نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح موجز القانون

š.-u mūjaz-il-qānūn
89 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/41745
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41745
تاریخ و سده تألیف: 841 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 834 تا 841
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: طب
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح نفیسی (š.-u nafīsī) شرح الموجز (š.-ul-mūjaz)
اهدا / به درخواست: شاهرخ بهادرخان
محل تألیف: سمرقند
اثر مرتبط / وابسته به: موجز القانون = الموجز فى الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ابن سینا (- 427ق) کتاب جامع و مفیدی در پزشکی دارد به نام «القانون فی الطب» که بر آن شروح متعددی نگاشته شده است، از جمله ابن نفیس آن را گزین کرده و به نام الموجز یا موجز القانون موسوم داشته است و نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی آن را در سمرقند شرح مزجی نموده است و بیشتر یادداشت‌های آن را در شهر کرمان نگاشته است که همین کتاب موجود می‌باشد. در چهار فن تنظیم شده: 1. قواعد جزیی طب؛ 2. ادویة و اغذیة مفرده و مرکبه؛ 3. امراض مختصه بعضوی از اعضا؛ 4. امراضی که اختصاص به عضوی ندارد. مشتمل است بر تنقیح مبانی متن و کشف معانی و رفع مشکلات آن. بنا به گفته کشف الظنون این شرح از بهترین شروح کتاب موجز می‌باشد.
آغاز اثر
« توجهنا الى جنابک الاقدس قال علاء الدین ... قد رتبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... آغاز شرح: قال الشیخ الامام الحبر الکامل علاءالدین علی بن ابی الحزم القرشی المتطبب صیغة تفعل ههنا للمبالغة مثل تقدس و تمجد قدر تبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... »
انجام اثر
« قال و بلغنى ان قوما اقتصروا علیها وحدها فماتوا فی آخر الامر، تم التألیف. »
سوابق و چاپ‌های اثر
این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 1899/2 الذریعة 95/14 دنا 1116/6-1118 (80 نسخه) فهرس المخطوطات الطبیة المصورة بقسم التراث العربی 117-120 مخطوطات الطب فی المتحف العراقی 196 کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران 176 مجله معهد المخطوطات 345/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح موجز القانون = شرح نفیسی = شرح الموجز / طب / عربی š.-u mūjaz-il-qānūn = š.-u nafīsī = š.-ul-mūjaz نفیس کرمانی، نفیس بن عوض، - 842 ؟ قمری nafīs-e kermānī, nafīs ebn-e ‘avaz (- 1439) وابسته به: موجز القانون = الموجز فى الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687) اهدا به: شاهرخ بهادرخان تاریخ تألیف: 841ق؛ محل تألیف: سمرقند ابن سینا (- 427ق) کتاب جامع و مفیدی در پزشکی دارد به نام «القانون فی الطب» که بر آن شروح متعددی نگاشته شده است، از جمله ابن نفیس آن را گزین کرده و به نام الموجز یا موجز القانون موسوم داشته است و نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی آن را در سمرقند شرح مزجی نموده است و بیشتر یادداشت‌های آن را در شهر کرمان نگاشته است که همین کتاب موجود می‌باشد. در چهار فن تنظیم شده: 1. قواعد جزیی طب؛ 2. ادویة و اغذیة مفرده و مرکبه؛ 3. امراض مختصه بعضوی از اعضا؛ 4. امراضی که اختصاص به عضوی ندارد. مشتمل است بر تنقیح مبانی متن و کشف معانی و رفع مشکلات آن. بنا به گفته کشف الظنون این شرح از بهترین شروح کتاب موجز می‌باشد. آغاز: توجهنا الى جنابک الاقدس قال علاء الدین ... قد رتبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... آغاز شرح: قال الشیخ الامام الحبر الکامل علاءالدین علی بن ابی الحزم القرشی المتطبب صیغة تفعل ههنا للمبالغة مثل تقدس و تمجد قدر تبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... انجام: قال و بلغنى ان قوما اقتصروا علیها وحدها فماتوا فی آخر الامر، تم التألیف. چاپ: این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده [کشف الظنون 1899/2؛ الذریعة 95/14؛ دنا 1116/6-1118 (80 نسخه)؛ فهرس المخطوطات الطبیة المصورة بقسم التراث العربی 117-120؛ مخطوطات الطب فی المتحف العراقی 196؛ کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران 176؛ مجله معهد المخطوطات 345/4]

