شرح عیوب و علاج نواقص مملکتی ایران

● شرح عیوب و علاج نواقص مملکتی ایران / حکومت و سیاست / فارسی š.-e ‘oyūb va ‘alāj-e navāqes-e mamlakatī-ye īrān اهدا به: ناصرالدین شاه (1264-1313ق) نویسنده می‌گوید: چهارده سال است که در اروپا به سر می‌برم و از اخبار روزنامه‌های فرانسه و انگلیسی دریافته‌ام که جوان نادانی در طهران بساط شعبده گسترده (= شاید مقصودش ملکم باشد) و می‌خواهد قوانین فرنگان را در کشور اسلامی ایران رواج دهد. او برای مبارزه با این فکر علاوه بر این رساله نامه‌ای به مؤتمن الملک وزیر امورخارجه وقت نوشته و تقاضا کرده است تا مؤتمن الملک این رساله را به نظرشاه برساند. در این رساله مؤلف از شاه می‌خواهد که «دارالشورای ملی» ایجاد کند و برای تشکیل چنین شورایی پیشنهادهایی مطرح می‌نماید و بعداً از تأسیس چند دیوانخانه، که با وزارتخانه امروزی شباهت دارد، سخن می‌گوید و عقیده دارد بدین شیوه می‌توان هم از دین حمایت کرد و هم امور اداری مملکت را بسامان کرد. آغاز: بسمله، حضور مبارک جناب مستطاب اجل اکرم عالی آقای مؤتمن الملک وزیر بی نظیر. انجام: و مملکت ما را بکام شاه دار و سلطنت را در اولاد حضرتش نگاه دار و السلام خیر ختام. چاپ: تهران، 1380ش، به کوشش و پیشگفتار غلام حسین زرگر نژاد، در «رسائل سیاسی عصر قاجار»، صص 121-172. [دنا 869/6؛ فهرستواره منزوی 508/6]