در اسفار با اصرار فراوان آن را اثبات و ادله استحالت را ابطال کرده، ندارد.
آغاز اثر
« الحمد لله مخترع العقل الفعال و مبدع النفس الكمال معلق الصور بالمواد و مؤلف النسب بین الاعداد و الابعاد ... »
انجام اثر
« ومعارف الحق لايتقيد بما علمت فان الحق اوسع من ان يحيط به عقل وحدة واعظم من أن يحصره عقد دون عقد والله اعلم بالصواب »
سوابق و چاپ‌های اثر
هند، 1291ق؛ طهران، 398ص، 1313ق.
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية شرح هداية الحكمة؛ ساقی، مستعد خان محمد (-1136) حاشية شرح هداية الحكمة؛ بحرالعلوم، محمد بن محمد (1144-1225) حاشية شرح هداية الحكمة؛ دهلوی، عبدالعزیز بن احمد (1159-1239) حاشية شرح الهداية الاثيرية؛ صاحب هندی، محمد حسن حاشية شرح هداية الحكمة؛ خوئی، مهدی حاشية شرح هداية الحكمة؛ مولوی، محمد حسن
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 1167/6 - 1171 (145 نسخه) الذریعة 173/14-176 و 175/14 ریحانة الأدب 419/3 کتابشناسی جامع ملاصدرا ص 178-191 «صد ودوازده نسخه از کتاب را معرفی کرده» کشف الحجب و الاستار 359

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية / فلسفه / عربی š.-u hidāyat-il-ḥikma = š.-ul-hidāyat-il-aṯīrīyya صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641) وابسته به: هداية الحكمة = الهداية الأثيرية؛ اثیرالدین ابهری، مفضل بن عمر (-660) شرح مزجی است بر کتاب «هداية الحكمة» اثیرالدین ابهری. شارح، با بیان اشارات و تنبیهات و تلویحات پراکنده دیگر فلاسفه همراه با استنباطات و الهامات خود در شرح حاضر، سعی نموده تا مطالب و معانی «هداية الحكمة» را کشف و مقاصد و مبانی آن را توضیح دهد، در دو قسم طبیعیات و الهیات آن. شگفت آن است که ملاصدرا در این کتاب که پس از اسفار پرداخته، حرکت جوهریه را منکر است و بر استحاله آن اقامت دلیل می‌کند و هیچ گونه اشارتی به اینکه در اسفار با اصرار فراوان آن را اثبات و ادله استحالت را ابطال کرده، ندارد. آغاز: الحمد لله مخترع العقل الفعال و مبدع النفس الكمال معلق الصور بالمواد و مؤلف النسب بین الاعداد و الابعاد ... انجام: ومعارف الحق لايتقيد بما علمت فان الحق اوسع من ان يحيط به عقل وحدة واعظم من أن يحصره عقد دون عقد والله اعلم بالصواب چاپ: هند، 1291ق؛ طهران، 398ص، 1313ق. [دنا 1167/6 - 1171 (145 نسخه)؛ الذریعة 173/14-176 و 175/14؛ ریحانة الأدب 419/3؛ کتابشناسی جامع ملاصدرا ص 178-191 «صد ودوازده نسخه از کتاب را معرفی کرده»؛ کشف الحجب و الاستار 359] شرح و حواشی: 1- حاشية شرح هداية الحكمة؛ ساقی، مستعد خان محمد (-1136) 2- حاشية شرح هداية الحكمة؛ بحرالعلوم، محمد بن محمد (1144-1225) 3- حاشية شرح هداية الحكمة؛ دهلوی، عبدالعزیز بن احمد (1159-1239) 4- حاشية شرح الهداية الاثيرية؛ صاحب هندی، محمد حسن 5- حاشية شرح هداية الحكمة؛ خوئی، مهدی 6- حاشية شرح هداية الحكمة؛ مولوی، محمد حسن

