نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح مشيخة من لا يحضره الفقية

š.-u mašīxat-i man lā yaḥḍuruh-ul-faqīh
14 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/41427
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41427
تاریخ و سده تألیف: 1064 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 692 تا 693
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: رجال
اثر مرتبط / وابسته به: مشيخة من لا يحضره الفقيه = مشيخة الفقیه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شیخ صدوق در دیباچه کتاب «من لا یحضره الفقیه» آورده است که به جهت اختصار اسانید رواة را حذف داشته و سپس ملهم گشته که لازم است برای رعایت فوایدی که در ذکر اسانید است اصول قدما و طریق نقل آنها و رجال احادیث مندرجه در این کتاب را ذکر نماید. به این جهت فهرستی از آنها در آخر کتاب آورده که معروف به «مشیخة من لا یحضره الفقیه» است. مجلسی پس از این که کتاب «روضة المتقین» را در شرح کتاب «من لایحضره الفقیه» شیخ صدوق نگاشت، بر آن شد که مشیخه من لایحضر را شرح کند. در آغاز گفتار کوتاهی است در معنی صحیح به اصطلاح محدثین از قدما، پس از آن مشیخه را به ترتیب حروف درآورده و شرح می‌کند و در آخر گروهی از روات را تفصیل می‌دهد که صدوق آنها را ذکر نکرده است. در این بخش روات را از عصر شیخ طوسی تا حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به دوازده طبقه تقسیم کرده و هر طبقه را به ترتیب حروف تنظیم کرده است. این کتاب در حقیقت همان پایان «روضةالمتقین» می‌باشد که در برخی نسخه‌ها جداگانه آمده و به تاریخ 1063 پایان یافته و در ماه رجب 1064 پاکنویس شده است.
آغاز اثر
« بسمله، حمدله و بعد فیقول احوج المفتاقین الى رحمة ربه الغنى ... انه لما وفق الله تبارک و تعالی لاتمام الشرح على کتاب من لا یحضره الفقیه اردت ان اوضح الفهرست الذی اضافه رئیس المحدثین محمد بن على بن الحسین بن بابویه القمی. »
انجام اثر
« و المرجو من الله تعالى ان یوفقنی لشرح باقی الکتب مفصلا بحیث یقرب من فهم المبتدى انه ولى ذلک و القادر علیه الحمدلله رب العالمین ... و عترته الطاهرین المعصومین. »
سوابق و چاپ‌های اثر
قم، 1399ق، به عنوان جلد چهاردهم روضة المتقین
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعه 66/14ر 1768 دنا 1061/6-1062 (13 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح مشيخة من لا يحضره الفقية / رجال / عربی š.-u mašīxat-i man lā yaḥḍuruh-ul-faqīh مجلسی، محمد تقی بن مقصود علی، 1003؟ - 1070 قمری majlesī, mohammad taqī ebn-e maqsūd ‘alī (1595 - 1660) وابسته به: مشيخة من لا يحضره الفقيه = مشيخة الفقیه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381) تاریخ تألیف: رجب 1064ق شیخ صدوق در دیباچه کتاب «من لا یحضره الفقیه» آورده است که به جهت اختصار اسانید رواة را حذف داشته و سپس ملهم گشته که لازم است برای رعایت فوایدی که در ذکر اسانید است اصول قدما و طریق نقل آنها و رجال احادیث مندرجه در این کتاب را ذکر نماید. به این جهت فهرستی از آنها در آخر کتاب آورده که معروف به «مشیخة من لا یحضره الفقیه» است. مجلسی پس از این که کتاب «روضة المتقین» را در شرح کتاب «من لایحضره الفقیه» شیخ صدوق نگاشت، بر آن شد که مشیخه من لایحضر را شرح کند. در آغاز گفتار کوتاهی است در معنی صحیح به اصطلاح محدثین از قدما، پس از آن مشیخه را به ترتیب حروف درآورده و شرح می‌کند و در آخر گروهی از روات را تفصیل می‌دهد که صدوق آنها را ذکر نکرده است. در این بخش روات را از عصر شیخ طوسی تا حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به دوازده طبقه تقسیم کرده و هر طبقه را به ترتیب حروف تنظیم کرده است. این کتاب در حقیقت همان پایان «روضةالمتقین» می‌باشد که در برخی نسخه‌ها جداگانه آمده و به تاریخ 1063 پایان یافته و در ماه رجب 1064 پاکنویس شده است. آغاز: بسمله، حمدله و بعد فیقول احوج المفتاقین الى رحمة ربه الغنى ... انه لما وفق الله تبارک و تعالی لاتمام الشرح على کتاب من لا یحضره الفقیه اردت ان اوضح الفهرست الذی اضافه رئیس المحدثین محمد بن على بن الحسین بن بابویه القمی. انجام: و المرجو من الله تعالى ان یوفقنی لشرح باقی الکتب مفصلا بحیث یقرب من فهم المبتدى انه ولى ذلک و القادر علیه الحمدلله رب العالمین ... و عترته الطاهرین المعصومین. چاپ: قم، 1399ق، به عنوان جلد چهاردهم روضة المتقین [الذریعه 66/14ر 1768؛ دنا 1061/6-1062 (13 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

14 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
4526 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 73 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
848: عکسی بی‌کاتب قرن 11 تعلیق 152 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
10306 محمد مقیم بن محمد باقر اصفهانی سه شنبه 7 رجب 1074ق نسخ 245 شناسنامه ←
4
رضوی
مشهد
7776 بی‌کاتب با تاریخ 1089ق نسخ 170 شناسنامه ←
5
رضوی
مشهد
19041 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 94 شناسنامه ←
6
نواب
مشهد
181 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 137 شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
4531 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 153 شناسنامه ←
8
مرکز احیاء
قم
3754/5 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 122 شناسنامه ←
9
مرعشی
قم
4573 بی‌کاتب 23 ذیقعده 1222ق رقعی، بی‌کا 77 شناسنامه ←
10
مرعشی
قم
1536 بی‌کاتب پنج‌شنبه 22 رمضان 1245ق نسخ 141 شناسنامه ←
11
روضاتی
اصفهان
6 بی‌کاتب 1313ق نسخ - شناسنامه ←
12
دانشگاه
تهران
508/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 140 شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
61عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
14
رضوی
مشهد
7777 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 120 شناسنامه ←