شرح الکافیة

● شرح الکافیة = شرح گیپائی / نحو / فارسی š.-ol-kāfīya = š.-e gīpā’ī جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414) وابسته به: الکافیة فی النحو = المقدمة الکافیة فی النحو = كافية ذوی الادب فی علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646) شرح مزجی توضیحی نیکویی است بر رساله «الکافیه» ابن الحاجب، با بیان بعضی از علل قواعد به‌قدری که موافق فهم مبتدی باشد بدون گفتگوهای مفصل و مشکل، و اگر انتقادی بر مطلبی باشد به‌صورت حاشیه بیان می‌شود. این شرح مشهور به گیپایی است و گیپا در زبان فارسی به معنی کله‌پز است و در وجه تسمیه این شرح بدین نام در فهرست رضویه نوشته شده که سید در اوایل جوانی که مدرسه نشین بوده به تعلیم پسر کله‌پزی مشغول بود و پدرش هر روز ناهار استاد فرزند را تهیه می‌نمود و سید این شرح را برای او نگاشت بنابراین مشهور به شرح گیپایی شد. بر کافیه ظاهراً سه شرح به زبان فارسی نوشته شده یکی شرح محمد امین هروی و دیگر شرح علاءالدین قوشچی و سومی که مشهورتر است شرح میرسید شریف جرجانی معروف به شرح گیپایی که همین شرح ما نحن فیه باشد. آغاز: الحمد لله ... الكلمة لفظ وضع لمعنى مفرد، كلمه در اصل لغت یک سخن است و در اصطلاح نحویان لفظی است که موضوع باشد از برای معنی مفرد انجام: لازم آید که آنکه اعراب فعل جاری بر حرف شود که کلمه دیگر است حقیقتا و الله اعلم بالصواب. چاپ: کلکته، 1279ق، سنگی، رحلی، 160ص؛ هند، 1285ق، سنگی؛ [دنا 994/6-995 (51 نسخه)؛ کشف الظنون 1370/2؛ منزوی 2066/3؛ مشار فارسی 3245/3؛ نسخه‌های منزوی 2066/3 که نشانی 20 نسخه آن را داده؛ مشترک پاکستان 2546/13 که نشانی 3 نسخه دیگر آن را داده]