نسخه‌های خطی این اثر

157 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
91
رضوی
مشهد
757 پسر میرزا عبدالله شریفی شیرازی محرم 1234ق شکسته نستعلیق 258 شناسنامه ←
92
صد و بیست و پنج نسخه
سبزوار
28 محمد مهدی بن ملا محمد کربلائی 1234ق نسخ 358 شناسنامه ←
93
فاضل قائینی
قم
209 محسن بن عبدالکریم تنکابنی 1238ق - - شناسنامه ←
94
قمر بنی هاشم
دامغان
75/1 محمدباقر بن محمدجواد هزار جریبی تلمادره‌ای 1240ق نستعلیق 145 شناسنامه ←
95
گلپایگانی
قم
7829-53/39 محمد بن محمد موسوی حسینی دوشنبه 6 شوال 1240ق نسخ 184 شناسنامه ←
96
مهدوی
تهران
468 محمد علی ان محمد حسن سپاهانی پنج شنبه 16 شوال 1243ق نستعلیق - شناسنامه ←
97
مجلس
تهران
133 بی‌کاتب 1244ق نسخ 317 شناسنامه ←
98
مسجد اعظم
قم
1072/1 صادق 1245ق نستعلیق 203 شناسنامه ←
99
مجلس
تهران
9249 محمد رحیم بن محمد خلیل نسخه هریجی 2 ذیحجه 1250ق نسخ 218 شناسنامه ←
100
مؤسسه مطالعات اسلامی
تهران
129 محمد طاهر شولستانی رجب 1250ق نستعلیق 270 شناسنامه ←
101
مدرسه سلطانی
کاشان
100 محمدباقر بن مسعود حسینی 9 ذیحجه 1255ق نستعلیق 253 شناسنامه ←
102
رضوی
مشهد
9718 محمد رضا تبریزی جمادی الاول 1256ق نستعلیق، شکسته 177 شناسنامه ←
103
مجلس
تهران
886 ط بی‌کاتب 1260ق نسخ 208 شناسنامه ←
104
سپهسالار
تهران
1231 محمود 1264ق نسخ 263 شناسنامه ←
105
سپهسالار
تهران
6620 عبدالمطلب بن محمد کاشانی پنج‌شنبه 1 محرم 1265ق نسخ 160 شناسنامه ←
106
مروی
تهران
674 بی‌کاتب 1267ق - - شناسنامه ←
107
ملی
شیراز
636 میرزا علی اکبر ابن میرزا اسماعیل شیرازی جمعه 7 رمضان 1268ق نسخ 301 شناسنامه ←
108
ملک
تهران
1340 حسن بن محمد شفیع برغانی 8 ذیقعده 1269ق نسخ 243 شناسنامه ←
109
مسجد اعظم
قم
594 میرزا عباس 1274ق نسخ 251 شناسنامه ←
110
رضوی
مشهد
25682 تاجر کاشانی، محمد تقی بن محمد حسین 1274ق نسخ - شناسنامه ←
111
مسجد اعظم
قم
2326 عبدالله بن ملامحمد بن آخوند ملاولی الله مازندرانی (ساکن اصفهان) 18 ربیع الاول 1275ق نسخ 232 شناسنامه ←
112
الهیات
تهران
175 حاج محمد تقی جمعه 7 صفر 1275ق نسخ 269 شناسنامه ←
113
مجلس
تهران
1878/1 محمد علی پسر حاج زین العابدین جبل عاملی 8 جمادی الثانی 1281ق نستعلیق 320 شناسنامه ←
114
ملی
تهران
1541 احمد بن محمد ابراهیم حسینی 1281ق نستعلیق، نسخ 190 شناسنامه ←
115
حجتیه
قم
225 محمد نعیم 1281ق نسخ - شناسنامه ←
116
مجلس
تهران
17888 بی‌کاتب 1288ق - - شناسنامه ←
117
مدرسه رضویه
قم
72/1 بی‌کاتب 25 رمضان 1291ق نستعلیق 256 شناسنامه ←
118
مدرسه غرب
همدان
2642 عبدالصمد بن حسین محلاتی 21 ذیحجه 1294ق نسخ - شناسنامه ←
119
مسجد اعظم
قم
475 محمدمهدی سلطان آبادی ربیع الثانی 1295ق نستعلیق 145 شناسنامه ←
120
دارالحدیث
قم
261 عبدالحسین بن عبدالرحیم مراغی جمعه 22 صفر 1296ق نستعلیق 264 شناسنامه ←