شناسنامه کتابشناختی اثر
شرح موجز القانون
š.-u mūjaz-il-qānūn
89
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/41745
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41745
پدیدآور / مؤلف:
نفیس کرمانی، نفیس بن عوض
تاریخ و سده تألیف:
841 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 20، ص 834
تا 841
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
طب
عناوین دیگر و همتراز:
شرح نفیسی
(š.-u nafīsī)
شرح الموجز
(š.-ul-mūjaz)
اهدا / به درخواست:
شاهرخ بهادرخان
محل تألیف:
سمرقند
اثر مرتبط / وابسته به:
موجز القانون = الموجز فى الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ابن سینا (- 427ق) کتاب جامع و مفیدی در پزشکی دارد به نام «القانون فی الطب» که بر آن شروح متعددی نگاشته شده است، از جمله ابن نفیس آن را گزین کرده و به نام الموجز یا موجز القانون موسوم داشته است و نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی آن را در سمرقند شرح مزجی نموده است و بیشتر یادداشتهای آن را در شهر کرمان نگاشته است که همین کتاب موجود میباشد. در چهار فن تنظیم شده: 1. قواعد جزیی طب؛ 2. ادویة و اغذیة مفرده و مرکبه؛ 3. امراض مختصه بعضوی از اعضا؛ 4. امراضی که اختصاص به عضوی ندارد. مشتمل است بر تنقیح مبانی متن و کشف معانی و رفع مشکلات آن. بنا به گفته کشف الظنون این شرح از بهترین شروح کتاب موجز میباشد.
آغاز اثر
« توجهنا الى جنابک الاقدس قال علاء الدین ... قد رتبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... آغاز شرح: قال الشیخ الامام الحبر الکامل علاءالدین علی بن ابی الحزم القرشی المتطبب صیغة تفعل ههنا للمبالغة مثل تقدس و تمجد قدر تبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... »
انجام اثر
« قال و بلغنى ان قوما اقتصروا علیها وحدها فماتوا فی آخر الامر، تم التألیف. »
سوابق و چاپهای اثر
این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
کشف الظنون 1899/2
الذریعة 95/14
دنا 1116/6-1118 (80 نسخه)
فهرس المخطوطات الطبیة المصورة بقسم التراث العربی 117-120
مخطوطات الطب فی المتحف العراقی 196
کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران 176
مجله معهد المخطوطات 345/4
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● شرح موجز القانون = شرح نفیسی = شرح الموجز / طب / عربی
š.-u mūjaz-il-qānūn = š.-u nafīsī = š.-ul-mūjaz
نفیس کرمانی، نفیس بن عوض، - 842 ؟ قمری
nafīs-e kermānī, nafīs ebn-e ‘avaz (- 1439)
وابسته به: موجز القانون = الموجز فى الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687)
اهدا به: شاهرخ بهادرخان
تاریخ تألیف: 841ق؛ محل تألیف: سمرقند
ابن سینا (- 427ق) کتاب جامع و مفیدی در پزشکی دارد به نام «القانون فی الطب» که بر آن شروح متعددی نگاشته شده است، از جمله ابن نفیس آن را گزین کرده و به نام الموجز یا موجز القانون موسوم داشته است و نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی آن را در سمرقند شرح مزجی نموده است و بیشتر یادداشتهای آن را در شهر کرمان نگاشته است که همین کتاب موجود میباشد. در چهار فن تنظیم شده: 1. قواعد جزیی طب؛ 2. ادویة و اغذیة مفرده و مرکبه؛ 3. امراض مختصه بعضوی از اعضا؛ 4. امراضی که اختصاص به عضوی ندارد. مشتمل است بر تنقیح مبانی متن و کشف معانی و رفع مشکلات آن. بنا به گفته کشف الظنون این شرح از بهترین شروح کتاب موجز میباشد.
آغاز: توجهنا الى جنابک الاقدس قال علاء الدین ... قد رتبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ... آغاز شرح: قال الشیخ الامام الحبر الکامل علاءالدین علی بن ابی الحزم القرشی المتطبب صیغة تفعل ههنا للمبالغة مثل تقدس و تمجد قدر تبت هذا الکتاب علی اربعة فنون ...
انجام: قال و بلغنى ان قوما اقتصروا علیها وحدها فماتوا فی آخر الامر، تم التألیف.