نسخه‌های خطی این اثر

89 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
شیخ علی حیدر
مشهد
56 محمود بن محمد القاضی الکوهان براان؟ 7 رمضان 778ق نسخ 150 شناسنامه ←
2
ملی
تهران
2739/2 محمود اصفهانی 856ق نسخ 9 شناسنامه ←
3
ملی
تهران
2398/1 احمد بن محمد 866ق - 278 شناسنامه ←
4
علوم پزشکی
تهران
137 بی‌کاتب 890ق نسخ 666 شناسنامه ←
5
رضوی
مشهد
8675 بی‌کاتب اواخر قرن 9 نسخ 283 شناسنامه ←
6
وزیری
یزد
1990 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 371 شناسنامه ←
7
مرعشی
قم
11175/1 ظهير الدين بن حسين بن عبد القادر طبيب چهارشنبه 18 ربیع الاول 900ق نسخ 246 شناسنامه ←
8
مرکز احیاء
قم
4004 بی‌کاتب شعبان 900ق نستعلیق، نسخ 228 شناسنامه ←
9
علوم پزشکی
تهران
136 بی‌کاتب قرن 9 و 10 تحریری، بی‌کا 254 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
4835 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 292 شناسنامه ←
11
مروی
تهران
323 بی‌کاتب قرن 10 - - شناسنامه ←
12
مجلس
تهران
16883 بی‌کاتب آخر قرن 9 یا 10 - - شناسنامه ←
13
مفتاح
تهران
410 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق - شناسنامه ←
14
عینی (دکتر)
شیراز
9 بی‌کاتب قرن 10 - - شناسنامه ←
15
رضوی
مشهد
5201 بی‌کاتب اواسط قرن 10 نسخ 354 شناسنامه ←
16
ملک
تهران
4392 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 283 شناسنامه ←
17
ملک
تهران
4488 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 365 شناسنامه ←
18
ملک
تهران
4530 جمال بن شمس الدین بن بنی اسرائیل یعقوبی قرن 10 نسخ - شناسنامه ←
19
دانشگاه
تهران
10677 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 294 شناسنامه ←
20
مجلس
تهران
512 عبدالعزیز استرآبادی 911ق نستعلیق 236 شناسنامه ←
21
دانشگاه
تهران
2511 برهان هروی سه‌شنبه 5 ذیحجه 930ق نستعلیق 443 شناسنامه ←
22
دانشگاه
تهران
7155 نورالدین محمد چهارشنبه 26 ذیحجه 940ق نستعلیق 144 شناسنامه ←
23
سپهسالار
تهران
729 عبدالسلام بن جلال الدین طبیب ذیحجه 951ق نستعلیق 124 شناسنامه ←
24
گوهرشاد
مشهد
1539 ولی بن شهاب الدین شیرعلی سه شنبه 17 جمادی الثانی 957ق نسخ 229 شناسنامه ←
25
مجلس
تهران
1114 ط عبدالله بن جعفر اولی خطی 19 جمادی الاول 972ق نسخ 393 شناسنامه ←
26
مجلس
تهران
3708 شمس الدین بن کما الدین 974ق نستعلیق 732 شناسنامه ←
27
فرهنگ و هنر
مشهد
د-11 احمد بن سیدی حسینی کجحی 976ق - 200 شناسنامه ←
28
دانشگاه
تهران
8422 اسدالله بن عبادالله بن محمد حسینی مفازه‌ای بیابانکی طوری چهارشنبه 11 محرم 981ق نسخ 502 شناسنامه ←
29
مجلس
تهران
6257 آغامیربن شیخ جعفر توبلی الاصل 989ق نستعلیق - شناسنامه ←
30
رضوی
مشهد
36922 جلال الدین محمد بن احمد دادایی سه‌شنبه 22 رمضان 993ق نستعلیق 168 شناسنامه ←