چاپ: این اثر بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده
[کشف الظنون 1899/2؛ الذریعة 95/14؛ دنا 1116/6-1118 (80 نسخه)؛ فهرس المخطوطات الطبیة المصورة بقسم التراث العربی 117-120؛ مخطوطات الطب فی المتحف العراقی 196؛ کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران 176؛ مجله معهد المخطوطات 345/4]
نسخههای خطی این اثر
89 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه
تهران
|
444/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 54 | شناسنامه ← |
| 2 |
کریم اشراق
جهرم
|
بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
761 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 363 | شناسنامه ← |
| 4 |
مفتاح
تهران
|
317 | حسین بن حسن متطبب لنگرودی | دوشنبه 17 جمادی الثانی | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 5 |
محمد هلال
آران کاشان
|
54 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 350 | شناسنامه ← |
| 6 |
مسجد اعظم
قم
|
1741 | احمد حسنی متطبب جیلانی | بیتاریخ | - | 305 | شناسنامه ← |
| 7 |
گلپایگانی
قم
|
1088-6/178 | بیکاتب | بیتاریخ | تحریری، بیکا، بیتا | 178 | شناسنامه ← |
| 8 |
وزیری
یزد
|
3174 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 75 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
22618 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
16996/2 | بیکاتب | 1306 یا 1307ق | تحریری، بیکا | 564 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
11362/2 | ابوالقاسم بن محمد مهدی جراح، طبیب اصفهانی، مشهور به میرزا جان | صفر 1276ق | شکسته نستعلیق، نسخ | 155 | شناسنامه ← |
| 12 |
الهیات
مشهد
|
318 | علی محمد بن میرزا محمد کاظم موسوی | جمادی الاول 1267ق | نسخ | 116 | شناسنامه ← |
| 13 |
گلپایگانی
قم
|
2994-16/4 | ابوالفضل بن عبدالوهاب بن ابوالفضل طبیب | جمادی الاول 1266ق | نستعلیق، شکسته، نسخ | 225 | شناسنامه ← |
| 14 |
عمومی
سمنان
|
1 | محمد حسن بن محمد علی سمنانی | 1262ق | نستعلیق | 121 | شناسنامه ← |
| 15 |
مجلس
تهران
|
6032/3 | بیکاتب | 1260ق | - | - | شناسنامه ← |
| 16 |
امام عصر
شیراز
|
4 | بیکاتب | جمادی الثانی 1250ق | نستعلیق، شکسته | 243 | شناسنامه ← |
| 17 |
ملی
تهران
|
3591 | بیکاتب | 1241ق | نستعلیق | 238 | شناسنامه ← |
| 18 |
رضوی
مشهد
|
11188 | حسن بن ابوذر طبیب مازندرانی | 1238ق | نستعلیق | 179 | شناسنامه ← |
| 19 |
ملی
تهران
|
1492 | بیکاتب | 1235ق | نستعلیق | 231 | شناسنامه ← |
| 20 |
گلپایگانی
قم
|
2038-11/138 | مهدی | 1232ق | نسخ | 321 | شناسنامه ← |
| 21 |
رضوی
مشهد
|
15988 | حسین بن علی محمد رشتی | 1226ق | - | 146 | شناسنامه ← |
| 22 |
رضوی
مشهد
|
18046 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 23 |
ملی
تهران
|
3578 | بیکاتب | احتمالاً قرن 13 | نستعلیق | 580 | شناسنامه ← |
| 24 |
ملی
تهران
|
1049/7 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 25 |
گلپایگانی
قم
|
2245/2-12/135 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، شکسته | 189 | شناسنامه ← |
| 26 |
مجلس
تهران
|
6107 | بیکاتب | 1199ق | نستعلیق | 608 | شناسنامه ← |
| 27 |
گوهرشاد
مشهد
|
341 | بیکاتب | جمادی الثانی 1187ق، به خاطر آقا محمد نصیر | نستعلیق، نسخ | 240 | شناسنامه ← |
| 28 |
مجلس
تهران
|
6007 | حکیم کریم الله | 1186ق | نستعلیق | 953 | شناسنامه ← |
| 29 |
وزیری
یزد
|
324 | محمد صالح بن ملا عبدالرشید | چهارشنبه 18 رمضان 1102ق | نسخ | 311 | شناسنامه ← |
| 30 |
رضوی
مشهد
|
31644 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 477 | شناسنامه ← |